II SA/Rz 202/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2021 r. sprawy ze skargi J. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienie odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Przedmiotem kontroli jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej: "Kolegium", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez J. Ż. ( dalej: "skarżący") od decyzji Wójta Gminy ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. Ż.. W podstawie prawnej postanowienia organ powołał art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] października 2020 r. organ I instancji odmówił skarżącemu wnioskowanego świadczenia wychowawczego na córkę A. Ż.. Z akt sprawy wynika, że decyzja została skierowana na wskazany przez skarżącego adres i odebrana przez córkę skarżącego A. Ż. w dniu [...] października 2020 r. W dniu 30 października 2020 r. skarżący nadał na poczcie w Urzędzie Pocztowym w [...] odwołanie od powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, który zdaniem organu, upływał w dniu 29 października 2020 r. Postanowienie doręczono na adres skarżącego w dniu 25 listopada 2020 r. do rąk M. Ż.. 2 grudnia 2020 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z [...] października 2020 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja została mu doręczona w dniu 16 października 2020 r. przez szwagierkę M. Ż.. Zaskarżonym postanowieniem Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący nie wykazał żadnych okoliczności uzasadniających wniosek, a ponadto wniosku został spóźniony. Skarżący złożył wniosek dopiero po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy k.p.a. jasno precyzuje w art. 58, że odwołujący ma złożyć wniosek o przywrócenie terminu wraz ze środkiem odwoławczym. W niniejszej sprawie odwołanie zostało złożone bez wniosku. W skardze do Sądu skarżący zarzucił naruszenie: - art. 58 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, - art. 58 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że złożony przez niego wniosek jest spóźniony, podczas gdy złożył wniosek w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na tych podstawach wniósł o uchylenie postanowienia Kolegium oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji nie została doręczona przez listonosza na adres domowy skarżącego, lecz do jego szwagierki M. Ż., zamieszkałej pod adresem [...], doręczenie skarżącemu przesyłki nastąpiło w dniu 16 października 2020 r. Zatem w jego ocenie uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprawa został rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 3 i 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego, jak również procesowego skutkujące uchyleniem zaskarżonego postanowienia. W niniejszej sprawie zaskarżonym postanowieniem organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego od decyzji organu I instancji. Podstawą zapadłego rozstrzygnięcia było przyjęcie przez organ II instancji, że uchybiono terminowi do wniesienia tego odwołania. Okoliczność ta w ocenie Sądu została oceniona błędnie. W sprawie wbrew zarzutom skarżącego przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została skierowana na wskazany przez niego we wniosku adres tj. [...] i nastąpiło to w dniu 15 października 2020 r.( akta administracyjne – zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji dołączone do k.5). Nie została jednak prawidłowo doręczona. Ze wskazanego wyżej zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka została doręczona A. Ż. – córce adresata. Z akt administracyjnych wynika natomiast, że A. Ż. urodzona została w dniu 29 września 2005 r., a co za tym idzie nie jest pełnoletnia. Zgodnie z art. 43 k.p.a.: w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Doręczanie pism jest czynnością materialno - techniczną, która wywołuje określone skutki prawne przez fakty. Prawne skutki związane są z doręczeniem pisma, natomiast z punktu widzenia poprawności czynności procesowych i biegu postępowania nie ma znaczenia, czy adresat z treścią tego pisma się zapoznał. Samo potwierdzenie odbioru ma istotne znaczenie przy ocenie daty rozpoczęcia lub zakończenia biegu terminu oraz możliwości dokonania określonych czynności. Tzw. doręczenie zastępcze, o którym mowa w wyżej cytowanym przepisie może być dokonane tylko z zachowaniem łącznie kilku przesłanek w nim określonych. Po pierwsze - adresat jest nieobecny w mieszkaniu w momencie doręczenia pisma, po drugie - pismo przyjmują osobiście za pokwitowaniem dorosłe osoby wymienione w przepisie, z zachowaniem kolejności w nim podanej tj. domownik, administracja domu lub dozorca. Po trzecie - osoby te nie mają sprzecznych interesów, po czwarte - zobowiązują się do oddania pisma osobiście adresatowi. W orzecznictwie dokonano wykładni terminu "dorosły domownik", co w rozpoznawanej sprawie ma istotne znaczenie. Przyjęto, że określenie "dorosły" w rozumieniu art. 43 k.p.a. jest tożsame z pojęciem "pełnoletni" określonym w art. 10 § 1 Kodeksu cywilnego - dalej k.c. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 3 grudnia 1993 r., sygn. akt SA/Po 1931/1993, ONSA 1995/2/53 a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 1999 r., sygn. akt II SA 447/1999 powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach orezczenia.nsa.gov.pl). Powyższe uregulowanie ma na celu zagwarantowanie stronie postępowania administracyjnego, że korespondencja kierowana na jej imię i nazwisko dotrze do jej wiadomości. Należy uznać zatem za całkowicie zrozumiałe, że doręczenia pisma stronie może się podjąć wyłącznie osoba pełnoletnia, czyli taka, która nabyła pełnię praw publicznych, a tym samym ponosi całkowitą odpowiedzialność za swoje czyny. Tak więc w przypadku odebrania korespondencji przez osobę niepełnoletnią, strona postępowania administracyjnego może w celu obrony własnych interesów skutecznie podnieść zarzut wadliwego doręczenia korespondencji w trybie art. 43 k.p.a. i obalić domniemanie tzw. doręczenia zastępczego. Domniemanie doręczenia zastępczego zostało w sprawie obalone gdyż w dacie doręczenia decyzji odbiorca korespondencji - córka skarżącego nie była pełnoletnia. W świetle powyższego za wadliwe należało przyjąć ustalenie organu, że uchybiono terminowi do wniesienia odwołania, co stanowiło podstawę wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a następnie podstawę do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z uwagi na podstawę uchylenia wskazanego postanowienia zbędne wydaje się odnoszenie do pozostałych argumentów podniesionych w skardze, niemniej jednak Sąd uznał za celowe odniesienie się do stanowiska organu II instancji odnośnie spóźnionego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wbrew stanowisku organu wniosek został złożony z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 58 § 2 k.p.a. Organ opatrznie wykłada treść art. 58 § 1 k.p.a. wnioskując, że skarżący powinien był złożyć wniosek o przywrócenie terminu jednocześnie ze złożonym przez siebie odwołaniem, a skoro złożył najpierw odwołanie to złożony później wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu składania odwołania nie miał wiedzy co do uchybienia terminu do jego złożenia. O powyższym dowiedział się z postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Przepis, na który powołuje się organ, nie oznacza że złożenie spóźnionego odwołania bez jednoczesnego wniosku o przywrócenie terminu zawsze oznaczać będzie, że złożony później wniosek zostanie uznany za spóźniony. O rozpoczęciu biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu dla dokonania określonej czynności decyduje zawsze chwila ustania przyczyny, z powodu której nastąpiło uchybienie terminu. Jeśli przyczyną jest nieświadomość, to termin ten należy liczyć od daty w której strona uprawdopodobniła powzięcie świadomości co do jego uchybiania. Skoro, jak skarżący twierdzi, wiedzę o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania powziął w dacie doręczenia mu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, to od tej daty należy liczyć bieg 7-o dniowego terminu do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Tym samym złożony w dniu 2 grudnia 2020 r. wniosek należało uznać za złożony w przewidzianym do tego terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Kolegium z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Zadaniem organu II instancji będzie przekazanie akt organowi I instancji celem skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji. Dopiero od skutecznie doręczonej decyzji rozpocznie się na nowo bieg terminu do wniesienia odwołania.