II SA/Rz 201/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lipca 2014 r. sprawy ze skargi G. B. na postanowienie Rektora Wyższej Szkoły [...] im. [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz decyzji Rektora Wyższej Szkoły [...] im. [...] w [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Rektora Wyższej Szkoły [...] im. [...] w [...] na rzecz skarżącego G. B. kwotę 357zł /słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADENIENIE Przedmiotem skargi G. B. jest postanowienie Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej [...], zwanego dalej "Rektorem PWSZ" z dnia [...] grudnia 2013r., nr [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Na podstawie akt administracyjnych sprawy ustalono, że decyzją z dnia [...] lipca 2013r., nr [...] Rektor PWSZ skreślił G. B. z listy studentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej [...] z dniem 1 lipca 2013r. z powodu niewniesienia w terminie opłat związanych z odbywaniem studiów. Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2013r., nr [...] Rektor PWSZ po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez G. B. utrzymał ww. decyzję w mocy. W dniu 22 października 2013r. do Rektora PWSZ wpłynęło pismo G. B., w którym zakwestionował prawidłowość decyzji Rektora PWSZ z dnia [...] lipca 2013r. Decyzji zarzucił naruszenie art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012r., poz. 572 ze zmianami), zwanej dalej "ustawą". Wskazał, że przepis ten zawiera enumeratywnie wyliczone przesłanki skreślenia z listy studentów, przy czym przesłanki określone w ust. 2 mają charakter fakultatywny, a jedną z nich określoną w art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy jest niewniesienie opłat związanych z odbywaniem studiów. Odwołujący się powołał się na wyrok WSA z dnia 14 grudnia 2011r., sygn. akt: I OSK 1560/11, który został wydany na gruncie art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy i przesądza o braku podstaw do wydania na decyzji o skreśleniu z listy studentów w przypadku uzasadnionego udokumentowanym zaświadczeniem lekarskim nieprzystąpienia do egzaminu w wyznaczonym terminie. Wyrok ten, zdaniem G. B. przez analogię ma zastosowanie także w jego sprawie. Po rozpoznaniu tego pisma postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013r., nr [...] Rektor PWSZ stwierdził niedopuszczalność odwołania G. B. od decyzji Rektora PWSZ z dnia [...] lipca 2013r., w podstawie prawnej powołując art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 267) zwanej dalej "k.p.a.". W skardze na ww. postanowienie, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie G. B. wniósł "o wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji rektora PWSZ [...] z dnia [...] grudnia 2013r., Nr [...] i poprzedzającej ją decyzji prorektora ds. studiów o skreśleniu go z listy studentów z dnia [...] lipca 2013r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych. W skardze G. B. podniósł, że w sprawie skreślenia go z listy studentów naruszono szereg przepisów wynikających w z ustawy z dnia 27 lipca 2005r. o szkolnictwie wyższym oraz przepisów wykonawczych MNiSW, statutu uczelni, regulaminu studiów oraz przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Podniósł, że w toku postępowania administracyjnego większość decyzji Rektora wydano w oparciu o fałszywe okoliczności, a dokumentacja związana z przedmiotową sprawą zawiera dokumenty potwierdzające przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów oraz poświadczanie nieprawdy co do okoliczności mającej znaczenia prawne dla sprawy. W uzasadnieniu skargi szczegółowo opisał przebieg studiów, akcentując treść korespondencji wymienianej z władzami uczelni. Powołując się na brzmienie poszczególnych punktów regulaminu studiów wskazał na ich wadliwość. Podniósł, że powołane przez niego okoliczności potwierdzają brak praworządności władz uczelni, a przede wszystkim Rektora i prorektora ds. studiów, jak również byłego i obecnego p. o. dyrektora instytutu politechnicznego i ich "determinacji w naruszaniu wielkich obowiązujących przepisów prawnych by udowodnić swoje racje". Fałszowanie dokumentów, na które powołał się w skardze jest przestępstwem przeciwko wiarygodności dokumentów, określonym w art. 270 § 1 kk. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna acz z inną argumentacją jak wywiedziono zarówno w skardze sporządzonej przez skarżącego jak i w piśmie skarżącego sporządzonym przez jego pełnomocnika. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Rozstrzygając stosuje środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub podjętych czynności we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga art. 134 i 135 p.p.s.a. Korzystając z treści ostatniego z przepisów Sąd objął swą kontrolą również decyzję organu z dnia [...] lipca 2013 roku wydaną w trybie odwoławczym utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, które nie było objęte skargą. W związku z tym pojawia, się ważne pytanie ponieważ sąd rozstrzyga w granicach sprawy - o rozumienie pojęcia "granice sprawy" rozpoznawanej przez sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny w jednym ze swych orzeczeń uznał, iż należy mieć na uwadze przedmiotowe i podmiotowe elementy materialne sprawy. Zaś tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw i obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Liczne orzecznictwo NSA stoi na stanowisku, że kryterium orzekania w graniach sprawy wyznacza pojecie stosunku administracyjnoprawnego. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest stworzenie takiej sytuacji, że w obrocie prawnym nie będą funkcjonowały akty lub czynności organów administracji publicznej niezgodne z prawem. "Dla właściwego zastosowania przepisów art. 135 p.p.s.a. konieczne jest ustalenie tzw. tożsamości sprawy, na którą składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe" (patrz wyrok NSA z 20 stycznia 2011 r. I OSK 1391/10). Wobec tego kontrolą objęto również decyzję odwoławczą. Decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2013 r. nie zawiera zwrotnego potwierdzenia odbioru. W odwołaniu datowanym przez skarżącego 19 lipca 2013 r., - z prezentatą Wyższej Szkoły Zawodowej 22 lipca 2013 r. – na jego trzeciej stronie (k.59) skarżący pisze "uprzedzając zarzut o przekroczeniu terminu na odwołanie załączam stosowne zaświadczenia z pobytu w szpitalu" (w okresie 30.06 do 19.07). Pomimo tego organ administracji II instancji rozpoznał odwołanie i wydał rozstrzygnięcie nie odnosząc się do tego. W pierwszej kolejności należało sprawdzić zachowanie terminu a następnie zapytać skarżącego czy to należy traktować jako wniosek o przywrócenie terminu. Zatem przypuszczać należy, iż wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został rozpoznany pomimo upływu terminy do jego złożenia. Zdaniem Sądu takie naruszenie prawa to przypadek, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Jak ustalono na podstawie akt administracyjnych przedmiotem skargi jest postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. "organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (...)". W postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmując czynności ustala, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym jak również podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Odwołanie jest niedopuszczalne jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a więc pomimo wydania nie została stronie doręczona lub ogłoszona, albo gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną, a stanowi np. czynność materialno-techniczną. Zasada ogólna kodeksu postępowania administracyjnego – dwuinstancyjności – zakłada obowiązek dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Badając prawidłowość wydanego postanowienia objętego skargą należy sięgnąć do przepisów dotyczących ostatecznych rozstrzygnięć. "Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14-tu dni od dnia doręczenia decyzji stronie" – art. 129 § 1 i 2 k.p.a. Zaś jak ustalono na podstawie akt administracyjnych – również nadesłanych na żądanie Sądu – decyzja Rektora I instancyjna o skreśleniu z listy studentów G. B. została wydana w dniu [...] lipca 2013 r. następnie po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. – utrzymano w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Decyzję tą odebrał skarżący 27 lub 29 lipca (nieczytelna data). Pismem zaś datowanym 9.09.2013 r. G. B. zwrócił się z prośbą o ponowne przeanalizowanie sprawy". Decyzja wydana w trybie odwoławczym zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości złożenia skargi. Wobec ustaleń, że odwołanie od decyzji I instancji rozpoznane zostało po terminie to również rozstrzygnięcie organu objęte skargą jest naruszeniem o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł również o tymczasowej ochronie rozstrzygnięcia na podstawie art. 152 p.p.s.a.