II SA/Rz 2041/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 4 października 2023 r. nr BP.501.116.2022.2065.RZ9.466374 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym - skargę oddala - Przedmiotem skargi T Spółka z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "Skarżący" "Spółka") jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z dnia [...] października 2023 r., znak: [...], wydana w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt administracyjnych wynika, że w dniu 17 listopada 2021 r. funkcjonariusze [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę samochodu marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...], którym kierował BK. W toku kontroli ustalono, że ww. pojazdem Skarżący wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy na trasie [...] na podstawie dokumentu przewozowego towarów niebezpiecznych nr [...]. Dokonane ustalenia, w tym okoliczności świadczące w ocenie organu o zaistniałych nieprawidłowościach, zostały utrwalone w protokołach oględzin pojazdu z dnia 17 listopada 2021 r., nr [...]. Decyzją z [...] grudnia 2021 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na Skarżącą karę pieniężną w łącznej wysokości 2 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne – za każdy pojazd. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 919 z późn. zm.; zwana dalej u.t.d.). Organ I instancji podał, że analiza zebranego materiału dowodowego wykazała, że stan techniczny kontrolowanego w dniu 17 listopada 2021 r. pojazdu, nie mieścił się w granicach obowiązujących norm, a stwierdzona usterka polegająca na: "niesprawnym świetle hamowania "STOP" – żadne źródło świateł hamowania nie działa", stanowi usterkę o charakterze niebezpiecznym z pkt 4.3.1 lit a) załącznika nr 1 do rozporządzenia MSWiA z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019 r., poz. 2141, dalej zwanego rozporządzeniem MSWiA). Powyższe obligowało do nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej, której wysokość – stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. – została ustalona w wysokości 2 000 zł. Organ I instancji podniósł przy tym, że w opisywanej sprawie nie zachodzą żadne szczególne okoliczności, wyłączające odpowiedzialność Skarżącej w rozumieniu art. 92b lub art. 92c u.t.d. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z dnia 4 października 2023 r. nr BP.501.116.2022.2065.RZ9.466374, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego decyzja PWITD została wydana po zgromadzeniu niezbędnego zakresu materiału dowodowego oraz po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zgodnie z uregulowaniami zawartymi w K.p.a. Nałożenie na Spółkę kary pieniężnej było słuszne, gdyż w toku prowadzonego postępowania wykazano w sposób nie budzący wątpliwości, że w dniu 17 listopada 2021 r. wykonywała ona transport drogowy rzeczy pojazdem niespełniającym wymogów bezpieczeństwa w ruchu. W trakcie kontroli wykryto usterkę świateł hamowania "STOP" kontrolowanej naczepy, stwarzającej realne zagrożenie dla bezpieczeństwa drogowego. Jednocześnie Strona nie przedstawiła w toku postępowania ani w odwołaniu żadnych dowodów pozwalających obalić ustalenia Organu I instancji, a potwierdzających, że poddany kontroli pojazd był sprawny. Tym samym w pełni zasadnie Organ I instancji nałożył na Skarżąca karę pieniężną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA), T Spółka z o.o. z siedzibą w [...], wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, nadto wniosła o zwrot kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 92a ust. 1, ust. 3 oraz ust. 7 pkt 1) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, dalej jako ustawa o transporcie drogowym) w związku z Ip. 9.2.) Załącznik nr 3 do ww. ustawy: Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer naruszeń oraz waga naruszeń (dalej jako "Załącznik") i § 5 ust. 7 lit. c) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r., poz. 2141, dalej jako "rozporządzenie") w związku z pkt 4.3.1 lit. a) załącznika nr 1 do tego rozporządzenia oraz art. 66 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 988); 2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 6, art. 77 § 1 oraz art. 80 i 81a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uznanie, że protokół kontroli sporządzonego dnia 17 listopada 2021 r., znak: [...] wynika, że w analizowanym stanie faktycznym pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą [...] wykonywano przewóz z naruszeniem jego obowiązków, to jest przewóz pojazdem posiadającym usterkę niebezpieczną opisaną jako "brak świateł hamowania STOP – żadne źródło światła nie działa". Zdaniem Skarżącej, kwestionowane rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 K.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, wybiórczą, dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału i w konsekwencji przyjęcie, że Organ I instancji prawidłowo zakwalifikował zaistniałą nieprawidłowość jako niebezpieczną. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości, o czym zadecydowały następujące powody. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 269; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (zob. art. 135 P.p.s.a.). Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu – art. 133 § 1 P.p.s.a. Przekazane do WSA akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd rozpatrując skargę Spółki nie dopatrzył się w działaniach sankcyjnych Organów obu instancji wskazanych w skardze naruszeń prawa materialnego. Skontrolowane przez Sąd decyzje Organy Inspekcji Transportu Drogowego wydały na podstawie i po zastosowaniu przepisów u.t.d., P.r.d. i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 2141 z późn. zm., dalej: rozporządzenie). Zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 1 P.r.d. pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę. Kontrolę stanu technicznego pojazdu przeprowadza się z wykorzystaniem dostępnych technik i sprzętu. Kontrola ta może także obejmować sprawdzenie czy odpowiednie części i elementy pojazdu odpowiadają wymogom w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego i ochrony środowiska (zob. § 5 ust. 6 rozporządzenia). W myśl § 5 ust. 2 drogowa kontrola techniczna obejmuje identyfikację pojazdu oraz sprawdzenie stanu technicznego, który obejmuje m.in. prawidłowość funkcjonowania jego świateł. Natomiast przez usterki niebezpieczne treść § 5 ust. 7 pkt 3 w/w rozporządzenia każe rozumieć usterki powodujące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu. Z uwagi na przedmiot tej sprawy należy dodać, iż do usterek stanu technicznego przepisy rozporządzenia nakazują organom ITD zaliczać awarie świateł "Stop", o czym świadczą pozycje lp. 4.3. rozporządzenia dotyczące prawidłowego działania tych świateł, przełączników oraz zgodności z wymaganiami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Awarie polegające na tym, że żadne światło "Stop" nie działa w pojeździe lub w ogóle nie działa przełącznik tych świateł, słusznie są traktowane przez prawodawcę jako usterki niebezpieczne, bo grożą zarówno osobom przemieszczającym się w takim niesprawnym pojeździe jak i jadącym za nim. Należało w pełni potwierdzić ocenę GITD, że stwierdzona w trakcie kontroli pojazdu dnia 17 listopada 2021 r. w postaci naczepy marki [...] nieprawidłowość w postaci niesprawnego światła hamowania "Stop", w sposób oczywisty posiada charakter usterki niebezpiecznej - zagrażającej bezpieczeństwu ruchu. Organy prawidłowo odwołały się do treści lp. 4.3.1.a.3 załącznika nr 1 do w.w rozporządzenia, która jako kryterium istotnie negatywnego zakwalifikowania stan pojazdu traktuje nieprawidłowość : nie działa żadne źródło świateł hamowania stop. Tak stwierdzona awaria jest usterką niebezpieczną. Jest również prawdą, że wskazane przepisy rozporządzenia jako metodę identyfikacji uznania stanu technicznego pojazdu za niezadowalający wskazują na kontrolę organoleptyczną. W konsekwencji, usterka techniczna działania świateł "Stop" pojazdu powinna być stwierdzona przez inspektorów ITD przy pomocy zmysłu wzrokowego. Zatem nie można, jak nietrafnie eksponuje skarga, zarzucać funkcjonariuszom Inspekcji zastosowanie niezgodnej z prawem metody rozpoznania usterki stanu technicznego naczepy. Kontrolerzy Inspekcji Transportu Drogowego mieli pełne prawo do tego, aby opierać przeprowadzaną analizę stanu technicznego pojazdu na informacjach wzrokowych i na tej podstawie określić wiążące Stronę konsekwencje ustalonego stanu faktycznego. Nie zaistniała zatem potrzeba potwierdzenia ich ocen w stacji diagnostycznej, czy za pomocą opinii biegłego. Istotne jest również i to, że powyższe przepisy w sposób jednoznaczny zaliczają tego rodzaju usterkę do kategorii usterek niebezpiecznych – zob. lp. 4.3.1.a.3 załącznika nr 1 do w/w rozporządzenia. Natomiast w odniesieniu do twierdzenia Strony : iż w ciągniku światła stop działały prawidłowo, zważyć należy że przedmiotowa kontrola dotyczyła nieprawidłowego stanu technicznego naczepy, a nie ciągnika. Jako pojazd przepisy P.r.d. uznają nie tylko pojazd samochodowy, ale każdy środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszynę lub urządzenie do tego przystosowane, z wyjątkiem urządzenia wspomagającego ruch – art. 2 pkt 31 P.r.d.. Dlatego w pełni zasadnie Organ I instancji wyjaśnia w uzasadnieniu swej decyzji, powołując przy tym właściwy do ustalonego stanu faktycznego sprawy przepis lp. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d., że wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne, podlega odpowiedzialności administracyjnej za każdy pojazd, czyli osobno do ciągnika samochodowego i osobno do naczepy. Do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2000 zł zgodnie z przytoczonym wyżej lp. 9.2 załącznika do u.t.d., zupełnie wystarczające było stwierdzenie przez ITD nieprawidłowo działających świateł "Stop" w naczepie, czyli środku transportu przeznaczonego do poruszania się po drodze publicznej. Jest prawdą, że do nałożenia kwestionowanej przed WSA kary nie było niezbędne stwierdzenie tej samej usterki także w ciągniku, na który naczepa była nałożona. Przewoźnik powinien mieć świadomość, że podczas wykonywania przewozu drogowego kluczowe znaczenie dla kwestii bezpieczeństwa w ruchu drogowym ma to, czy światła znajdujące się w naczepie są widoczne dla uczestników ruchu drogowego, bowiem to one mają informować jadących z tytułu o zamiarach kierującego zespołem pojazdów. Dlatego brak tych świateł ocenić należało za nieprawidłowość oczywiście niebezpieczną, bowiem osoby jadące w pobliżu zespołu pojazdu przewoźnika powinny móc rozpoznać kiedy pojazd składający się z ciągnika i naczepy będzie wykonywał manewr hamowania o czym mają przecież informować tylnie światła "Stop". Dokonany przez Organy opis naruszenia przepisów u.t.d. odnosił się tylko i wyłącznie do naczepy, a nie do ciągnika, jednakże nie przeszkadzało to w żadnej mierze nałożeniu kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz. Pod tym względem treść protokołu nie jest niejasna jak twierdzi skarga, bowiem wynika z niego jednoznacznie co stanowi przebieg negatywnej oceny kontrolujących inspektorów czyli, że stwierdzenie prawidłowości o jakich mowa w lp. 9.2 w/w załącznika odnosi się do naczepy marki [...] o określonym numerze rejestracyjnym oraz nr. VIN. Nie wystąpiły zatem jakiekolwiek przesłanki, aby Organy miały obowiązek stosowania wobec ustalonego stanu faktycznego sprawy przepisy art. 81a § 1 K.p.a. Brak wymaganych tym przepisem wątpliwości w prowadzonym postępowaniu nie mógł uzasadniać koniecznością ich rozstrzygnięcia z korzyścią dla Strony. Organy nie pominęły też wyjaśnień składanych przez kierowcę oraz przewoźnika na temat wykluczenia odpowiedzialności Spółki za stan techniczny pojazdu na podstawie powołanych w skardze przepisów u.t.d. Niewątpliwym jest, że w uzasadnieniu decyzji Organ I instancji dokonał trafnej oceny okoliczności mających przekonywać za brakiem możliwości zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a więc to, że w trakcie kontroli kierowca oświadczył, że sprawdził działanie oświetlenia na terenie bazy przedsiębiorstwa przed rozpoczęciem pracy. Wskazano bowiem, że kierowca pomimo posiadania możliwości nie zweryfikował działania oświetlenia pojazdu po dojeździe na miejsce załadunku, a bezpośrednio przed rozpoczęciem przewozu. Dlatego prawidłowa jest ocena, iż pomimo aktualnie podnoszonych twierdzeń nie wykonano wszystkich możliwych starań w celu wykrycia usterki oraz zapobieżenia wykonywania przewozu drogowego towaru niebezpiecznego w sposób gwarantujący bezpieczeństwo dla pozostałych uczestników ruchu. Sąd zważył przy tym, że stwierdzony nieprawidłowy stan techniczny naczepy nie był wynikiem zdarzenia losowego spowodowanym przez brak styku na przewodach zasilających oświetlenie czy przepalenia żarówek, które nastąpiło bezpośrednio przed kontrolą ITD. Awarie tego typu, a w szczególności przepalenie się żarówek, jest czymś naturalnym i podczas eksploatacji zdarza się powszechnie. Brak świateł "Stop" nie był przy tym usterką łatwo usuwalną, skoro skontrolowany kierowca mimo prób nie zdołał naprawić świateł. Usunięcie tej nieprawidłowości było możliwe dopiero poprzez działania mobilnego serwisu przewoźnika. Niedziałanie wszystkich świateł "Stop", co potwierdza sama Strona, było konsekwencją awarii dwóch elementów systemu elektrycznego w postaci przewodu spiralnego oraz przekaźnika świateł hamowania. Powyższe twierdzenia Spółki oznaczają jednak, że przed wyjazdem w trasę nie sprawdzono dostatecznie stanu technicznego przewodu spiralnego, który przecież podlega bieżącemu zużyciu w tym przetarciu na skutek permanentnego wychylania się osi naczepy wobec osi ciągnika podczas jazdy oraz związanych z tym manewrów takiego zespołu. Nie bez znaczenia dla oceny stopnia staranności przewoźnika w dbaniu o prawidłowy przewóz pozostaje także fakt jednoczesnej usterki aż dwóch elementów systemu elektrycznego odpowiedzialnego za sygnalizację świetlną. Zatem przekonująco Organy obu instancji wyjaśniają, że podmiot prowadzący działalność przewozową zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności, aby była ona prowadzona zgodnie z przepisami prawa, zwłaszcza gdy przewożone są ładunki o statusie niebezpiecznym i zwłaszcza gdy usterka dotyczy tak newralgicznego elementu jak światła "Stop". Ustalenia Organu są szczegółowe, bowiem stwierdzono ponad wszelką wątpliwość, że do awarii świateł doszło w wyniku usterki przekaźnika świateł hamowania oraz przewodu spiralnego, co musiało być konsekwencją powierzchownego sprawdzenia stanu technicznego pojazdu. Dlatego za niewystarczające w kontekście podnoszonego niezastosowania przesłanek egzoneracyjnych, należało uznać sprawdzenie prawidłowości działania światła "Stop", jedynie przed wyjazdem zespołu pojazdów z bazy. Słusznie Organ ITD podnosi, że należało skorzystać z możliwości weryfikacji działania systemu elektrycznego także po załadunku towaru i bezpośrednio przed wyjazdem w trasę bowiem usterki przewodu elektrycznego spowodowane przerwaniem przewodów w trakcie eksploatacji naczepy i ciągnika są czymś typowym i możliwym do przewidzenia przez rozsądnie postępującego kierowcę. Dlatego GITD wykazał w swej decyzji niezaistnienie przesłanki egzoneracyjnej w postaci art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., tj. okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Zważyć też należało, że usunięcie usterki przez mobilny serwis Spółki także nie wyeliminowało jej odpowiedzialności, bowiem naprawa świateł pojazdu nie działa wstecz. Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych organów obu instancji jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych – art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a. Decyzje wydane w toku postępowania, jako zgodne z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinny pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w nich skutki. Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania przed WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.