II SA/Rz 201/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu podania – postanawia – I. odmówić zmiany postanowienia z dnia 18 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 201/13 w zakresie odmowy ustanowienia dla wnioskodawcy radcy prawnego, II. odmówić wnioskodawcy ustanowienia adwokata. W dniu 4 marca 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga A.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013r., nr [...] w przedmiocie zwrotu podania. Postanowieniem referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z dnia 18 marca 2013 r. sygn. akt j.w. – w wyniku rozpoznania wniosku A.G. – orzeczono o przyznaniu mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, odmawiając jednocześnie ustanowienia radcy prawnego. Skarżący nie wniósł sprzeciwu od tego postanowienia. Postanowieniem z dnia 17 maja 2013 r. WSA w Rzeszowie odrzucił skargę A. G. jako nie spełniającą wymogów formalnych, zaś postanowieniem z dnia 18 czerwca 2013 r. odrzucił wniesioną przez niego osobiście od powyższego postanowienia skargę kasacyjną. W ponownie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, A.G. zwrócił się ponownie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu - radcy prawnego lub adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej. Wg jego uzasadnienia i zawartego w nim oświadczenia skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz 3 dzieci (7 m-cy,12 i 21 lat) Źródło ich utrzymania stanowi pobierana przez niego renta w wysokości 760 zł (z tego do wypłaty - w wyniku prowadzonej wobec niego egzekucji komorniczej należności alimentacyjnych - przypada faktycznie 420 zł) oraz zasiłki z MOPS, których wysokość wraz z zasiłkiem rodzinnym wynosi łącznie ok. 1. 310 zł. Wobec miesięcznych kosztów utrzymania i wyżywienia rodziny wynoszących ok. 2. 000 zł, brakujące środki uzyskują dzięki pomocy rodziny, w szczególności jego matki. Jako jedyny wartościowy składnik posiadanego majątku skarżący wykazał dom o pow. 160 m². Postanowieniem z dnia 3 lipca 2013r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w pkt I odmówił zmiany postanowienia z dnia 18 marca 2013r. w zakresie odmowy ustanowienia dla wnioskodawcy radcy prawnego, w pkt II odmówił ustanowienia adwokata. Postanowienie doręczono wnioskodawcy w dniu 8 lipca 2013r. W dniu 15 lipca 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynął sprzeciw A.G. od wskazanego wyżej postanowienia, nadany za pośrednictwem poczty w dniu 12 lipca 2013r., w którym wskazał, że podtrzymuje podane informacje o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Do sprzeciwu A.G. dołączył: zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Inspektorat w P. z dnia [...] lipca 2013r., z którego wynika, że w czerwcu 2013r. po potrąceniach zostało mu wypłacone świadczenie w wysokości 415, 58 zł; decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2013r. nr [...] o przyznaniu rodzinie A.G. zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania w kwocie 1.203 zł na okres od dnia 1 maja 2013r. do dnia 31 sierpnia 2013. oraz decyzję tegoż organ z tej samej daty, nr [...] o przyznaniu A.G. zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności w kwocie 828 zł miesięcznie. Pismem z dnia 21 sierpnia 2013r. skarżący został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia zawierającego informacje dotyczące jego sytuacji materialnej. W odpowiedzi na wezwanie wskazał, że przyznane mu zostały zasiłki: "...z MOPS-u na 5 osób od maja do sierpnia 2013r. na żywność 370 zł na miesiąc i z MOPS-u co miesiąc na kwartał na światło 423 zł, na gaz 200 zł, na wodę 200zł...". Podał, że opłaty jakie ponosi wynoszą za zużycie wody - 510 zł, za energię elektryczną średnio - 600zł na 2 miesiące, za gaz - 390 zł na 2 miesiące. Wymienił także wydatek na zakup zastrzyków przeciwzakrzepowych dla żony - 400 zł na miesiąc. Podał, że jest zobowiązany do zapłaty alimentów na dwoje dzieci z poprzedniego małżeństwa. Wyjaśnił, że syn P.G. nie pracuje i jest na utrzymaniu skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z uwagi na fakt, że skarżący na mocy postanowienia z dnia 18 marca 2013 r. korzysta już ze zwolnienia od kosztów sądowych, ponawianie przez niego wniosku w tym zakresie należy uznać za zbędne i nie wiążące się z wymogiem jego merytorycznego rozpoznania. Postanowienie to na mocy art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zmianami) powoływanej dalej jako P.p.s.a., ma skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Ponieważ należy ono do orzeczeń niekończących postępowania w sprawie, rozpoznanie obecnie złożonego wniosku o ustanowienie radcy prawnego następuje w trybie art. 165 tej ustawy, zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wniosek A.G. w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego, został więc potraktowany jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 18 marca 2013r. i będzie rozpoznawany przez pryzmat wykazania przez skarżącego zmiany okoliczności uzasadniającej zmianę tego postanowienia. Stosownie do treści art. 260 P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Rozszerzenie zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy o ustanowienie adwokata (nie objętego pierwotnym wnioskiem), nakazuje jego zbadanie na nowo pod kątem wykazania przez skarżącego przesłanki do przyznania mu całkowitego prawa pomocy, czego niezbędnym warunkiem wobec przysługującemu mu już zwolnienia od kosztów sądowych jest brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zwrócenia uwagi wymagają 2 sformułowania użyte w przepisie wskazanym powyżej: "gdy osoba wykaże" oraz "jakichkolwiek kosztów postępowania". Użycie pierwszego z nich oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy (postanowienie WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2013r., sygn. akt: II SA/Kr 1728/12 Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Zatem strona wnioskująca powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności jej wniosku. Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że skarżący mimo ciążącego na nim obowiązku nie wykazał ani okoliczności uzasadniających dokonanie zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia (co do odmowy ustanowienia radcy prawnego) ani też przemawiających za ustanowieniem dla niego adwokata. W obu przypadkach inicjatywa co do wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku spoczywa na osobie wnioskującej. Podkreślić należy, że mając na uwadze niejednoznaczność informacji zawartych w treści kolejnych, składanych przez A.G. wnioskach o przyznanie prawa pomocy, Sąd wezwał wnioskodawcę do udzielenia szczegółowych informacji i przedstawienia dokumentów, umożliwiających dokonanie oceny jego sytuacji majątkowej. A.G. nie uczynił zadość temu wezwaniu. Nie wskazał wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie jego i jego rodziny, z wyszczególnieniem wysokości wydatków przeznaczanych na zakup żywności, środków czystości, leków, ubrań oraz kosztów związanych z realizacją obowiązku szkolnego; nie przedłożył rachunków za opłaty za media za 3 miesiące poprzedzające wykonanie wezwania (gaz, woda) ani decyzji podatkowej za 2013r. dotyczącej nieruchomości będących własnością skarżącego, nie wskazał czy jest właścicielem pojazdów mechanicznych, nie wskazał, czy i z jakich świadczeń rodzinnych korzystają członkowie jego rodziny. Z istoty prawa pomocy wynika, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. Przyznanie prawa pomocy na charakter wyjątkowy, dlatego oceniając zasadność wniosku A.G., Sąd miał na względzie poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazał, iż uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., II FZ 575/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na tej podstawie należy stwierdzić, że skarżący nie spełnia warunków przemawiających za rozszerzeniem zakresu już przyznanego mu prawa pomocy, w związku z czym na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.