II SA/Rz 1996/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. J. na orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim z dnia 3 października 2023 r. nr S-IV.9531.2.2134.2023.EI w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego uchyla zaskarżone orzeczenie. Przedmiotem skargi M. J. (dalej: "Skarżący" lub "Wnioskodawca") jest orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] (dalej: "Wojewódzki Zespół" lub "Organ II instancji") z [...] października 2023 r. nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z [...] grudnia 2022 r. Skarżący zwrócił się do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej: "Powiatowy Zespół" lub "Organ I instancji") z prośbą o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla celów konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze, korzystania z karty parkingowej oraz ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów z powodu upływu ważności uprzedniego orzeczenia. Skład orzekający Powiatowego Zespołu na posiedzeniu w dniu [...] grudnia 2022 r. wydał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nr [...], zaliczając M. J. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe z symbolem przyczyny niepełnosprawności [...]. W orzeczeniu stwierdzono istnienie niepełnosprawności od [...] sierpnia 2014 r. oraz wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] grudnia 2022 r. Orzeczenie zostało doręczone stronie [...] grudnia 2022 r. Skarżący złożył odwołanie od ww. wskazanego orzeczenia, wnosząc o zaliczenie do znacznego stopnia niepełnosprawności. Podniósł, że z powodu złego stanu zdrowia nie mógł stawić się na posiedzenie Powiatowego Zespołu o czym telefonicznie poinformował pracownika. W jego ocenie zaskarżone orzeczenie nie przystaje do przedłożonej w sprawie dokumentacji medycznej, a Organ uchybił obowiązki wyrażonemu w art. 10 k.p.a. W wyniku odwołania Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z [...] kwietnia 2023 r. nr [...] stwierdził, że orzeczenie Powiatowego Zespołu w [...] z [...] grudnia 2022 r. wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania. W następstwie poczynionych ustaleń uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], celem konieczności osobistego udziału w posiedzeniu wnioskodawcy. W wyniku ponownego rozpoznania Powiatowy Zespół decyzją podjętą na posiedzeniu w dniu [...] czerwca 2023 r. nr [...] wydał orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z uwagi na ważne orzeczenie z [...] grudnia 2022 r. W uzasadnieniu podniesiono, że po rozpoznaniu wniosku z [...] maja 2023 r. złożonego z uwagi na zmianę stanu zdrowia, Powiatowy Zespół stwierdził, że załączona do wniosku dokumentacja medyczna oraz badanie przeprowadzone przez lekarza składu orzekającego nie wskazują na zmianę stanu zdrowia w stosunku do stanu zdrowia będącego podstawą do ustalenia posiadanego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie, wnosząc o uchylenie orzeczenia Organu I instancji i ponowne rozpatrzenie jego wniosku. Podniósł, że od [...] sierpnia 2014 r. do [...] kwietnia 2020 r. posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. W dniu [...] września 2023 r. do Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] wpłynęło pismo Wnioskodawcy (datowane na [...] września 2023 r.) w którym Skarżący cofnął wniosek z [...] grudnia 2022 r. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W odpowiedzi na powyższe pismo, Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z [...] października 2023 r. nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności. Skarżący pismem z [...] października 2023 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 154 i 155 k.p.a. wniósł o zmianę orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] października 2023 r. nr [...], poprzez uchylenie w całości orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...] z [...] lipca 2023 r. i umorzenie postępowanie w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności. W uzasadnieniu przedmiotowego pisma wskazał, że Powiatowy Zespół orzeczeniem z [...] czerwca 2023 r. bezpodstawnie odmówił mu wydania orzeczenia, podtrzymując swoje rozstrzygnięcie z [...] grudnia 2022 r. Organ I instancji pominął jednak fakt, że orzeczenie to już nie funkcjonuje gdyż Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności uchylił je w całości. W związku z powyższym organ winien wpierw uchylić orzeczenie z [...] czerwca 2023 r. a następnie postępowanie umorzyć zgodnie z wnioskiem Skarżącego z [...] września 2023 r. W ocenie Wnioskodawcy pozostawienie tegoż orzeczenia bez uchylenia może powodować inne skutki prawne. Wojewódzki Zespół nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia i pismem z [...] listopada 2023 r. przekazał niniejszą sprawę celem rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w [...]. Postanowieniem z [...] listopada 2023 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 464 § 1 k.c. stwierdził niedopuszczalność drogi sądowej i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. W odpowiedzi na skargę (pismo z 25 października 2023 r.) Organ II instancji wniósł o jej uwzględnienie. W uzasadnieniu podał, że Organ I instancji w dniu [...] czerwca 2023 r. wydał orzeczenie z rażącym naruszeniem prawa, bowiem orzeczenie do którego ww. Organ ustosunkował się odmawiając wydania orzeczenia zostało [...] kwietnia 2023 r. uchylone przez Organ II instancji. Kolejno Wojewódzki Zespół w sposób mylny wydał orzeczenie o umorzeniu postępowania, bowiem strona nie wycofała jedynie odwołania z [...] lipca 2023 r. a wniosek z [...] grudnia 2022 r. inicjujący postępowanie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności. Wskazał, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 k.p.a. cofnięcie wniosku inicjującego postępowanie złożone przez Skarżącego spowodowało, że bezprzedmiotowym stało się nie tylko postępowanie przed organem odwoławczym, ale całe postępowanie administracyjne. Pismem z [...] marca 2024 r. skierowanym do WSA w Rzeszowie, Skarżący wniósł o przekazanie sprawy do rozpatrzenia przez Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...]. Wskazał, że pismem z [...] października 2023 r. wniósł o zmianę treści orzeczenia z [...] października 2023 r. Jego wniosek nie był odwołaniem ani skargą a jedynie prośbą o zmianę orzeczenia, dopuszczalną przez przepisy k.p.a. Zarządzeniem z [...] marca 2024 r. WSA w Rzeszowie poinformował Skarżącego, że wobec błędnego pouczenia zawartego w orzeczeniu z [...] października 2023 r. od ww. orzeczenia przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Z tych względów pismo z [...] października 2023 r. zostało przekazane przez Sąd Rejonowy w [...] do WSA w Rzeszowie i zarejestrowane pod sygn. akt II SA/Rz 1996/23, a tutejszy Sąd obowiązany jest skargę rozpoznać. Nadto Sąd wskazując na treść art. 60 p.p.s.a. oraz 161 p.p.s.a. zwrócił się do Skarżącego z pytaniem czy pismo z [...] marca 2024 r. należy traktować jako cofnięcie skargi, pod rygorem przyjęcia, że Skarżący nie cofa skargi. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, pismem z [...] maja 2024 r. Skarżący powtórzył wcześniejszą argumentację zawartą w piśmie z 11 marca 2024 r. Wskazał, że pismem z [...] października 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Zespołu o zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 154 i 155 k.p.a. tj. o zmianę przez Organ II instancji treści wydanego orzeczenia. W trakcie rozprawy w dniu 18 czerwca 2024 r., na którą stawił się M. J., Skarżący podał, że nie wnosił skargi do WSA w Rzeszowie. Jego wolą było zaskarżenie orzeczenia Podkarpackiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] października 2023 r., zweryfikowanie tego orzeczenia, które umorzyło postępowanie odwoławcze, podczas gdy złożył do Organu pismo, w którym cofnął wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W jego ocenie w takiej sytuacji Organ winien był uchylić orzeczenie Organu I instancji i umorzyć postępowanie w całości. Po przedstawieniu przez Sąd stanowiska Organu, w którym to Organ II instancji zgodził się ze Skarżącym, co do zarzutu nieprawidłowości wydanego rozstrzygnięcia, M. J. wyraził wolę rozpoznania jego pisma jako skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania sprawy Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu jest orzeczenie Podkarpackiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności umarzające postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia wobec M. J. stopnia niepełnosprawności. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący zarzucił naruszenie art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania w sytuacji gdy powinno zapaść orzeczenie uchylające orzeczenie Organu I instancji i umarzające postępowanie w sprawie. Tymczasem umorzenie przez Organ II instancji postępowania odwoławczego doprowadziło do pozostawienia w obiegu prawnym nieprawidłowego orzeczenia Organu I instancji, podczas gdy Skarżący cofnął złożony przez siebie 5 grudnia 2022 r. wniosek inicjujący całe postępowanie. W odpowiedzi na skargę Organ zgodził się ze stanowiskiem Skarżącego, wnioskując tak jak on o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, przyznając, że rozstrzygnięcie, które zapadło jest błędne. Przepis art. 138 k.p.a. przewiduje następujące sposoby rozstrzygnięcia Organu odwoławczego: § 1. Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. § 2. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. § 2a. Jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów. § 2b. Przepisu § 2 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub 3. Organ odwoławczy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy wydaje decyzję, o której mowa w § 1 albo 4. W niniejszej sprawie Organ wydając orzeczenie nieprawidłowo oparł się na treści art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Rozstrzygnięcie to przewidziane jest dla sytuacji, w których strona cofa odwołanie i prowadzi w konsekwencji wyłącznie do umorzenia postępowania odwoławczego, i pozostawienie w obrocie prawnym decyzji Organu I instancji. Tymczasem w niniejszym postępowaniu z pisma kierowanego do Organu II instancji wyraźnie wynikała wola cofnięcia wniosku. Stwierdzenie na którymkolwiek etapie prowadzonego już postępowania, że postępowanie jest bezprzedmiotowe np. wobec cofnięcia wniosku - winno skutkować wydaniem przez organ orzeczenia w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchyleniem decyzji I instancji i umorzeniem postępowania. Ze stanowiskiem tym zgadza się również Organ, przyznając w odpowiedzi na skargę, że zapadło nieprawidłowe rozstrzygnięcia. Wydanie przez Organ rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie odwoławcze doprowadziło do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostało orzeczenie Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnoprawności. Cofnięcie przez Skarżącego wniosku o ustalenia stopnia niepełnosprawności oznaczało brak przedmiotu postępowania, a w konsekwencji jego bezprzedmiotowość. Swój wniosek Skarżący motywował aktualnością poprzednio wydanego orzeczenia o stopni niepełnosprawności. W świetle powyższego umorzenie postępowania odwoławczego nie odpowiadało treści żądania wnioskodawcy, będącego gospodarzem zainicjowanego przez siebie postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c. p.p.s.a. Postępowanie wolne było od kosztów sądowych.