II SA/Rz 2/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. i K. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na postanowienie Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] października 2013 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 13 marca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odmówiła przyznania M. C. i K. C. prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Orzeczenie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy składający go - zaznaczając, że domagają się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych - podnieśli, że utrzymują się wyłącznie z dochodu z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego (7,36 ha), wynoszącego miesięcznie 560 zł. Prowadzona przez nich działalność gospodarcza w postaci zakładu mleczarskiego nie przynosi bowiem zysku z uwagi na wydaną przez organ administracji decyzję o zawieszeniu jego działalności. Podkreślili, że nie posiadają jakichkolwiek oszczędności, udziałów ani obligacji, jak też żadnych wartościowych przedmiotów. Mieszkają w domu o powierzchni 80 m. kw., którego połowę zajmuje córka wraz z jej rodziną, pozostająca w odrębnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawcy sprecyzowali, że ich żądanie dotyczy zwolnienia od wpisu od ich skargi w części przekraczającej 20 zł. Jako swoje comiesięczne wydatki podali kwoty: 60 zł (gaz), 50 zł (prąd), 40 zł (telefon), 30 zł (środki higieny), 30 zł (lekarstwa), 50 zł (podatki i opłaty), 300 zł (wyżywienie). Skarżący nadesłali także wyciąg z rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą z saldem wynoszącym 0 zł, zestawienie zbiorcze z podatkowej księgi przychodów i rozchodów obejmujące okres od października do grudnia 2013 r., które wskazuje na poniesioną stratę w wysokości 1 253,72 zł. oraz decyzję w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r. w wysokości 1983 zł, w tym podatek od nieruchomości 1574 zł oraz podatek rolny 409 zł. W sprzeciwie od wymienionego na wstępie postanowienia z dnia 13 marca 2014 r. M. C. i K. C. podnieśli, że nie mogli nadesłać wymaganych od nich kserokopii zeznań podatkowych za 2012 lub 2013 rok, bowiem okres rozliczeniowy za 2013 r. trwa do 30 kwietnia 2014 r. Zarzucili błędne wyliczenie ciążącej na nich wysokości podatku rolnego i od nieruchomości. Podatek od nieruchomości w kwocie 1983 zł rozliczany jest bowiem osobno tj. w ramach działalności zakładu mleczarskiego, zaś podatek rolny w kwocie 600 zł w ramach działalności rolniczej. Zwrócili także uwagę, że w innej sprawie, którą zainicjowali przed tut. Sądem Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone przez nich postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i przyznał im prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego powyżej kwoty 20 zł. Zaznaczyli, że uiścili tytułem wpisu w niniejszej sprawie łącznie kwotę 20 zł, nie unikając ponoszenia kosztów sądowych, jednak tylko w części pozwalającej im na nieponiesienie jednoczesnego uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. M. i K. C. wezwani zostali następnie do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie kserokopii zeznań podatkowych za 2013 r., wyciągów z posiadanych osobistych rachunków bankowych za okres od 1 lutego 2014 r. do dnia wykonania wezwania oraz wyjaśnienie (w tym poprzez nadesłanie stosownych dokumentów) rozbieżności pomiędzy wskazywanymi przez skarżących danymi dotyczącymi rocznej wysokości podatku od nieruchomości – 1983 zł i podatku rolnego – 600 zł a informacjami wynikającymi z kserokopii decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...].02.2014 r. nr [...] w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r., zgodnie z którą podatek od nieruchomości wynosi 1574 zł, a podatek rolny 409 zł. W odpowiedzi skarżący podali, że nie ma żadnej rozbieżności w podatku, jako że zarówno podatek rolny, jak i od nieruchomości zostały w 2014 r. zmniejszone. Nadesłali także zestawienie zbiorcze z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do marca 2014 r. z wynikającą z niego stratą w kwocie 2877,35 zł oraz wyciąg z rachunku bankowego K. C. z saldem 54,40 zł Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", w związku z terminowym wniesieniem przez M. C. i K. C. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 marca 2014 r. orzeczenie to utraciło moc, a sprawa stanowiąca jego przedmiot podlega rozpoznaniu przez Sąd. Prawo pomocy w częściowym zakresie (o takie ubiegają się wnioskodawcy domagając się zwolnienia od wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 20 zł) może zostać przyznane w sytuacji niemożności poniesienia przez stronę pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ustawodawca zastrzegł jednocześnie we wskazanym przepisie, iż wykazanie powyższego spoczywa na zgłaszającym żądanie wsparcia ze środków publicznych. Prawodawca uzależnił zatem uwzględnienie wniosku strony od przedstawienia przez nią danych, ewentualnie także przedłożenia dokumentów wskazujących na potrzebę uczynienia w jej przypadku wyjątku od obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia jego kosztów przez strony (związanych z ich udziałem w sprawie – art. 199 P.p.s.a.). Celem ułatwienia stronie przedstawienia wszystkich istotnych z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy danych w art. 255 P.p.s.a. przewidziany został instrument w postaci wezwania do złożenia dodatkowego oświadczenia bądź też przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Może on być wykorzystany wówczas, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też budzi wątpliwości. Mając więc na uwadze brzmienie podanego przepisu Sąd wezwał w jego trybie M. C. oraz K. C. do podania dodatkowych danych i przedłożenia dodatkowych dokumentów. Wnioskodawcy nie wykonali go jednak w pełni. Nie nadesłali bowiem kserokopii ich zeznań podatkowych z 2013 r., przy czym należy podkreślić, że w odniesieniu do tego rodzaju dokumentu było to już drugie wezwanie w niniejszej sprawie (wcześniejsze - wystosowane przez referendarza sądowego - odnosiło się do zeznania za 2012 lub 2013 r.), które nadal pozostało bez odpowiedniej reakcji stron. Już sam ten fakt jest wystarczającą podstawą do odmowy przyznania skarżącym prawa pomocy w żądanym przez nich zakresie. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, gdzie podkreśla się, że konstrukcja z art. 255 P.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy strony z Sądem. Niedostarczenie więc żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie strony pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dlań rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2013 r. II FZ 628/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe związane jest z tym, że źródłem finansowania prawa pomocy są środki Skarbu Państwa, a te winny być wydatkowane przy zachowaniu szczególnej ostrożności, a zatem tylko wówczas, gdy nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że spełnione są przewidziane ustawą przesłanki udzielenia przedmiotowego wsparcia. Nie nadsyłając już po raz kolejny zeznań podatkowych skarżący tylko spotęgowali wątpliwości, czy w ich wypadku wyłom od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania jest zasadny. Mając zatem na uwadze niewystarczający zakres podanych przez wnioskodawców danych odnośnie do ich sytuacji materialnej uznano, że brak jest podstaw do zastosowania w ich wypadku wyjątkowej instytucji, jaką jest prawo pomocy. Dlatego też odmówiono uwzględnienia ich żądania, o czym orzeczono na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.