II SA/Rz 207/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Strona skarżąca, tj. Wspólnota Mieszkaniowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...] w D. uzupełniając braki formalne wniesionej przez siebie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPPr zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu wskazała na brak odpowiedzialności Wspólnoty za działania mające związek z aktualnym stanem technicznym w/w budynku i brak możliwości przeciwstawienia się organom decydującym w sprawie. Właściciele lokali wchodzących w skład Wspólnoty to w większości emeryci i renciści z niewielkim uposażeniem, przeznaczający dużą część świadczeń na leczenie i bieżące opłaty związane z eksploatacją budynku. Wg zawartego we wniosku oświadczenia Wspólnota nie dysponuje żadnymi środkami trwałymi. Posiada dwa rachunki bankowe ze stanem kont 2 787 i 41 893 zł., przy czym na pierwszym rachunku gromadzone są środki na bieżącą działalność (eksploatacja), zaś na drugim przeznaczone na remonty. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata wiąże się z przyznaniem całkowitego prawa pomocy, co w przypadku osoby prawnej i jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić po wykazaniu, że nie ma ona żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania – art. 246 § 2 pkt 1 w/z z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. Wykazanie natomiast braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania może stanowić podstawę do przyznania takiej osobie częściowego prawa pomocy obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego – art. 246 § 2 pkt 2 w/z z art. 245 § 3 P.p.s.a. Ocena sytuacji finansowej wnioskującej Wspólnoty Mieszkaniowej pod względem wskazanych wyżej przesłanek nie potwierdziła ich spełnienia tak co do przyznania całkowitego jak i częściowego prawa pomocy. Mimo iż ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek, informacje zawarte w uzasadnieniu formularza PPPr oraz oświadczeniu o posiadanym majątku i dochodach nie zawierają żadnych danych przemawiających za jego uwzględnieniem. Wynika to przede wszystkim z wielkości środków finansowych ulokowanych na rachunkach bankowych Wspólnoty. Ich łączna wysokość, tj. 44 680 zł. z całą pewnością nie daje podstaw do stwierdzenia, że Wspólnota nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Dotyczy to zarówno wpisu od skargi, którego opłacenie – niezależnie od spełnienia pozostałych warunków formalnych - warunkuje nadanie jej dalszego biegu i merytoryczne rozpoznanie (w sprawach z zakresu budownictwa wynosi on 500 zł.), pozostałych kosztów sądowych które mogą (nie muszą) wystąpić: opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł. od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi, wpisu od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia (połowa wpisu od skargi tj. 250 zł.) oraz wydatków związanych z ustanowieniem fachowego pełnomocnika, jeżeli jego udział w sprawie strona skarżąca uważa za niezbędny. Koszty te są niewspółmiernie niższe od środków zgromadzonych przez Wspólnotę, wobec czego ich poniesienie nie będzie związane z żadnym zagrożeniem dla jej normalnego funkcjonowania i płynności finansowej. Abstrahując od wysokości środków zgromadzonych na koncie bankowym z przeznaczeniem na remonty (41 893 zł.), do ich pokrycia wystarczające będą środki ulokowane na drugim rachunku, a przeznaczone na bieżącą działalność (eksploatację); koszty postępowania związane ze skargą na decyzję wydaną w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku należy zaliczyć do kosztów związanych z bieżącą działalnością Wspólnoty. W tym zakresie, nawet z uwagi na ilość lokali mieszkalnych wchodzących w skład Wspólnoty (24) i liczbę zamieszkujących je osób (64) można też uznać, że członkowie Wspólnoty będą w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania ponieść dodatkowe obciążenie finansowe związane z kosztami postępowania w przypadku, gdyby Wspólnota uznała za niecelowe pokrywanie ich z już zgromadzonych środków. Za odmiennym uznaniem nie przemawia pozbawiona konkretnych danych argumentacja, iż właścicielami lokali wchodzących w skład Wspólnoty są w większości emeryci i renciści przeznaczający znaczną część swoich dochodów na leczenie i opłaty związane z eksploatacją budynku. Do ustawowych przesłanek przemawiających za przyznaniem prawa pomocy nie można też zaliczyć pozbawionego uzasadnionych podstaw stwierdzenia o braku możliwości przeciwstawienia się (Wspólnoty) organom decydującym w sprawie; Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa w postępowaniu przed organami administracji, dodatkowym zaś zabezpieczeniem praw strony jest art. 6 powołanej ustawy, zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W tej sytuacji przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata nie jest możliwe, gdyż prowadziłoby do nadużycia instytucji prawa pomocy, które ma charakter wyjątkowy. Z art. 199 P.p.s.a. wynika obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie; obejmuje on wszystkich posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, którego to kryterium Wspólnota nie spełnia. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i może mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę wnioskującą środków na poczet tych kosztów jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Tego warunku strona skarżąca także nie spełnia. Wskazać tu można na potencjalną możliwość pozyskania tych środków z majątku wspólnego członków Wspólnoty; w aktach sprawy zalega "Protokół zebrania właścicieli Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w D. odbytego w dniu 30-01-2008 r.", w którym na str. 4 wskazano na zamiar zezłomowania zalegających w kotłowni budynku żelaznych pieców i zbiorników; przy szacowanej ich masie na 10 ton i wskazanej cenie 1 kg złomu 68 gr daje to kwotę 6800 zł.). Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę na treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 2 w związku z art. 245 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.