II SA/Rz 214/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego -skargę oddala- II SA/Rz 214/16 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi S. P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] stycznia 2016 r. Nr [...], wydana w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] Prezydent Miasta [...], po rozpatrzeniu wniosku S. P. z dnia [...] grudnia 2015 r. - na podstawie art. 6 pkt 1, art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 4, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm., dalej: u.p.s.), art. 66 ust. 1 pkt 26, art. 73 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a.) - odmówił przyznania zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Wskazał, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmując trzypokojowy lokal własnościowy. Opłaty mieszkaniowe reguluje na bieżąco - jak oświadczył - ze środków pochodzących z wygranych w zakładach bukmacherskich oraz z pomocy charytatywnej otrzymywanej od ludzi dobrej woli. Organ ustalił także, że wnioskodawca nie pracuje i nie podejmuje prac dorywczych. Nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, co tłumaczy złym stanem zdrowia i niespełnieniem warunków do rejestracji. Organ podkreślił, że wg orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] listopada 2014 r., wnioskodawca nie jest niezdolny do pracy; po rozpatrzeniu sprzeciwu od tego orzeczenia, takie samo stanowisko w dniu [...] grudnia 2014 r. zajęła Komisja Lekarska ZUS. Potwierdziła to także opinia sądowo – lekarska biegłego lekarza pulmunologa z dnia [...] marca 2015 r. Sam wnioskodawca oświadczył przy tym, że nie zamierza stawać na żadną komisję cywilną, gdyż posiadane orzeczenie wojskowe o inwalidztwie uważa za wiążące. W tych okolicznościach organ uznał brak podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Wskazując na treść art. 37 ust. 1 i art. 6 pkt 1 u.p.s. wyjaśnił, że wnioskodawca nie przedłożył żadnego z wymaganych dokumentów, tj. orzeczenia orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy lub orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jak też nie osiągnął wymaganego ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wieku uprawniającego do przyznania zasiłku stałego. Powołując się na art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych organ wskazał, że brak jest także podstaw do przyznania pomocy w formie opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż jest to świadczenie przynależne do zasiłku stałego. W odwołaniu od tej decyzji S. P. zarzucił naruszenie konstytucyjnego porządku oraz dokonanie przez organ ustaleń faktycznych sprzecznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W jego ocenie organ uznał dowody oparte na fałszu, które to nie wywołują żadnych skutków prawnych. Wskazał, że jest inwalidą wojskowym, któremu odebrano to prawo. Mimo trwałego inwalidztwa nie przywrócono mu renty inwalidzkiej wojskowej (sprawa jest w sądzie). Podważył orzeczenia komisji lekarskich, które potwierdziły brak przeciwwskazań do podjęcia pracy i odmówiły świadczenia rentowego. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. SKO - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 8 i art. 37 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu – przytaczając treść art. 37 u.p.s. stanowiący postawę prawną do przyznawania zasiłku stałego - wyjaśniło, że świadczenie to jest obligatoryjne przy spełnieniu określonych warunków. SKO uznało prawidłowość ustaleń organu I instancji, że S. P. spełnia kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. Jednakże nie jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak również nie jest osobą zaliczoną do grupy osób o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W skardze na decyzję Kolegium złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, S. P. wniósł o jej uchylenie w całości i przyznanie mu należnego świadczenia, tj. zasiłku stałego w kwocie 634 zł wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie oraz naruszenie praw gwarantowanych Konstytucją RP. Podkreślił, że jako inwalida wojskowy został pozbawiony swych praw. Sformułował także zarzuty dotyczące prawidłowości działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli we wskazanym zakresie Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji były przepisy u.p.s., która w art. 2 ust. 1 wskazuje, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jednym ze świadczeń o charakterze pieniężnym przewidzianym przez u.p.s. jest zasiłek stały (art. 36 pkt 1 a), który przysługuje m.in. pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s.); w takim przypadku ustala się go w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604 i niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.p.s.). W świetle art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., przyznanie osobie samotnie gospodarującej zasiłku stałego uzależnione jest więc od kumulatywnego spełnienia takich przesłanek, jak: - pełnoletniość osoby ubiegającej się o zasiłek, - niezdolność do pracy z powodu wieku – oznaczająca osiągnięcie wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1a i 1b oraz w art. 27 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 6 pkt 7 u.p.s.) lub całkowita niezdolność do pracy – oznaczająca całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 6 pkt 1 u.p.s.), - uzyskiwanie dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego określonego w § 1 pkt 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 634 zł. Wyraźnego podkreślenia wymaga przy tym, że użycie przez ustawodawcę w art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zwrotu "zasiłek stały przysługuje", oznacza, że zarówno przyznanie samego świadczenia jak i określenie jego wysokości nie pozostaje w sferze uznania organu administracyjnego, a jedynymi kryteriami w tym zakresie jest spełnienie przesłanek ustawowych (tak m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 352/12). Przenosząc powyższe uregulowania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał zaistnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., warunkujących przyznanie dochodzonego świadczenia. O ile bowiem jako osoba samotnie gospodarująca spełniał kryterium wieku i dochodowe (utrzymując się co do zasady z zasiłku okresowego w wysokości 317 zł miesięcznie, przyznanego decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2015. Nr [...] od [...] października 2015 r. do [...] stycznia 2016 r.), niemniej nie jest osobą niezdolną do pracy z powodu wieku (wiek emerytalny dla mężczyzn urodzonych po dniu 30 września 1953 r. co do zasady wynosi - zgodnie z art. 24 ust. 1b pkt 20 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - co najmniej 67 lat, zaś skarżący w styczniu 2016 r. miał ukończone 60 lat). Ponadto – jak wynika z akt administracyjnych sprawy - skarżący nie jest całkowicie niezdolny do pracy, gdyż nie legitymuje się orzeczeniem o takiej niezdolności wydanym na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie został również zaliczony do I lub II grupy inwalidów, ani nie legitymuje się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Skarżący wprawdzie wiąże spełnienie tej przesłanki z posiadanym w przeszłości wojskowym orzeczeniem o inwalidztwie, w jego ocenie niesłusznie odebranym, niemniej na okoliczność jego obowiązywania nie przedstawił żadnych dokumentów. Jak sam przyznał, sprawa odebrania mu uprawnień inwalidzkich jest przedmiotem odrębnego postępowania przed sądem powszechnym, zatem jeżeli zapadnie korzystne dla niego rozstrzygnięcie w wyniku którego zostanie uznany za osobę niezdolną do pracy, otworzy mu to możliwość ubiegania się o przyznanie zasiłku stałego. Wg aktualnych orzeczeń lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] listopada 2014 r. i komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] grudnia 2014 r., których potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie znajdują się w aktach sprawy, skarżący nie jest osobą niezdolną do pracy. Zachowanie chociażby ograniczonej zdolności do wykonywania pracy wyklucza tym samym możliwość uznania go za całkowicie niezdolnego do pracy, a tym samym uniemożliwia przyznanie zasiłku stałego. Koresponduje to z zawartą w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm.) definicją lekkiego stopnia niepełnosprawności, przez który rozumie się naruszoną sprawność organizmu powodującą w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, co ogranicza możliwości zarobkowania, ale nie wyklucza w ogóle możliwości wykonywania pracy (stąd też jako przesłanka przyznania zasiłku stałego kwalifikowany jest jedynie umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności, którym skarżący jednak się nie legitymuje). Konsekwencją uznania, że skarżącemu nie przysługuje zasiłek stały, jest związana z tym odmowa przyznania pomocy obejmującej opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne, o czym również prawidłowo orzekły organy administracji. Ponieważ na mocy art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, należy uznać, że ubezpieczenie to jest ściśle uzależnione od prawa do zasiłku stałego i nie może być przyznane samodzielnie. Dokonując w kontekście powyższego kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że odmawiając przyznania skarżącemu zasiłku stałego organy administracji obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., wskazały i wyjaśniły też podstawy faktyczne i prawne podjętych rozstrzygnięć, zasadnie przyjmując, że ustalone okoliczności z przyczyn obiektywnych czyniły niemożliwym uwzględnienie wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku stałego. Tym samym Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa uzasadniających uwzględnienie skargi. Odnosząc się do determinującego jej treść zarzutu dotyczącego bezprawnego pozbawienia skarżącego praw inwalidy wojskowego należy podkreślić, że w ramach prowadzonego postępowania sąd administracyjny nie jest władny do oceny prawidłowości orzeczeń sądów powszechnych i stanowiących ich podstawę ustaleń. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.