II SA/Rz 204/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Grzegorz Panek SO (del.) Ewa Partyka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości w budynku mieszkalnym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] ; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej Gminy Miejskiej [...] kwotę 600 zł /słownie: sześćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miasto [...] od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] nakazującej wykonanie robót w celu usunięcia nieprawidłowości występujących w budynku mieszkalnym nr 17 i 17 A przy ulicy P. w J., w terminie, odpowiednio do 31 grudnia 2009 r. oraz do 31 października 2010 r. – 1) uchylił zaskarżone postanowienie w całości oraz 2) nakazał Gminie [...] wykonanie zgodnie z zasadami wiedzy technicznej i przepisami techniczno-budowlanymi czynności zmierzających do usunięcia nieprawidłowości w w/w budynku, polegających na: otynkowaniu trzonów kominowych ponad połacią dachową, uzupełnieniu czapki kominowej, wymianie instalacji elektrycznej w całości w budynkach 17 i 17 A, naprawie instalacji odgromowej, uzupełnieniu brakujących drzwiczek wyciorowych w piwnicach z zaopatrzeniem przewodów dymowych w podwójna drzwiczki żeliwne lub stalowe z zamknięciem, remoncie pokrycia na daszku nad wejściem do budynku 17 A, odłączeniu termy gazowej od pionu kominowego pieca kaflowego w mieszkaniu p. C., uzupełnieniu stolarki okiennej w otworach okiennych na korytarzach, zamontowaniu kratki ściekowej na odpływie w podłodze sanitariatu w parterze segmentu 17 A i w sanitariacie na I i III piętrze segmentu 17, uzupełnieniu stolarki drzwiowej do pomieszczeń sanitariatów, wymianie pionów kanalizacyjnych w sanitariatach, uzupełnieniu braków w tynkach na stropach w pomieszczeniach sanitariatów na wszystkich kondygnacjach obiektów – w terminie do 31 marca 2010 r. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 7 lipca 1964 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 98, poz. 1114 ze zm. dalej zwanej P. bud.). W uzasadnieniu stwierdzono, że argumenty Gminy zawarte w odwołaniu nie zasługiwały na uwzględnienie. Stosownie bowiem do art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku bądź też jest w nieodpowiednim stanie technicznym lub powoduje oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Organ II instancji wskazał, że otynkowanie przewodów kominowych jest konieczne, co wynika z opinii kominiarskiej; aktualny ich stan narusza przepis § 266 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej: r.w.t), który wymaga zewnętrznego tynku lub spoinowania. Nakaz wymiany instalacji gazowej powinien dotyczyć budynku 17 A, a nie, jak omyłkowo wskazano w rozstrzygnięciu organu I instancji, segmentu 17. Z kolei piony kanalizacyjne są mocno skorodowane i wymagają wymiany, powodują bowiem zawilgocenie ścian i stropów. Wskazano, że zgodnie z art. 5 ust. 2 P. bud. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego obowiązany jest utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w tym przepisie, tj. użytkować go zgodnie z jego przeznaczeniem i utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Według Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego za zreformowaniem zaskarżonej odwołaniem decyzji przemawiało to, że organ I instancji nakazał wykonanie robót obejmujących zmianę stolarki i odmalowanie klatek na wszystkich kondygnacjach, na co nie pozwala już cytowana podstawa prawna. W postanowieniu drugiej instancji nie nakazano też wymiany instalacji gazowej, gdyż z akt nie wynikało, jaki jest stan techniczny. WINB zauważył, że dopiero wykonanie stosownej ekspertyzy pozwoli wydać ewentualne orzeczenie w tym zakresie. Z w/w decyzją nie zgodziła się Gmina Miasto [...] składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze Burmistrz Miasta zarzucił organowi naruszenie § 266 pkt 3 r.w.t., twierdząc, że w 2001 r. kominy były wymieniane w części znajdującej się ponad dachem i prace te wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną oraz przepisami prawa. Krótki okres użytkowania kominów oraz względnie dobry stan techniczny nie uzasadnia ich naprawy nakazanej przez organy. W ocenie skarżącej organ nie przytoczył żadnych argumentów podczas wskazywania, jakie wady kominów uzasadniają ich naprawę. Rozstrzygając w zakresie wymiany pionów kanalizacyjnych w sanitariatach organ II instancji, bez własnych ustaleń, oparł się bezkrytycznie na dowodach zgromadzonych przez organ I instancji. Według Gminy powinien był przeprowadzić własne oględziny budynku, przed rozpatrzeniem odwołania. Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja jest arbitralna i w zasadzie ogranicza się do przytoczenia przepisów prawa, wbrew art. 107 § 3 k.p.a. organ nie sformułował wymaganej dla decyzji argumentacji faktycznej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd stwierdził takie uchybienia. Na wstępie należy zauważyć, że zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy nie upoważniał organów do nakazania wykonania wszystkich robót budowlanych wskazanych w zaskarżonej decyzji. Powyższe stwierdzenie odnosi się w szczególności do wskazanej wymiany pionów kanalizacyjnych w sanitariatach. Analizując w tym zakresie treść protokołów oględzin z dnia 24.04.2009 r. i z dnia 15.06.2009 r. stwierdzić należy, iż rzeczywiście z treści tego pierwszego wynika, że piony kanalizacyjne w sanitariatach są nieszczelne i powodują liczne zacieki. Bardziej szczegółowy opis tych pionów na poszczególnych kondygnacjach budynków zawarty został w protokole z dnia 15.06.2009 r. W jego treści wskazano przykładowo, że na III piętrze budynku nr 17 A stan pionów kanalizacyjnych jest dobry, zaś co do IV kondygnacji brak jakiejkolwiek wzmianki w tym przedmiocie, co może wynikać z faktu, że nie są one widoczne, a wobec uprzednio wskazanego zapisu dotyczącego III piętra trudno w tej sytuacji wnioskować jaki jest ich stan. Z kolei w odniesieniu do budynku nr 17 przy opisie I piętra brak jakiejkolwiek wzmianki dotyczącej stanu pionów kanalizacyjnych, zaś opis dotyczący kanalizacji na II piętrze jest na tyle nieprecyzyjny, że nie wiadomo czy zwrot z początku przedostatniego zdania "Podobnie jak na kondygnacjach niższych" odnosi się do tego, że kanalizacja jest z rur żeliwnych, czy też także do części zdania po pauzie – "stan zły". Biorąc pod uwagę powyższe, a zwłaszcza stwierdzony w czasie oględzin dokonanych w dniu 15.06.2009 r. dobry stan pionów kanalizacyjnych na III piętrze budynku nr 17 A i brak w decyzjach organów obydwu instancji jakiegokolwiek uzasadnienia dotyczącego tego, dlaczego mimo dobrego stanu części pionu kanalizacyjnego konieczna jest wymiana tych pionów w całości, zdaniem Sądu, który orzeka w oparciu o akta sprawy, naruszone zostały w tym zakresie przepisy art. 7, art. 77, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że stwierdzone uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie jest wykluczone (w tym zakresie niezbędna jest wiedza specjalistyczna, której Sąd nie posiada), że wystarczyło nakazać wymianę tylko części pionów kanalizacyjnych, tj. tych znajdujących się na niższych kondygnacjach. Zdaniem Sądu narusza także zasadę przekonywania określoną w art. 11 k.p.a. brak bardziej szczegółowego odniesienia się w zaskarżonej decyzji do zarzutu odwołania dotyczącego tego, że nie jest konieczna wymiana pionów kanalizacyjnych, bo wystarczy ich miejscowe uszczelnienie. Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi dotyczącego wskazania otynkowania trzonów kominowych ponad połacią dachu i uzupełnienia czapek kominowych Sąd stwierdza, że w aktach sprawy brak opinii kominiarskiej z dnia 20.06.2008 r. , do której odwołuje się zarówno organ jak i skarżący. Nie sposób więc w sposób wiążący odnieść się do tego zarzutu. Sąd jednakże zauważa, że nie w każdym wypadku trafne i zasadne jest odwołanie się do przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powyższe stwierdzenie odnosi się do sytuacji, gdy budynek został wzniesiony bądź wyremontowany przed datą wejścia w życie tego rozporządzenia, które nie zawiera przepisów przejściowych, z których to wynikać miałoby, że budynki, które istniały już i były użytkowane w dniu jego wejścia w życie muszą zostać doprowadzone do stanu zgodności z tymi przepisami. Takiego zapisu nie zawiera także § 2 r.w.t. Trzeba także wspomnieć, że budynki nr 17 i 17 A przy ul. P. w J. to budynki mieszkalne użytkowane, a w odniesieniu do takich znajduje zastosowanie Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz.U. Nr 74 poz. 836 z późn. zm.), co uzasadnia zastosowanie w pierwszej kolejności w tym wypadku w/w aktu prawnego. W okolicznościach niniejszej sprawy istotne jednak w ocenie Sądu jest, czy w dacie wykonania budynku bądź ostatniego remontu przewody kominowe odpowiadały przepisom dotyczącym warunków technicznych w tym zakresie. Takie stwierdzenie byłoby aktualne wówczas, gdyby z opinii kominiarskiej nie wynikała konieczność otynkowania trzonów kominowych ponad połacią dachu i uzupełnienia czapek ze względu na zły stan techniczny bądź bezpieczeństwo użytkowania (np. zagrożenie życia lub zdrowia). W razie braku takich zaleceń w stosownej opinii, konieczne byłoby ustalenie daty ostatniego remontu przewodów kominowych, jeżeli taki był przeprowadzony i stosownie do tych ustaleń odniesienie istniejącego stanu rzeczy do właściwych przepisów wówczas obowiązujących skoro – jak to wyżej wskazano w przepisach przejściowych r.w.t. brak takiego, który nakazywałby dostosowanie budynków już istniejących w dacie jego wejścia w życie do wymogów tam określonych. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 p. bud. obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymogami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymogami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Dokonanie stosowych ustaleń jest tym bardziej zasadne wobec podnoszonej w skardze okoliczności, że remont kominów został wykonany w 2001 r. i wobec innego niż § 266 r.w.t. brzmienia przepisów, w szczególności § 267 w zw. z § 140 i § 146 uprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 1999 r., Nr 15, poz. 140 z późn. zm.). Zastrzeżenia Sądu budzi także doręczenie przez organ I instancji decyzji A. Spółce z o.o. w sytuacji, gdy pełnomocnikiem była osoba fizyczna i to mimo prawidłowego wskazania adresata w tzw. rozdzielniku. Uchybienie to jednak w tym przypadku nie miało wpływu na wynik sprawy ani na dalszy tok postępowania. Odnosząc się do zarzutu skargi Sąd stwierdza, że w sytuacji gdy w toku sprawy i w odwołaniu strona nie zarzucała, że inny był stan budynków niż to ustalił organ I instancji podczas oględzin, organ II instancji nie był zobligowany do wykonania kolejnych "własnych" oględzin. W świetle powyższego Sąd uchylił zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. W dalszym postępowaniu organy uzupełnią akta sprawy o opinię kominiarską z dnia 20.06.2008 r., poczynią ustalenia w zakresie stanu pionów kanalizacyjnych na kondygnacji I budynku 17, daty wykonania remontu kominów w razie braku zaleceń w opinii kominiarskiej w tym przedmiocie i odniosą aktualny stan rzeczy co do obudowy przewodów kominowych i brakujących czapek (czapki) kominów do właściwych przepisów, a po wykonaniu powyższego wydadzą decyzje adekwatną do wyników postępowania po rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego i z uwzględnieniem stosownego uzasadnienia odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 k.p.a. i zasady przekonywania. W pkt II wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.