II SA/Rz 215/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. w L. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej A. w L. kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi [...] S.A. z/s w [...] (dalej też spółka) jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] uchylająca decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i umarzająca postępowanie I instancji. W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej: "K.p.a.") oraz art. 9a i art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm. – dalej: "u.g.n."). Z akt sprawy i uzasadnienia tej decyzji wynika, że wnioskiem z dnia 30 grudnia 2016 r., [...] S.A. z/s w [...] zwróciła się o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, położonej w obrębie [...], gm. [...], oznaczonej jako działka ewid. nr 985, stanowiącej własność A.K., w celu wykonania czynności związanych z założeniem i przeprowadzeniem przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, w ramach realizacji inwestycji pn.: "Budowa linii 110 kV [...]". Wniosła również o nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wniosku spółka podała, że jest on podyktowany interesem społecznym oraz wyjątkowo ważnym interesem strony, z uwagi na zakwalifikowanie przedsięwzięcia jako inwestycji celu publicznego. Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] Starosta [...] ograniczył sposób korzystania z w/w nieruchomości, poprzez udzielenie wnioskodawcy zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na niej przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, w ramach realizacji wskazanego wyżej przedsięwzięcia. Następnie wydaną tego samego dnia decyzją nr [...], działając na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz art. 104 § 1 i 107 K.p.a. organ zezwolił na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że planowane przedsięwzięcie stanowi inwestycję celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym (przebiegać będzie przez nieruchomości zlokalizowane na terenie dwóch powiatów: [...] i [...]), realizującą cel publiczny wynikający z art. 6 pkt 2 u.g.n. W ocenie organu w sprawie zostały spełnione przesłanki interesu społecznego oraz wyjątkowo ważnego interesu strony, a wydanie tej decyzji jest niezbędne w celu prawidłowej realizacji budowy linii 110 kV relacji [...], zapewni społeczeństwu zamieszkałemu na tym obszarze pewność i bezpieczeństwo w dostawie energii elektrycznej, a inwestora uchroni od strat finansowych. Z argumentacją zawartą w tej decyzji nie zgodziła się A.K. W odwołaniu zarzuciła naruszenie art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz jej rażące pokrzywdzenie przez wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości mimo, że decyzja ograniczająca sposób korzystania z tej nieruchomości nie była jeszcze ostateczna, co może narazić odwołującą na znaczne i niepowetowane szkody. Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 124 ust. 1a u.g.n., zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone jedynie po uprzednim wydaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z tej nieruchomości. Obie decyzje są integralnie ze sobą związane, a rozstrzygnięcie podjęte w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. musi być poprzedzone stwierdzeniem, że w obrocie prawnym istnieje wydana wcześniej decyzja ograniczająca właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu sposób korzystania z nieruchomości. Dalej organ wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. 985, położonej w obrębie [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie to wydano w wyniku ustalenia, że A.K. zmarła po wniesieniu odwołania, a jej dzieci P. i M.K. poinformowali organ, że w dniu 6 października 2017 r. wystąpili do Sądu Rejonowego w [...] o przeprowadzenie postępowania spadkowego. Z kolei wraz ze śmiercią A.K. i brakiem zakończonego postępowania spadkowego działka nr 985 stała się nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym, do której nie ma zastosowania przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] S.A. wniosła o uchylenie powyższej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jako podstawę powyższego spółka zarzuciła naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a., poprzez uchylenie decyzji i umorzenie postępowania I instancji oraz bezzasadne przyjęcie, że postępowania odwoławcze stało się bezprzedmiotowe w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, co w konsekwencji doprowadziło do utraty podstawy prawnej decyzji I instancji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. (jako decyzji związanej) w sytuacji, gdy postępowanie w związku ze śmiercią strony A.K. nie stało się bezprzedmiotowe, gdyż przedmiotem postępowania były prawa dziedziczne, a nie uprawnienia i obowiązki o charakterze osobistym, nierozerwalnie związane z osobą strony; 2. art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez uchylenie decyzji i umorzenie postępowania I instancji w sytuacji, gdy w związku ze śmiercią strony postępowania A.K. po złożeniu przez nią odwołania oraz nieustaleniem kręgu jej spadkobierców, postępowanie winno być zawieszone do czasu ustalenia kręgu spadkobierców po zmarłej; 3. art. 30 § 4 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy stan faktyczny niniejszej sprawy wypełniał hipotezę oraz dyspozycję wskazanej normy prawnej, tj. gdy w sprawach dotyczących praw dziedzicznych w razie śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni; 4. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz niedokonanie jego pełnej oceny, podczas gdy prawidłowe dokonanie tych czynności zaprowadziłoby organ II instancji do właściwej konstatacji o konieczności zawieszenia postępowania z uwagi na śmierć strony postępowania. Zdaniem skarżącej organ błędnie uznał, że wraz ze śmiercią odwołującej się postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W ocenie spółki organ winien był zawiesić postępowanie do czasu ustalenia kręgu spadkobierców A.K. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Przedmiotem postępowania administracyjnego było zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Co do zasady stanowisko Wojewody, że zgodnie z art. 124 ust. 1a u.g.n. zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone jedynie po uprzednim wydaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z tej nieruchomości – jest prawidłowe. Tyle tylko, że w sprawie II SA/Rz 220/18 wyrokiem z dnia 15 maja 2018 r. tut. WSA uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] wydaną w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 152 § 1 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt, nie wywołuje on skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowił inaczej. W w/w wyroku WSA nie postanowił inaczej, co oznacza, że przedstawiona przez organ w zaskarżonej decyzji argumentacja nie mogła być uwzględniona. Decyzja Wojewody wydana w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, którą uchylona została decyzja Starosty [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] i umorzono postępowanie pierwszej instancji zgodnie z przytoczoną zasadą ustawową nie wywołuje skutków prawnych. Przepis ten kształtuje sytuację stron postępowania sądowadministracyjnego po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji, dopóki wyrok nie jest prawomocny. W opisanym stanie faktycznym i prawnym zbędne więc było zawieszanie postępowania w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zauważyć jednak należy, że w tamtej sprawie Sąd nie podzielił stanowiska organu o bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego na podstawie art. 124 u.g.n. w razie śmierci strony będącej właścicielem nieruchomości w jego toku z uwagi na to, że sprawa dotyczy przecież praw dziedzicznych. Argumentacja takiego stanowiska została zaprezentowana w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Rz 220/18. Skoro uchylona przez Sąd decyzja Wojewody nie wywołuje skutków prawnych to oznacza, że organ błędnie ustalił stan faktyczny bo Starosta wydał decyzję opartą na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. W tej sytuacji decyzja Wojewody narusza art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 105 § 1 K.p.a. Sąd przy wyrokowaniu musiał zaś uwzględnić skutki wynikające z art. 152 § 1 P.p.s.a. wobec treści wyroku w w/w sprawie. Dlatego wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na koszty te składają się: uiszczony przez Spółkę wpis od skargi, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata zgodne z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.).