II SA/Rz 201/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 29 maja 2007 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr[...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] września 2006 r. nr[...]. II SA/Rz 201/07 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., nr[...], Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] września 2006 r. odmawiającą R. P. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wskazał, że odwołanie R. P. nie mogło być uwzględnione, gdyż odmowna decyzja Dyrektora Zakładu Karnego odpowiada prawu. Organ odwoławczy podkreślił, że pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nie może otrzymać funkcjonariusz służby więziennej, jeżeli nie spełnia warunków określonych w ust. 85 ust. 1 w związku z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej /Dz.U. nr 207 z 2002 r., poz. 1761 ze zm./. Odwołujący R. P. jest współwłaścicielem domu murowano-drewnianego w miejscowości pobliskiej w stosunku do miejsca pełnienia służby, zatem niekwalifikuje się do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Dodatkowo organ podkreślił, że posiadanie przez odwołującego części domu mieszkalnego eliminuje możliwość przyznania pomocy, gdyż przepisy prawa nie dają podstaw do traktowania art. 90 ust. 1 ustawy jako samoistnej normy regulującej przyznawanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w oderwaniu ogólnej zasady przyznawania i zabezpieczania lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy służby więziennej wyrażonej w art. 85 ust. 1 tej ustawy. Aby domagać się przyznania pomocy finansowej trzeba być funkcjonariuszem, który ma niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe, gdyż nie zostało dla niego przyznane prawo do lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby, lub w miejscowości pobliskiej. Osoby, które mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej nie mogą korzystać z pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W takich przypadkach funkcjonariusz nie ma prawa do lokalu mieszkalnego, a to wprost prowadzi do wniosku, że nie przysługuje takiej osobie także prawo do pomocy finansowej z art. 90 ust. 1 ustawy. Wprost na takie konsekwencje wskazuje art. 91 ust. 1 pkt 1 ustawy, gdyż przepis ten nie daje podstaw do przydziału takiemu funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji. Z tych względów organ odwoławczy przyjął, że nieuwzględnienie odwołania jest zasadne. Z decyzją Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej nie zgodził się R. P. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucił decyzji obrazę art. 90 ust. 1 oraz art. 91 ustawy o służbie więziennej, przez przyjęcie, że nie spełnia on warunków do przyznania pomocy finansowej na budowę domu. Wskazując na te uchybienia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi zaakcentował, że wprawdzie jest współwłaścicielem domu, to jednak zajmuje w nim 19 m2, a to oznacza, że nie są w jego przypadku spełnione wymogi odnoszące się do jednostkowych norm powierzchni mieszkaniowej dla funkcjonariuszy. Odpowiadając na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o oddalenie skargi przytaczając argumentację jak w uzasadnieniu własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sądowej wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. i nie jest ograniczony zarzutami skargi, jej podstawą prawną, ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Mając ten fakt na uwadze Sąd stwierdza, że skarga R. P. zasługuje na uwzględnienie. Skutkiem tego jest uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] września 2006 r., nr [...]. Decyzje obu instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, art. 90 ust. 2 w związku z art. 90 ust. 1 i art. 85 ust. 1 ustawy o służbie więziennej. Naruszenie tych przepisów polegało na ich błędnej wykładni, której konsekwencją było przyjęcie, że przy współwłasności domu - jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie nie jest istotne odniesienie sytuacji mieszkaniowej skarżącego do przysługującej jemu powierzchni mieszkalnej. Organy uznały, że w przypadku współwłasności domu istnieje negatywna przesłanka do przyznania pomocy na uzyskanie lokalu mieszkalnego, gdyż osoba mająca taki tytuł prawny do domu ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a to oznacza, że nie ma wskazanego w art. 85 ust. 1 ustawy prawa do lokalu mieszkalnego. Ponieważ prawo z art. 90 ust. 1 jest konsekwencją braku lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której funkcjonariusz pełni stałą służbę lub miejscowości pobliskiej, to w sytuacji, gdy nie ma on prawa do lokalu nie ma również prawa do pomocy finansowej udzielanej celem uzyskania lokalu mieszkalnego. Sąd takiej argumentacji nie podziela, aczkolwiek wskazuje na związek uprawnienia z art. 90 ust. 1 ustawy z brakiem lokalu mieszkalnego w miejscowości gdzie jest pełniona służba lub w miejscowości pobliskiej. Jednak w rozpoznawanej sprawie charakter tego związku jest zagadnieniem schodzącym na plan dalszy. W sprawie R. P. istotne jest ustalenie czy skarżącemu w ogóle przysługuje prawo do lokalu w rozumieniu art. 85 ust. 1 ustawy o służbie więziennej. Z treści tego przepisu daje się wywieźć pogląd, że takiego prawa nie mają tylko funkcjonariusze służby więziennej, którzy w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej /art. 85 ust. 3 ustawy/ mają lokal mieszkalny lub dom spełniający wymagania odnoszące się do przysługującej powierzchni mieszkaniowej. Stanowisko takie wzmacnia treść art. 91 ust. 2 ustawy, który wskazuje, że lokalu mieszkalnego nie przydziela się funkcjonariuszowi, jeżeli jest współwłaścicielem domu w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Wprost taki wniosek wypływa z wykładni językowej art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy, który wiąże współwłasność lokalu lub domu i odnosi ją do części odpowiadającej przysługującej funkcjonariuszowi powierzchni mieszkalnej. Reasumując stwierdzić należy, że pogląd wyrażony w uzasadnieniu obu decyzji wskazujący na niemożność ustalenia pomocy finansowej w celu uzyskania lokali lub budowy domu dla funkcjonariuszy będący właścicielami lub współwłaścicielami domów jest trafny ale przy założeniu, że osoby takie dysponują częścią odpowiadającą co najmniej przysługującą im powierzchnią mieszkalną. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd sytuacja taka nie występuje, gdyż skarżący nie ma zagwarantowanej normy powierzchni mieszkaniowej, a to oznacza, że do niego ma zastosowanie art. 85 ust. 1, a w konsekwencji także art. 90 ust. 1 ustawy o służbie więziennej. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., Sąd orzekł jak na wstępie. 30.05.07 mk