II SA/Rz 206/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie NSA Stanisław Śliwa NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 24 lipca 2008 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 206/08 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm./ oraz art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992, ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania W. L., utrzymało decyzję Prezydenta Miasta S.W. z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] w sprawie uchylenia wcześniejszej decyzji o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2007 r. W. L. zwróciła się o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w związku z ukończeniem 75 roku życia. Do wniosku dołączyła ksero decyzji emerytalnej, wyciągów z banku, przekazów pocztowych, a także oświadczenie, że nie pobiera zasiłku pielęgnacyjnego przy zagranicznej emeryturze. Na podstawie powyższych dokumentów Prezydent Miasta S. W. decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] przyznał W. L. bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł począwszy od dnia 1 sierpnia 2007 r., nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W związku z niemożnością udokumentowania przez zainteresowaną, czy przy emeryturze zagranicznej ma wypłacane świadczenie lub dodatek z tytułu ukończenia 75 roku życia, organ zwrócił się o wyjaśnienie powyższych wątpliwości do Ministerstwa Polityki Społecznej Departamentu Świadczeń Rodzinnych. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 2 października 2007 r., które wpłynęło do organu w dniu 24 października 2007 r., Ministerstwo wskazało, że zasiłek pielęgnacyjny dla osób, które ukończyły 75 rok życia, należy do świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego i w ramach koordynacji ustawodawstw, dotyczących zabezpieczenia społecznego, w stosunku do obywateli jednego z państw członkowskich UE, mają zastosowanie przepisy rozporządzenia EWG nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie /Dz. Urz. WE L 149 z 5 lipca 1971 r./. Według wyjaśnienia, zgodnie z art. 13 wyżej wymienionego rozporządzenia osoby, do których stosuje się powyższe rozporządzenie objęte są systemem zabezpieczenia społecznego tylko jednego państwa członkowskiego. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni uprawniona jest do świadczenia emerytalnego wyłącznie z ustawodawstwa francuskiego, ma zastosowanie wyłącznie ustawodawstwo francuskie, a tym samym brak jest podstaw do przyznania prawa do świadczeń, w tym prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, z polskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Prezydent Miasta w S. W., decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] uchylił od dnia 1 listopada 2007 r. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego wcześniej W. L. W odwołaniu od tej decyzji W. L. wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu podała, że od 1963 r. mieszka w S. W., posiada obywatelstwo polskie, a od przyznanej jej we Francji emerytury odprowadza w Polsce podatki. Ponadto od płatnika emerytury francuskiej C.R.A.M. w Lille oraz Ministerstwa Polityki Społecznej uzyskała informacje, że o takie świadczenie ma zwrócić się do samorządu terytorialnego miejsca zamieszkania. Powyższych zarzutów nie podzieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. i wspomnianą na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2007 r. Powołując się na treść art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazano, że organ ma prawo zmienić decyzję własną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, bez jej zgody, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Zdaniem organu odwoławczego z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Wnioskodawczyni pobiera świadczenie emerytalne z Francji, ma więc do niej zastosowanie rozporządzenie EWG Nr 1408/71, w tym art. 13, zgodnie z którym, osoby do których stosuje się przepisy rozporządzenia, objęte są systemem zabezpieczenia społecznego tylko jednego państwa członkowskiego. Nie ma zatem podstaw do przyznania prawa do świadczeń z polskiego systemu zabezpieczenia społecznego, w tym też prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie W. L. domagała się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] grudnia 2007 r. /.../ i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2007 r. /.../. Przywołując treść przepisu art. 17a rozporządzenia EWG nr 1408/71 i podając następujące okoliczności: "pobieram należne mi świadczenie z terytorium Państwa członkowskiego – Francja, mieszkam na terenie innego Państwa członkowskiego – Polska, wspomnianego wniosku nie składałam zarówno przed żadną instytucją polską jak i innego Państwa członkowskiego" skarżąca stwierdziła, że wobec niej ma zastosowanie m. innymi prawodawstwo polskie. Zatem zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1 oraz art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, należne jest jej świadczenie rodzinne w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i również powołał się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniono, że wbrew twierdzeniom skarżącej w sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem art. 1 ust. 3 tej ustawy wyłącza ich stosowanie w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza natomiast art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm./, który stanowi, iż sąd orzekając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami podnoszonymi w skardze ani też powołaną w niej podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach /art. 145 § 1 pkt 1 powyższej ustawy/. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 cyt. ustawy, skarga podlegała oddaleniu. Przepisy art. 16 oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm./ regulują odrębną kategorię świadczeń rodzinnych – świadczenia opiekuńcze. Unormowania tych przepisów dotyczą dwu świadczeń opiekuńczych – zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 3 powyższej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat. Przepis ten dotyczy osoby niepełnosprawnej, skoro w art. 3 pkt 15 tej ustawy do kategorii pełnoletnich osób niepełnosprawnych zaliczono: osobę pełnoletnią legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, a także osobę, która ukończyła 75 lat. Materiał aktowy rozpoznawanej sprawy wykazuje, że skarżąca W. L. /ur. 28.06.1932 r./ wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2007 r. wystąpiła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Prezydent Miasta S. W. decyzją z dnia [...] września 2007 r. przyznał W. L. bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie, a następnie w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uchylił decyzję pierwszoinstancyjną, ze skutkiem od dnia 1 listopada 2007 r. /decyzja z dnia [...].10.2007 r. .../. W zgodnej ocenie organów obu instancji, skoro skarżąca W. L. pobiera świadczenie emerytalne z Francji, to tym samym nie ma podstaw do przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego z polskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Ten pogląd zasługuje na akceptację Sądu. Otóż stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym /Dz. U. Nr 109, poz. 747/ i obowiązującym w dacie orzekania przez organy obu instancji, świadczenia rodzinne przysługują: 1) obywatelom polskim, 2) cudzoziemcom: a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym, c) przebywającym na terytorium Rzeczy pospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach /Dz. U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1694/, zgody na pobyt tolerowany lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ust. 3 tego artykułu z kolei stanowi: świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Słusznie więc przyjęły organy obu instancji – w sytuacji, gdy niekwestionowaną okolicznością jest pobieranie przez skarżącą emerytury z Francji – że do rozstrzyganej przez nich sprawy znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady /EWG/ Nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie /Dz. Urz. UE.L.71.149.2 ze zm., polskie wydanie specjalne – rozdz. 5, t. 1, str. 35 ze zm./. Rozporządzenie to stosuje się do wszystkich ustawodawstw odnoszących się do działów zabezpieczenia społecznego, które dotyczą m. in. emerytur, a także świadczeń rodzinnych /art. 4 pkt c i h/. Z art. 13 zawartego w Tytule II określenie właściwych ustawodawstw powyższego rozporządzenia – na który to przepis powołują się organy orzekające w niniejszej sprawie – wynika, że osoby, do których stosuje się niniejszej rozporządzenie /stanowi o tym art. 2/ podlegają ustawodawstwu tylko jednego Państwa Członkowskiego. Oznacza to, że prawo do świadczeń ustala się na podstawie ustawodawstwa Państwa Członkowskiego, któremu podlegają osoby objęte zakresem podmiotowym rozporządzenia. Skarżąca, jak już podnoszono, otrzymuje emeryturę wyłącznie z ustawodawstwa francuskiego. Nadmienić też wypada, że z pisma Konsulatu Generalnego RP w Lille z dnia 18 lutego 2008 r. Nr 31-08-0004, złożonego przez jej pełnomocnika do akt sądowych wynika, iż francuski system rentowy nie przewiduje możliwości przyznania jakiegokolwiek dodatku związanego z ukończeniem określonego wieku /pismo to sporządzone zostało na podstawie informacji C.R.A.M. z Lille i Mederic, z którego skarżąca otrzymuje świadczenie/. W takim stanie rzeczy trafnie przyjmują organy obu instancji, że wobec zastosowania ustawodawstwa francuskiego, zgodnie z zasadami koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania świadczeń z polskiego systemu zabezpieczenia społecznego, w tym więc świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. Z zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2007 r. wynika, że decyzja pierwotna przyznająca skarżącej zasiłek pielęgnacyjny /z dnia [...].09.2007 r./ została wzruszona w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych cyt. wyżej. W treści tego przepisu zawarte jest uprawnienie dla organów do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej w sytuacjach ściśle w nim określonych /jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne/. Na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, wzruszenie decyzji na podstawie art. 32 ust. 1, następuje poprzez wydanie decyzji konstytutywnej, a więc takiej, która wpływa na dotychczasowy zakres uprawnień strony. Może więc ona /z uwagi na ten konstytutywny charakter/ wywierać skutek wyłącznie ex nunc /od zaraz/. Zatem wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 32 ust. 1 powyższej ustawy uprawnia właściwy organ do wydania decyzji orzekającej o zmianie lub utracie świadczenia rodzinnego, bądź też okresu, na jaki to świadczenie zostało przyznane, jednak z zastrzeżeniem, że takie działanie jest możliwe jedynie ze skutkiem na przyszłość. Taką jest właśnie decyzja organu I instancji z dnia [...] października 2007 r. rozstrzygająca bez wątpienia "ze skutkiem na przyszłość" /od dnia 1.11.2007 r./ o prawie do zasiłku pielęgnacyjnego, utrzymana w mocy decyzją będącą przedmiotem skargi W. L.; przy ich wydawaniu organy działały zgodnie z dyspozycją powyższego przepisu. Mając to wszystko na uwadze, Sąd nie może zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej – przywołującej jednocześnie art. 17a rozporządzenia Rady /EWG/ Nr 1408/71 wspomnianego wcześniej – że "należny" jej jest zasiłek pielęgnacyjny, przewidziany w art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie zostało ono bliżej rozwinięte przez skarżącą, a Sąd nie znajduje żadnych podstaw do poczytania go za trafne, ani tym bardziej uzasadniające zakwestionowanie legalności decyzji organów obu instancji i usunięcie ich z obrotu prawnego. Dlatego na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga została oddalona.