II SA/Rz 213/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 14 listopada 2024 r. nr SKO.405.ŚR.1413.515.2024 w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego – skargę oddala – Przedmiotem skargi M. S. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 14 listopada 2024 r. nr SKO.405.ŚR.1413.515.2024 w sprawie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt sprawy Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent"), decyzją z dnia 9 października 2024 r. nr ŚR.8251.1380.2024KM, przyznał Skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 sierpnia 2024 r. do 31 grudnia 2028 r. w wysokości 215,84 zł miesięcznie, zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia [...] maja 2024 r. wydanym przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Skarżąca wniosła zażalenie od powyższej decyzji, podnosząc, że prawidłowa analiza dokumentacji powinna prowadzić do wydania decyzji i przyznania zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności, tj. od stycznia 2024 r. W wyniku rozpoznania odwołania, Kolegium opisaną na wstępie decyzję z dnia 14 listopada 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a."), art. 16, art. 24 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.; dalej: "u.ś.r."), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r., jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Kolegium wyjaśniło, że zarówno termin do złożenia wniosku określony w art. 24 ust. 2, jak i w art. 24 ust. 2a u.ś.r. posiadają charakter materialny, zatem w odniesieniu do złożenia wniosku nie jest możliwe stosowanie regulacji dotyczącej przywrócenia terminu z art. 58-59 k.p.a. Konsekwencją złożenia wniosku w późniejszym terminie jest przyznanie świadczenia od miesiąca złożenia wniosku nie zaś od daty, w której wnioskodawca uzyskał potencjalną możliwość uzyskania świadczenia rodzinnego. Przy ustalaniu daty rozpoczęcia wypłaty świadczenia organ bierze zatem pod uwagę dwie okoliczności: datę wydania orzeczenia o niepełnosprawności oraz dochowanie 3-miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. W ocenie Kolegium, w świetle literalnej wykładni powyższego przepisu, termin "wydać" należy interpretować zgodnie z jego słownikowym rozumieniem jako "uchwalić coś lub ogłosić". Zatem wyłącznie w okresie trzech miesięcy od dnia wydania stosownego orzeczenia rozumianego jako dzień wydania przez właściwy organ orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności może nastąpić ukształtowanie prawa wnioskodawcy w sposób opisany w art. 24 ust. 2a ustawy. SKO wskazało, że orzeczenie o niepełnosprawności organu II instancji, tj. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], zostało wydane w dniu [...] maja 2024 r. W konsekwencji 3-miesięczny termin, o jakim mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., upłynął z dniem [...] sierpnia 2024 r. Tymczasem wniosek o ustalenie prawa do zasiłku złożony został w dniu 31 sierpnia 2024 r., uchybiając tym samym temu terminowi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżąca zarzuciła organowi : 1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta przyznającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 sierpnia 2024 r., podczas gdy prawidłowe rozstrzygnięcie powinno polegać na uchyleniu tej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji; 2. naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., polegające na niezebraniu, niezbadaniu oraz nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy, a w szczególności na nieustaleniu przez organ, rzeczywistej daty doręczania decyzji o nr [...] wydanej przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] maja 2024 r., która doręczona została Skarżącej w dniu 4 czerwca 2024 r., 3. naruszenie art. 80 k.p.a., polegające na ocenie materiału dowodowego z naruszeniem zasad logicznego wnioskowania, co wyrażało się m. in. w tym, że organ uznał, wydanie decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] maja 2024 r., nr [...] jest równoznaczne z jej doręczeniem Skarżącej, które faktycznie miało miejsce w dniu 4 czerwca 2024 r., co skutkowało błędnym uznaniem, że Skarżąca nie dotrzymała 3-miesięcznego terminu do złożenia wniosku o prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, licząc od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności; 4. błędna wykładnię art. 24 ust. 2a u.ś.r., polegającą na uznaniu przez organ I instancji, że Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego po upływie 3-miesięcznego terminu liczonego od daty wydania orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności; 5. naruszenie art. 24 ust. 2 u.ś.r., poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie decyzji na niekorzyść Skarżącej. Na podstawie powyższych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Niepełnosprawności dnia [...] maja 2024 r. ustalająca stopień niepełnosprawności została jej doręczona w dniu 4 czerwca 2024 r. i to wtedy miała możliwość zapoznania się z jej treścią. Natomiast wniosek o przyznanie prawa do zasiłku został złożony w dniu 31 sierpnia 2024 r., a zatem, w ocenie Skarżącej, przed upływem 3-miesięcznego terminu, o którym mowa art. 24 ust. 2a u.ś.r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 7 marca 2025 r. Skarżąca podniosła, że w jej ocenie stanowisko organu odwoławczego w zakresie wykładni art. 24 ust. 2a u.ś.r. jest błędne. Wskazała, że zgodnie ze stanowiskiem judykatury przyjmuje się, że 3-miesięczny termin wskazany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. liczy się od "dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności", a zatem od daty ostatecznego (prawomocnego) rozstrzygnięcia kwestii niepełnosprawności, a nie jego wydania. Skarżąca podała, że przyjmując, że orzeczenie o niepełnosprawności stało się "prawomocne" (ostateczne) w dniu [...] czerwca 2024 r., licząc od daty wydania orzeczenia [...] maja 2024 r. i uwzględniając 30-dniowy termin na złożenie odwołania do Sądu, to 3-miesięczny termin na złożenie wniosku zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r. upłynął co najmniej w dniu [...] września 2024 r. Natomiast biorąc pod uwagę termin doręczenia orzeczenia Skarżącej w dniu 4 czerwca 2024 r. i uwzględniając 30-dniowy termin na złożenie odwołania do Sądu od dnia doręczenia orzeczenia, orzeczenie o niepełnosprawności stało się "prawomocne" (ostateczne) w dniu 4 lipca 2024 r, co oznacza, że 3-miesięczny termin do złożenia wniosku upłynął w dniu 4 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych graniach została oddalona, ponieważ Organy wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa. Na podstawie zaskarżonej decyzji Skarżącej przyznano prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 sierpnia 2024r. do 31 grudnia 2028 roku. Skarżąca kwestionowała natomiast datę początkową przyznania ww. zasiłku. Podnosiła bowiem, że w jej sprawie należało zastosować art. 24 ust. 2a u.ś.r., który przewiduje, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Skarżąca argumentowała, że zachowała termin trzech miesięcy, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r.. Jej zdaniem przy obliczaniu biegu terminu 3 miesięcy należało uwzględnić datę doręczenia orzeczenia o przyznaniu stopnia niepełnosprawności co oznaczałoby, że został zachowany termin, pozwalający na przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego już od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Rozwiązanie przewidziane w art. 24 ust. 2a ustawy umożliwia nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny związany z procedowaniem przez właściwe do tego organy w sprawie orzekania o niepełnosprawności, które ma charakter prejudycjalny dla przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Jednak skorzystanie z dobrodziejstwa tego unormowania jest obwarowane wystąpieniem przez osobę ubiegającą się o świadczenie ze stosownym wnioskiem do organu pomocowego o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności - w ściśle określonym terminie - tj. w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 21.08.2024 r., IV SA/Po 506/24, LEX nr 3752493). W art. 24 ust. 2a u.ś.r. ustawodawca jasno wskazał, że okres trzech miesięcy należy liczyć od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Literalne brzmienie art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie pozwala na przyjęcie takiej wykładni, która jako datę wydania orzeczenia traktowałaby datę jego doręczenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się modyfikację rozumienia terminu "wydanie orzeczenia", jednak tylko w odniesieniu do sytuacji, w której orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności wydawane jest przez sąd powszechny w formie wyroku. W takim przypadku przyjmuje się, że okres trzech miesięcy należy liczyć nie od daty wydania wyroku przez sąd powszechny, lecz od daty stwierdzenia jego prawomocności. Zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jednak nie budzi wątpliwości, że w przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności okres trzech miesięcy, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. należy liczyć od daty wydania takiego orzeczenia. W niniejszej sprawie oznacza to, że skoro orzeczenie o przyznaniu stopnia niepełnosprawności wobec Skarżącej wydano w dniu [...] maja 2024r. to okres trzech miesięcy upływał z dniem [...] sierpnia 2024r., gdy tymczasem Skarżąca wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego złożyła 31 sierpnia 2024 roku. To zaś powodowało, że o dacie początkowej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego decydowała data złożenia wniosku o przyznanie tego zasiłku (stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r.) a nie data złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a u.ś.r.). Literalne brzmienie art. 24 ust. 2a u.ś.r .nie pozwala na przyjęcie takiej wykładni, która jako datę wydania orzeczenia traktowałaby datę jego doręczenia. Jednocześnie termin trzech miesięcy, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. jest terminem o charakterze materialnoprawnym, co powoduje, że nie podlega on przywróceniu. Z przyczyn przedstawionych powyżej Sąd stwierdził, że Organy w sposób prawidłowy ustaliły datę początkową przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w oparciu o treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. Prawidłowo uznano, że nie zachodzi możliwość przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z zastosowaniem art. 24 ust. 2a u.ś.r. Z tych przyczyn skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.