II SA/Rz 2/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. T. B. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r. Nr [...], wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych (w całości lub w części) oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W wyniku wezwania do usunięcia braków formalnych tego wniosku (jego podpisania) został złożony przez skarżącą nowy formularz PPF, uzupełniony o dodatkowe informacje i załączniki wskazane w wezwaniu z dnia 24 stycznia 2012 r. Zgodnie z nimi: - skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem utrzymując się z pobieranych przez nich świadczeń emerytalno – rentowych w wysokości odpowiednio 1035 i 743 zł. netto oraz prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej z dochodowością 1345 zł./m-c, - posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 85 m² wraz z nieruchomością rolną o pow. 0,33 ha (nie jest ona uprawiana z uwagi na brak potrzebnego do tego sprzętu oraz wiek i stan zdrowia skarżącej i jej męża), zaś z pojazdów mechanicznych samochód osobowy m-ki Volkswagen (rok prod. 1997 ), - ich średnie miesięczne wydatki obejmują zakup żywności – 780 zł., rehabilitację i zakup lekarstw do męża skarżącej – 522 zł., opłaty za telefon, energię elektryczną, gaz, wodę i ścieki oraz śmieci – odpowiednio 117, 235, 139 i 174 zł., zakup opału – 383 zł., spłatę kredytu zaciągniętego w 2003 r. na remont domu (do 2018 r.) – 424 zł. oraz eksploatację samochodu – 200 zł.; razem 2974 zł., - rachunek bankowy wnioskodawczyni i jej męża na 30 stycznia 2012 r. wykazywał dodatnie saldo w wysokości 2698 zł. W wyniku rozpoznania złożonego wniosku stwierdzono, iż sytuacja materialno bytowa skarżącej nie kwalifikuje jej do skutecznego ubiegania się o prawo pomocy, tak w zakresie całkowitym (odpowiadającym wnioskowi) jak i częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych, tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego); przesłankami tego jest wykazanie przez osobę wnioskującą braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (zakres całkowity) lub pełnych tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zakres częściowy), o czym stanowi art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) T. B. wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi nie wykazała ich spełnienia, w szczególności na czym miałby polegać związany z poniesieniem kosztów postępowania ewentualny uszczerbek dla utrzymania jej i męża oraz z jakimi negatywnymi skutkami by się to dla nich wiązało. Wymagania tego nie spełnia wynikające z uzasadnienia wniosku przekonanie o krzywdzącym charakterze wydanych w ich sprawie decyzji ograniczających sposób korzystania z posiadanej działki celem poprowadzenia linii wysokiego napięcia, jak również wskazywanie na wydatki związane z bieżącym utrzymaniem i leczeniem oraz spłatą zaciągniętych zobowiązań finansowych. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r. I OZ 713/09, wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy. Orzeczenie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. Wnioskodawczyni wraz z mężem posiada w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz stałe źródła comiesięcznych dochodów, zapewniających pokrycie wszystkich ponoszonych przez nich wydatków (przy wykazanych dochodach w łącznej wysokości 3124 zł. netto miesięcznie, suma wymienionych powyżej wydatków wynosi 2974 zł.). Nie posiadają innych osób na swoim utrzymaniu. Z analizy dołączonych do wniosku PPF załączników nie wynika, by obciążały ich jakieś zaległości płatnicze. Kosztami "koniecznego utrzymania" w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych należy więc bezspornie zaliczyć wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych (...) przede wszystkim koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci (postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2009 r. sygn. akt II OZ 127/09). Wniosek T. B. nie potwierdza, aby jakiekolwiek z powyżej wymienionych koniecznych potrzeb życiowych były w przypadku jej i męża zagrożone, a wyjątkowy charakter prawa pomocy wynikający z jego finansowania ze środków publicznych nawet te wydatki nakazuje ograniczyć do niezbędnego minimum. Zwrócenia uwagi wymaga, że do wydatków o charakterze koniecznym co do zasady nie są zaliczane wydatki na utrzymanie pojazdów mechanicznych i usługi telefoniczne (wraz z kwotą stanowiącą różnicę między wykazanymi dochodami a wydatkami daje to w przypadku skarżącej ok. 450 zł./m-c). W tej sytuacji, skoro uzyskiwane przez skarżącą i jej męża dochody zabezpieczają podstawy ich egzystencji, to brak jest uzasadnionych podstaw do uwzględnienia złożonego przez nią wniosku, zwłaszcza że ich konto bankowe na dzień 30 stycznia 2012 r. wykazywało dodatnie saldo 2698 zł. Kwota ta jest wystarczająca do opłacenia na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi bez powodowania zagrożenia w ich koniecznym utrzymaniu; dotyczy to także kosztów mogących wystąpić w przyszłości, wśród których do najbardziej prawdopodobnych należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi i wpis od skargi kasacyjnej – obydwie w wysokości po 100 zł. W okresie od listopada 2011 r. najniższe saldo rachunku bankowego skarżącej i jej męża wynosiło 1163 zł., co potwierdza też, że nie wszystkie ich dochody są na bieżąco wydatkowane, a zatem mimo ponoszonych wydatków mają oni możliwość poczynienia pewnych oszczędności które mogą chociażby przeznaczyć na ustanowienie w sprawie pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział uważają za niezbędny (przepisy normujące postępowanie przed sądem administracyjnym z wyjątkiem wymogu sporządzenia przez osoby uprawnione niektórych środków zaskarżenia nie przewidują obowiązku działania stron przez fachowych pełnomocników na żadnym jego etapie, zaś sąd orzekający w sprawie bierze z urzędu pod uwagę wszystkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji). W związku z powyższym postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy wnioskodawczyni, stwierdzając brak podstaw do wyłączenia z zastosowania wobec niej wynikającego z art. 199 P.p.s.a. obowiązku ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Przepis ten nie rozciąga się wyłącznie na osoby posiadające nadwyżkę dochodów względem wydatków, lecz dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (potwierdza to m. in. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r. sygn. akt OZ 862/04). W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.