II SA/Rz 2/12

z dnia 5 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2012 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi T.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 20 października 2011 r., nr [....] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W dniu 23 listopada 2011 r. T.B. za pośrednictwem Wojewody [..] wniosła skargę na decyzję tego organu z dnia 20 października 2011 r., nr [..] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł skarżąca zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Z informacji zawartych w formularzu PPF (k.13-14, 20-21) wynika, że wraz z mężem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe utrzymując się ze świadczeń emerytalno – rentowych w wysokości netto 1035zł – wnioskodawczyni i 743zł – jej mąż. Dodatkowym źródłem utrzymania jest prowadzona przez skarżąca działalność gospodarcza z dochodem miesięcznym wynoszącym ok. 1345 zł. Są właścicielami domu o pow. 85 m² na działce o pow. 0,13ha oraz nieruchomości rolnej o pow. 0,33 ha, przy czym nie jest ona uprawiana z uwagi na brak środków, jak i wiek oraz stan ich zdrowia. Posiadając również samochód osobowy m-ki Volkswagen rok prod. 1997. Średnie miesięczne wydatki obejmują zakup żywności – 780 zł. (26 zł dziennie, po 13 zł na osobę), rehabilitację i zakup lekarstw do męża skarżącej – 522 zł., opłaty za telefon, energię elektryczną, gaz, wodę i ścieki oraz śmieci – odpowiednio 117, 235, 139 i 174 zł., zakup opału – 383 zł., rata spłacanego kredytu - 424 zł. oraz eksploatację samochodu – 200 zł.; razem 2974 zł. Nadesłany wyciąg z rachunku bankowego S. i T. B. na dzień 30 stycznia 2012 r. wykazywał dodatnie saldo w wysokości 2698 zł. W dniu 28 listopada 2011 r. na rachunku tym posiadali kwotę 9.163,12zł dokonując wypłaty gotówkowej w kwocie 8.000zł. Skarżąca twierdzi, że nie stać jej na wynajęcie prawnika, mąż od 1996 r. przebywa na rencie chorobowej, a koszty jego leczenia wiążą się ze znacznymi wydatkami. Spłacają ponadto zadłużenie kredytowe wynoszące jeszcze niemal 27.500zł, a zaciągnięte na remont domu w kwocie 50.000zł, podlegające spłacie do 1.07.2018 r. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2012 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Od postanowienia tego T.B. wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu pisma podaje, że poprzednio nie wskazała wszystkich ponoszonych przez nią wydatków, a to na zakup odzieży, środków czystości i jej leczenia w poradni neurologicznej, kardiologicznej i chorób psychiczno-nerwowych. Na leczenie wydatkuje średnio miesięcznie po 250 zł, natomiast na zakup środków czystości i odzieży po 340 zł miesięcznie. W lutym 2012 r. planuje zakupić 2 tony węgla za łączną kwotę 1750 zł, opłacić gaz w kwocie 739,62zł, energię elektryczną w kwocie 470,43zł oraz 174 zł za usługi komunalne. W związku z tymi wydatkami otrzymywane pod koniec miesiąca świadczenie emerytalne nie jest pożytkowane od razu w całości, lecz pozostawiane na rachunku. Łącznie wydatki te wyniosą około 4.500zł przez co na rachunku nie będzie już posiadać salda. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Prawo pomocy jest instytucją polegającą na dofinansowaniu osób o bardzo niskich lub zerowych dochodach, w celu zapewnienia im dostępu do sądu. Zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest bowiem odpłatność postępowania sądowego w zakresie udziału danej osoby w tym postępowaniu. Wyjściem naprzeciw trudnościom majątkowym pokrycia kosztów sądowych jest instytucja prawa pomocy. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a przesłanki tego reguluje art. 246 §1 p.p.s.a. W zakresie całkowitym prawo pomocy może być przyznane tylko, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając zatem na względzie uzyskiwane stałe dochody przekraczające 3000zł tej przesłanki skarżąca nie spełnia. Zatem wniosek w tym zakresie nie może zostać uwzględniony. Jeżeli chodzi natomiast o przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym to może być ono przyznane po wykazaniu niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu sytuacja majątkowa, rodzinna i osobista skarżącej nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku również i w tym zakresie. Co prawda w sprzeciwie podaje ona dodatkowe wydatki, które w ogólnym wyliczeniu pochłaniać będą całość osiąganych dochodów, jednak wartości te nie w pełni mogą zostać uznane na wiarygodne. O ile nie budzą wątpliwości wydatki na media, o tyle miesięczne wydatki na środki czystości i odzież w kwocie po 340 zł wątpliwości takie już budzą. Sąd ocenił całość przedłożonych przez wnioskodawczynię dokumentów, w tym nadesłany wyciąg z rachunku bankowego. Wynika z niego, że na dzień 30 stycznia 2012 r. wykazywał saldo w wysokości 2698 zł, ale zawiera on również zapis, że w dniu 28 listopada 2011 r. na rachunku tym w/w posiadali kwotę 9.163,12zł dokonując w tym dniu wypłaty gotówkowej w kwocie 8.000zł. Skargę nadano natomiast w urzędzie pocztowym w dniu 21 listopada 2011 r. Skarżąca nie wyjaśnia przy tym, na co przeznaczyła te środki, choć wnosząc skargę powinna była liczyć się z obowiązkiem uiszczenia opłat sądowych i pomimo dysponowania tak znaczną kwotą nie uczyniła tego. Nie jest wiadome, czy pieniądze te zostały przeznaczone na konkretny cel, czy tylko tymczasowo podjęte z depozytu. Podkreślenia wymaga i to, że powoływane wydatki mają charakter powtarzany, okresowy, co nie przeszkodziło wnioskodawczyni w zgromadzeniu w/w oszczędności, a przez to jej twierdzenia o niemożliwości poniesienia kosztów sądowych nie są przekonywające. Sąd podkreśla, że wysokość wpisu w niniejszej sprawie to kwota 200zł, zatem w odniesieniu do comiesięcznych dochodów wnioskodawczyni, która prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem nie mając innych osób na utrzymaniu, mając zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść ten wydatek, rezygnując chociażby z jednomiesięcznych wydatków na odzież. Wydatek ten po ewentualnym uwzględnieniu skargi zostanie im zwrócony przez organ, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. Stan majątkowy pozwalający na czynienie oszczędności pozwala również na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział uważa za niezbędny, także bez uszczerbku w powyższej sferze. Kosztami "koniecznego utrzymania" są bowiem tylko niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych, a nie wszystkich, potrzeb życiowych. Nie można również przeciwstawiać prywatnych zobowiązań obowiązkom publicznoprawnym, ponieważ jeżeli te pierwsze nie należą do kategorii "niezbędnych" to są równoważne z drugimi. Wyjątkowy charakter prawa pomocy wynikający z jego finansowania ze środków publicznych przemawia za koniecznością wnikliwej analizy rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy, a nie poprzestania na przyjęciu danych zawartych w podaniu. Z powyższych względów odmówiono przyznania prawa pomocy również w zakresie częściowym uznając, że wnioskodawczyni jest bez uszczerbku ponieść wydatek na wpis sądowy od skargi i ewentualne ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Orzeczenie wydano na podstawie przepisów art. 246 §1 w związku z art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a.