II SA/Rz 2/22

WyrokWSA w Rzeszowie2022-05-11

Skład orzekający: Paweł Zaborniak, Elżbieta Mazur - Selwa, Maria Mikolik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie, reprezentujące interesy mieszkańców osiedla, może zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy na prawach strony, jeśli jego cele statutowe obejmują kształtowanie warunków zagospodarowania terenu i reprezentowanie mieszkańców przed organami władzy, a jego udział uzasadniony jest interesem społecznym polegającym na kontroli nad realizacją inwestycji budowlanej na gruntach rolnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dokonały wadliwej wykładni art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., błędnie odmawiając dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Sąd stwierdził, że interes społeczny nie ogranicza się do ogółu ludności, ale może obejmować także interesy mniejszych społeczności lokalnych, takich jak mieszkańcy osiedla. Kontrola organizacji społecznych nad postępowaniami w sprawie ustalenia warunków zabudowy, zwłaszcza dotyczących inwestycji na gruntach rolnych i potencjalnie naruszających ład przestrzenny, mieści się w pojęciu interesu społecznego.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwróciło się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej na gruntach rolnych. Wójt Gminy odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia, uznając, że choć cele statutowe są spełnione, brak jest interesu społecznego, a jedynie partykularny interes członków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. i brak wykazania interesu społecznego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz postanowienie Wójta Gminy, zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Stowarzyszenia kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia "[...]" w [....] kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi Stowarzyszenia [...] (dalej: strona skarżąca, Stowarzyszenie) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału na prawach strony w postępowaniu znak [...] prowadzonym w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla zadania inwestycyjnego: "Budowa 16 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej" na terenie części działek o nr ewid. [...], [...] położonych w miejscowości [...]. Jak wynika z akt sprawy, 2 lipca 2021 r. przedstawiciel Stowarzyszenia [...] – A. P. złożył do Wójta Gminy [...] wniosek o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w toczącym się postępowaniu na prawach strony. Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału na prawach strony w ww. postępowaniu znak: [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracji w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia łącznie dwóch przesłanek, tj. jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W ocenie Organu I instancji złożony przez Stowarzyszenie wniosek jest zgodny z jego celami statutowymi, jednak nie spełnia przesłanki działania w interesie społecznym. Wójt Gminy wskazał, że Stowarzyszenie we wniosku powołało się na zaistnienie interesu społecznego, poprzez zapewnienie części mieszkańcom osiedla możliwości realnego wpływu na przebieg planowanych inwestycji, sprawowanie nadzoru nad prawidłowością oraz legalnością z obowiązującym prawem prowadzonych zamierzeń budowlanych, gdyż posiada wiedzę, fachowość, doświadczenie oraz rozeznanie w prowadzonych sprawach. Organ I instancji wyjaśnił, że we wcześniejszych postępowaniach zmierzających do wydania decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowych inwestycji, które obejmowały również działkę bezpośrednio przyległą do działek części mieszkańców osiedla, obecny przedstawiciel stowarzyszenia i inni właściciele działek byli stronami w postępowaniach i systematycznie sprzeciwiali się planowanej inwestycji. W momencie utraty statusu strony w obecnie toczących się postępowaniach, zamierzają realizować swoje cele, tj. zablokowanie projektowanej inwestycji poprzez Stowarzyszenie. Końcowo Wójt wskazał, że w szeroko pojętym interesie społecznym jest, aby budynki mieszkalne w tym rejonie powstały, gdyż istnieje duże zapotrzebowanie mieszkańców gminy i sąsiadującego miasta [...] na lokale mieszkalne. Projektowana inwestycja stanowi kontynuację funkcji mieszkaniowej występującej w terenie, nie wykracza swoim oddziaływaniem poza granice terenu objętego wnioskiem. Od istniejącej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oddziela je działka o szerokości ok. 11 m. Z dotychczasowej aktywności części członków Stowarzyszenia, jako osób prywatnych wynika, iż dążą do uniemożliwienia realizacji zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w zabudowie szeregowej na działkach w sąsiedztwie ich nieruchomości. W ocenie organu powyższe świadczy o chęci zrealizowania partykularnego interesu członków Stowarzyszenia, a nie interesu społecznego. Wobec powyższego Stowarzyszenie nie wykazało istnienia interesu społecznego uzasadniającego jego przystąpienie do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Od powyższego postanowienia Stowarzyszenie [...] reprezentowane przez A. P. złożyło zażalenie, w którym zarzuciło naruszenie art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej: k.p.a.) wnosząc o jego uchylenie i dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału na prawach strony w postępowaniu znak: [...], toczącym się przed Wójtem Gminy [...] i jednocześnie także w dwóch toczących się postępowaniach administracyjnych na działkach nr [...] - łącznie trzech inwestycji. W uzasadnieniu zażalenia strona skarżąca wskazała, że nie zgadza się ze stwierdzeniem jakoby obecny przedstawiciel Stowarzyszenia i inni właściciele działek byli stronami w postępowaniach i systematycznie sprzeciwiali się planowanej inwestycji. Stowrzyzenie podniosło, że Wójt ustalił warunki zabudowy na diąłkach rolnych w terenie rozproszonej zabudowy wiejskiej dla trzech inwestycji budowlanych stanowiących łącznie 72 budynki mieszkalne w zabudowie szerogowej na obszarze, na ktrym zlokalizowane są wyłącznie budynki miezklane jednorodzinne wolnostojące oraz w zabudowie zagrodowej. Decyzja zostały wydane z naruszeniem kryterium obszarowego, o którym mowa w art. 7 ust, 2a pkt 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Stowarzyszenie domaga się więc, aby budynki spełniały wymogi przewidziane przepisami prawa oraz aby Wójt wykazał, że wszystkie przesłanki do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy na gruntach rolnych zostały spełnione. Stowarzyszenie wskazało, że obecny przedstawiciel Stowarzyszenia i inni właściciele działek, byli stronami we wcześniejszych postępowaniach. Natomiast wybieg inwestora polegający na pominięciu we wniosku działki nr [...] ma dać inwestorowi komfort uczestniczenia w postępowaniu bez konkretnych stron postępowania i szybkie uzyskanie decyzji, korzystając z przychylności organu I instancji, który wyjątkowo nierzetelnie prowadził dotychczasowe postępowania. Końcowo podniosło, że aktualnie żaden z mieszkańców Osiedla [...] nie będzie stroną postępowania. Społeczność ma prawo do monitorowania prowadzonych postępowań administracyjnych w sprawie lokalizowania na zamieszkiwanym przez nią terenie inwestycji. Końcowo Stowarzyszenie wskazało, że Stowarzyszenie występuje nie tylko w imieniu właścicieli działek, którzy przed opisanym wyżej wybiegiem Inwestora mieli status strony, ale także mieszkańców obszaru "[...] osiedle" , którzy takiego statusu nie mieli. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło treść art. 127 § 2, art. 17 pkt 1, art. 31 § 1 i § 2, art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a., a następnie wskazało, że skarżące Stowarzyszenie można niewątpliwie zaliczyć do organizacji społecznych, o których mowa w art. 31 § 1 - § 5 k.p.a. Następnie wskazało, że Stowarzyszenie nie jest stroną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla zadania inwestycyjnego pod nazwą: "Budowa 16 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej" na terenie części działek o nr ewid. [...] położonych w miejscowości [...], prowadzonego przez Wójta Gminy [...] znak: [...], co oznacza, że postępowanie dotyczy praw i obowiązków innej osoby. Z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, że dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu uzależnione jest od spełnienia przez nią dwóch przesłanek, tj. dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu powinno być uzasadnione "celami statutowymi tej organizacji" i za dopuszczeniem tej organizacji do udziału postępowaniu powinien "przemawiać interes społeczny", przy czym obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Ciężar wykazania istnienia określonych w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanek spoczywa na organizacji społecznej. W ocenie organu odwoławczego, stanowisko organu I instancji wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia, iż Stowarzyszenie wykazało istnienie związku zachodzącego pomiędzy jego celami statutowymi a materialnoprawnym przedmiotem sprawy, jednak nie wykazało, że za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny jest prawidłowe. Organ odwoławczy wskazał, że Stowarzyszenie [...] nie wykazało występowania interesu społecznego w sprawie objętej żądaniem dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony. Zaprezentowana przez Stowarzyszenie argumentacja pozwala zasadnie stwierdzić, że wnioskodawca z pojęciem interesu społecznego zdaje się utożsamiać każdy interes zbiorowy. Interesy zbiorowe, niebędące interesem publicznym, są nieraz zdecydowanie bliższe - ze względu na swój partykularyzm oraz subiektywność - interesowi indywidualnemu niż interesowi publicznemu. Zdaniem Kolegium przywołana przez Stowarzyszenie [...] we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony oraz w zażaleniu argumentacja świadczy o tym, że jego udział w postępowaniu uzasadniony jest względami partykularnego interesu grupowego lub co najwyżej interesu lokalnego, a nie interesem społecznym (interesem ogółu). Przywołany przez ww. stowarzyszenie interes mieszkańców Osiedla [...] stanowi zdaniem składu orzekającego - partykularny interes relatywnie wąskiej grupy osób, który może być zakwalifikowany jako rodzaj interesu indywidualnego, a w każdym razie interes bliski interesom indywidualnym, którego nie należy utożsamiać z interesem społecznym (ogółu społeczeństwa) i interesem publicznym. Subiektywne przekonanie danej organizacji społecznej na temat wadliwości postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy nie stanowi przesłanki interesu społecznego. Stowarzyszenie [...] reprezentowane przez A. P. wniosło skargę na w/w postanowienie SKO w [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...] wnosząc o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie: art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie, mające istotny wpływ na treść wydanego postanowienia, poprzez błędne przyjęcie, że strona skarżąca nie wykazała istnienia interesu społecznego, uprawniającego ją do udziału w postępowaniu; art. 126 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 k.p.a., poprzez sporządzenie niezrozumiałego uzasadnienia zawierającego w większości poglądy orzecznictwa bez wskazywania własnej oceny Kolegium, które to uzasadnienie narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego, tj. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i zasadę przekonywania oraz nie wyjaśnia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ II instancji podczas załatwiania sprawy. Strona skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła, że Kolegium niepotrzebnie wprowadza do uzasadnienia przesłankę interesu publicznego, stawiając ją na str. 7 uzasadnienia obok art. 31 § 1 k.p.a., podczas gdy przepis ten wspomina o interesie społecznym. Zdaniem Stowarzyszenia, Kolegium błędnie utożsamia interes społeczny z interesem ogółu społeczeństwa i zbliża interes społeczny do interesu publicznego. W dalszej kolejności Stowarzyszenie powołało orzecznictwo sądów administracyjnych, a następnie poniosło, że SKO błędnie uznało, że: interesy zbiorowe bliższe są interesowi indywidualnemu, a interes społeczny jest tożsamy z interesem ogółu społeczeństwa. Społeczność lokalna, to jednak nie wąska grupa osób lecz część społeczeństwa, która może wyrażać także interes społeczny. W ocenie strony skarżącej, Kolegium bezpodstawnie skupiło się na ocenie interesu prawnego członków Stowarzyszenia, abstrahując od oceny interesu członków lokalnej społeczności reprezentowanych przez Stowarzyszenie. Sprawowaniu kontroli nad postępowaniem dotyczącym lokalizacji inwestycji nie przeszkadza fakt, że członkowie Stowarzyszenia są jednocześnie mieszkańcami w sąsiedztwie planowanej inwestycji. Podsumowując Stowarzyszenie wskazało, iż zamierzenie objęte wnioskiem inwestorów ma określoną specyfikę, która wyraża się w tym, że żądanie wydania decyzji nie dotyczy pojedynczego obiektu budowlanego, ale zamierzenia mającego stanowić zespól zabudowy, który ma być zlokalizowany na gruntach rolnych. Budynki wchodzące w skład tego zespołu potencjalnie mogą mieć wpływ na jakościową zmianę charakteru większego obszaru, na którym dominuje aktualnie zabudowa jednorodzinna i zagrodowa. Mieszkańcy tego obszaru nie uniemożliwiają realizacji zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Zabudowa taka jest dopuszczalna, o ile organ wykaże, że może powstać na gruntach rolnych, a same budynki będą nawiązywać w zakresie parametrów do zabudowy sąsiedniej. Stowarzyszenie podniosło, że Wójt ustalił warunki zabudowy z naruszeniem kryterium obszarowego, o którym mowa w art. 7 ust. 2a pkt 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W kontekście dbałości o ochronę określonych wartości istotnych w zakresie zagospodarowania przestrzennego, zasadne jest powoływanie się przez stronę skarżącą na zapewnienie kontroli społecznej nad przedmiotowym zamierzeniem budzącym kontrowersje mieszkańców terenu [...] Osiedle. W ocenie strony skarżącej uzasadnienie decyzji Kolegium zostało sporządzone z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i zasady przekonywania. Uzasadnienie nie zawiera zwięzłego przedstawienia stanu sprawy i zarzutów na postanowienie. Zawiera obszerne cytaty pism procesowych i jest obudowane orzecznictwem. Nie wyjaśnia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ II instancji podczas załatwiania sprawy. Kolegium przedstawiło obszerną argumentację dotyczącą ogólnych przesłanek dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, lecz niewielka jej część dotyczy konkretnego postępowania. Kolegium nie odniosło się do kluczowej kwestii dotyczącej faktu, że mieszkańcy poprzez Stowarzyszenie chcą mieć kontrolę nad procesem wydawania decyzji na gruntach rolnych, z uwzględnieniem narzucanych przez przepisy parametrów dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. SKO pominęło szerszy kontekst sprawy, tj. zabieg inwestora, który w wyniku przegrywanych w SKO spraw ograniczył teren inwestycji wykluczając jedną z działek i pozbawiając mieszkańców statusu strony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sprawowana przez sąd administracyjny kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), kryterium, według którego sąd kontroluje przedmiot skargi stanowi jego zgodność z prawem. Tylko jednak uchybienia wymienione w art. 145 § 1 P.p.s.a. mogą stanowić podstawę stwierdzenia nieważności czy uchylenia zaskarżonego postanowienia. Stwierdzenie więc naruszenia prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy obliguje z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a. do uchylenia kwestionowanego postanowienia. Jednocześnie, na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Organy decydując o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy dokonały wadliwej wykładni art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Organy I oraz II instancji nie kwestionowały, że żądnie Stowarzyszenia jest uzasadnione calami statutowymi tej organizacji społecznej. Z regulaminu Stowarzyszenia wynika bezspornie, że do jego celów należy podejmowanie czynności i udział w postępowaniach mających na celu kształtowanie warunków zagospodarowania terenu osiedla [...] oraz reprezentowania właścicieli nieruchomości zlokalizowanych na terenie osiedla [...] przed organami władzy publicznej w sprawach związanych z zagospodarowaniem i planowaniem przestrzennym (§ 2 ust. 1 lit. a i b regulaminu). Wójt uznał natomiast, że żądanie Stowarzyszenia świadczy o chęci zrealizowania partykularnego interesu jego członków a nie interesu społecznego. Tą argumentację podzieliło Kolegium dodając, że Stowarzyszenie utożsamia z interesem społecznym każdy interes zbiorowy. Kolegium uznało, że argumentacja przedstawiona przez Stowarzyszenie świadczy o tym, że jego udział w postępowaniu uzasadniony jest względami partykularnego interesu grupowego lub co najwyżej interesu lokalnego a nie interesem społecznym (ogółu). Z kolei Stowarzyszenie argumentowało, że Wójt Gminy ustalił warunki zabudowy na działkach rolnych w terenie rozproszonej wiejskiej zabudowy dla trzech inwestycji stanowiących łącznie 72 budynki mieszkalne w zabudowie szeregowej na obszarze, na którym zlokalizowane są wyłącznie budynki mieszkalne jednorodzinne wolnostojące oraz w zabudowie zagrodowej. Decyzje zostały wydawane z naruszeniem kryterium obszarowego z art. 7 ust. 2a pkt 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1326 z późn. zm., dalej: u.o.g.l.). Z uwagi na określenie kręgu stron postępowania mieszkańcy Osiedla [...] nie mają realnego wpływu na przebieg planowanych inwestycji w postaci 48 budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej na terenach rolnych. Zdaniem Stowarzyszenia zamierzenie inwestora ma stanowić zespół zabudowy na gruntach rolnych. Budynki wchodzące w skład tego zespołu mogą mieć wpływ na jakościową zmianę charakteru większego obszaru, na którym dominuje jedynie zabudowa jednorodzinna i zagrodowa. Z tego powodu Stowarzyszenie powoływało się na konieczność zapewnienia kontroli społecznej nad przedmiotowym zamierzeniem. Stowarzyszenie wskazało, że mieszkańcy, poprzez skarżące Stowarzyszenie chcą mieć kontrolę nad procesem wydawania decyzji na gruntach rolnych. Sąd nie podzielił stanowiska Kolegium, jak również Wójta Gminy [...], że Stowarzyszenie nie działa w interesie społecznym, lecz reprezentuje partykularny interes zbiorowy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono stanowisko, które w niniejszej sprawie Sąd podziela, że interesu społecznego nie można rozumieć wyłącznie w kategoriach jedynie większej społeczności obejmującej ogół ludności czy też wielkie grupy społeczne. Nie ma przeszkód, by jako interes społeczny kwalifikować interesy mniejszych społeczności, jak właśnie np. mieszkańców dzielnicy, czy też osiedla (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2017 r., II OSK 562/17, LEX nr 2441375). Interes społeczny pozostaje w opozycji do interesu poszczególnych jednostek. Nie można jednak rozumieć interesu społecznego jedynie w kategoriach interesu państwa czy społeczności globalnej, obejmującej ogół społeczeństwa lub wielkie grupy społeczne. Przeciwnie, nie ma przeszkód, by kwalifikować wspólne interesy mniejszych społeczności, w szczególności lokalnych, np. mieszkańców dzielnicy, w kategoriach interesu społecznego, który co prawda sprzyjać może realizacji celów indywidualnych, ale przekracza interes poszczególnych jednostek, stanowiąc nową jakość (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 października 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1002/16, baza CBOSA). Rozpoznając wniosek organizacji społecznej w ramach art. 31 § 1 k.p.a. kluczowego znaczenia nabiera właściwe określenia treści przesłanki interesu społecznego, zawartej w powyższej regulacji. Należy więc ustalić, czy interes społeczny przemawia za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w konkretnym postępowaniu, innymi słowy, czy udział organizacji społecznej w tym postępowaniu będzie korzystny dla ochrony interesu społecznego. Dla oceny spełnienia przesłanki interesu społecznego w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia, czy Stowarzyszenie obejmuje jedynie "niewielką" grupę mieszkańców o określonym zapatrywaniu na temat rozwoju obszaru osiedla. Nie o ilość członków organizacji społecznej chodzi, ale o to, czy wskazuje ono wartości uwzględniane w ramach interesu społecznego. Należy również uwzględnić, że skoro decyzja o warunkach zabudowy rozpoczyna proces inwestycyjny, przesądzając o dopuszczalności lokalizacji określonej inwestycji na danym terenie, postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie tej decyzji może być jedyną możliwością przedstawienia racji interesu społecznego przez inny podmiot niż organ administracji, a to ze względu na wyłączenie stosowania art. 31 k.p.a. w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę. (zob. wyrok WSA w Krakowie z 26.11.2019 r., II SA/Kr 1241/19, LEX nr 2761423). W ocenie Sądu w interesie społecznym mieści się kontrola organizacji społecznych nad postępowaniami w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Niewątpliwie pojęcie interesu społecznego jest pojęciem niedookreślonym. Argumentacja przedstawiona przez Stowarzyszenie świadczy jednak o tym, że w interesie społecznym leży dopuszczenie tej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Zdaniem Sądu ochrona gruntów rolnych w sposób odpowiadający wymogom z art. 7 u.o.g.l. z całą pewnością należy do wartości uwzględnianych w ramach interesu społecznego. W ramach przesłanki interesu społecznego należy również uwzględniać wartości o charakterze uniwersalnym, takie jak ład przestrzenny. W niniejszej sprawie na konieczność ochrony tej wartości powoływało się Stowarzyszenie argumentując, że w interesie społeczności leży kontrola nad postępowaniem, które dotyczy lokalizacji dużego osiedla w zabudowie szeregowej na terenie, na którym dominuje zabudowa jednorodzinna oraz zagrodowa. Stowarzyszenie powoływało się więc na konieczność ochrony ładu przestrzennego na osiedlu, na którym ma być lokalizowana inwestycja co do której zachodzą obawy, że ten ład przestrzenny będzie naruszać. Zdaniem Sądu Stowarzyszenie reprezentuje więc społeczność lokalną zainteresowaną niedopuszczeniem do realizacji na terenie osiedla inwestycji naruszających zastany ład przestrzenny. Należy przyznać rację Stowarzyszeniu, że w interesie społeczności lokalnej leży kontrola nad postępowaniem dotyczącym lokalizacji na terenie zamieszkania nie tylko członków Stowarzyszenia, ale reprezentowanej przez nich wspólnoty, zabudowy nieprzystosowanej w ich ocenie do zastanych warunków zabudowy na tym terenie (zob. wyrok NSA z 13.09.2018 r., II OSK 609/17, LEX nr 2613841). W ocenie Sądu organy zobowiązane więc będą do ponownego przeanalizowania wniosku o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu z uwzględnieniem wykładni art. 31 § 1 k.p.a., w tym pojęcia interesu społecznego, przedstawionego w niniejszym orzeczeniu. Z przedstawionych względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2021r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. Na podstawie art. 200 P.p.s.a Sąd zasądził na rzecz Stowarzyszenia kwotę w wysokości 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, stanowiącą równowartość uiszczonego wpisu sądowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło