II SA/Rz 216/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ SO (del.) Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi B. G. na uchwałę Sejmiku Województwa z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasad rozliczania tygodniowego obowiązku wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli -skargę oddala- W dniu [...] września 2009 r., Sejmik Województwa, na podstawie art. 18 pkt 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa /Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1590 ze zm./, art. 42 ust. 7 oraz art. 91d pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – karta Nauczyciela /Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm./, podjął uchwałę Nr [...] w sprawie zasad rozliczania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli, dla których ustalony plan zajęć jest różny w poszczególnych okresach roku szkolnego, zasad udzielania i rozmiar zniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycielom zajmującym stanowiska kierownicze i zwalniania ich od obowiązku realizacji tych zajęć oraz tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć niektórych nauczycieli. Uchwałę tę w części dotyczącej ustalenia tygodniowej liczby godzin obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych nauczycieli pracujących w nauczycielskich kolegiach języków obcych /§ 4 pkt 1 uchwały/ zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie B. G., wnosząc o jej uchylenie w zaskarżonej części. Zdaniem skarżącej uchwała ta została podjęta bez konsultacji ze związkami zawodowymi, narusza interes prawny nauczycieli zatrudnionych w nauczycielskich kolegiach języków obcych, gdyż zwiększa liczbę godzin pracy przy utrzymaniu dotychczasowego wynagrodzenia i nieuwzględnia specyfiki uczenia w tego typu placówkach. Nadto łamiąc zasady pracy nauczycieli w nauczycielskich kolegiach języków obcych, dotychczas obowiązuje, zrównała czas pracujących tam nauczycieli z czasem pracy nauczycieli szkół podstawowych, gimnazjów i liceów. Zaskarżona uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem prawa. Przywołując art. 42 ust. 7 pkt 7 Karty Nauczyciela /Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm./ skarżąca stwierdza, że decydujące znaczenie ma ust. 3 tego artykułu. Ponieważ nauczycielskie kolegia języków obcych nie są wskazane imiennie w pkt 3 ust. 7 art. 42 Karty Nauczyciela, to aby sejmik mógł określić tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć nauczycieli tych kolegiów, trzeba uznać, że kolegia te są szkołami nie wymienionymi w ust. 3 art. 42 Karty Nauczyciela. Ma on formę tabeli, w której w kolumnie 2 określono "stanowisko – typ /rodzaj/ szkoły", w kolumnie 3 "tygodniową liczbę godzin obowiązkowego wymiaru zajęć". W tabeli w rubryce "stanowisko – typ /rodzaj/ szkoły pod l.p. 4 wymienione są nauczycielskie kolegia języków obcych. Wprawdzie z przyczyn znanych tylko ustawodawcy, redakcja tego punktu wskazuje, że tygodniowa liczba 15 godzin obowiązkowego wymiaru zajęć nie odnosi się do nauczycieli nauczycielskich kolegiów języków obcych i w żadnym innym punkcie nie określono liczby obowiązkowego wymiaru zajęć w tych kolegiach, ale nie zmienia to faktu, że nauczycielskie kolegia języków obcych są w tabeli literalnie wymienione i nie można tym samym utrzymywać, że należą do kategorii szkół, o których mowa w art. 42 ust. 7 pkt 3 Karty Nauczyciela. Porównanie art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela w obecnym brzmieniu z poprzednią wersją tego przepisu, czyli art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. Karta Praw i Obowiązków Nauczyciela /Dz.U. Nr 16, poz. 114 ze zm./ wskazuje, że stałą tendencję ustawodawcy jest obniżanie tygodniowej liczby obowiązkowych zajęć nauczycieli, co wiąże się z poprawą warunków pracy nauczycieli, przy ich skromnych wynagrodzeniach, ale także z położeniem nacisku na efektywność kształcenia. Początkowo w nauczycielskich kolegiach języków obcych stosowano 12 – godzinny obowiązkowy wymiar zajęć nauczycieli i stan taki nadal obowiązuje w wielu województwach. Trudno przypuszczać, by zamiarem racjonalnego ustawodawcy, przy redakcji art. 42 ust. 3, było utrzymanie 15 - godzinnego obowiązkowego wymiaru czasu pracy nauczycieli nauczycielskich z wykładowym językiem polskim i jednoczesne umożliwienie organowi prowadzącemu szkołę dowolnego podwyższania pensum godzin obowiązkowego wymiaru godzin nauczycielom nauczycielskich kolegiów języków obcych /mającym trudniejsze warunki dydaktyczne/. Nadto skarżąca stwierdziła, że z punktu widzenia zasad legislacji art. 42 ust. 7 Karty Nauczyciela ma charakter delegacji ustawowej i jego treść musi być oceniana z uwzględnieniem zasad tworzenia norm prawnych delegacyjnych w państwie prawa /art. 2 Konstytucji RP/ i wytycznych w tym przedmiocie zawartych w licznych orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem Sejmik Województwa, nadinterpretując przepisy, próbuje oszczędzać pieniądze kosztem nauczycieli, ignorując podstawowe zasady polityki państwa – zmierzające do poprawy, a nie do pogorszenia warunków pracy nauczycieli. Łamiąc konstytucyjne zasady porządku prawnego, przyznał sobie prawo do dowolnego kształtowania czasu pracy nauczycieli w/w kolegiów. Skarżąca podała również, że Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania nadzorczego odnośnie przedmiotowej uchwały, a także o wykorzystaniu trybu przewidzianego w art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej odrzucenie, ewentualnie jej oddalenie. Wniosek o odrzucenie skargi motywowano uchybieniem przez skarżącą termin do wniesienia skargi, który według organu upłynął w dniu 21 stycznia 2010 r. Wnioskując o oddalenie skargi odwołano się do przyczyn opisanych w piśmie Departamentu Edukacji i Kultury Urzędu Marszałkowskiego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], nie zgadzając się też z zarzutami skargi dotyczącymi działania Sejmiku bez podstawy prawnej, tj. bez upoważnienia ustawowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej /§ 1/, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /§ 2/. Kontroli sądu administracyjnego, z mocy art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ podlegają akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /art. 134 § 1 powyższej ustawy/. Skarga B. G. została wniesiona na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. – o samorządzie województwa /Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm./, który to przepis stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu organu samorządu województwa, który wydał przepis, do usunięcia naruszenia – zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego. O bezskuteczności wezwania można mówić zarówno wtedy, gdy organ nie uwzględnił wezwania /odmówił jego uwzględnienia/, jak wówczas, gdy organ nie zajął w kwestii wezwania do usunięcia naruszenia żadnego stanowiska. Ustawa o samorządzie województwa nie określa terminu wniesienia skargi na uchwałę organu sejmiku województwa. Termin wniesienia skargi został określony w art. 53 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Cyt. wyżej przepis wprowadza dwa terminy wniesienia skargi. Pierwszy z nich dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie; termin ten wynosi 30 dni i liczy się od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie. Drugi termin, który dotyczy sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, wynosi 60 dni i liczy się od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg drugi z tych terminów, jeżeli jednak przed jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin trzydziestodniowy, liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca spełniła warunek wezwania organu samorządu województwa do usunięcia naruszenia jej interesu prawnego uchwałą z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] /wezwaniem tym jest pismo z dnia [...].11.2009 r./, odpowiedź na to wezwanie została jej doręczona w dniu 30 grudnia 2009 r. Oznacza to, że w sprawie ma zastosowanie trzydziestodniowy termin wniesienia skargi /liczony od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie/. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie B. G. wniosła osobiście w dniu 27 stycznia 2010 r., a więc z zachowaniem terminu przewidzianego do jej wniesienia. Tym samym niezasadny okazał się wniosek o odrzucenie skargi, zawarty w odpowiedzi na skargę. Wskazać należy, że zaskarżona uchwała została prawidłowo opublikowana, tj. w Dzienniku Urzędowym Województwa Nr [...], poz. [...] /stosownie do wymogów ustawy z dnia 20.07.2000 r. o ogłoszeniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych – Dz.U. z 2005 r. Nr 190, poz. 1606 ze zm./. Przedmiotem oceny Sądu pozostaje zatem legalność zakwestionowanego w skardze B. G. § 4 pkt 1 uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa z dnia [...] września 2009 r. w aspekcie naruszenia jej interesu prawnego, o czym wspomina cyt. wcześniej art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. Pod pojęciem naruszenia interesu prawnego rozumieć należy bez wątpienia takie naruszenie subiektywnie pojmowanego interesu, które obiektywnie polega na nieprzestrzeganiu przez organ samorządu województwa norm prawnych powszechnie obowiązujących. Kwestionowany w skardze § 4 pkt 1 uchwały z dnia [...] września 2009 r. Sejmiku Województwa brzmi następująco: "Obowiązkowy wymiar zajęć dydaktycznych i wychowawczych nauczycieli zatrudnionych w nauczycielskich kolegiach języków obcych wynosi 18 godzin tygodniowo". W ocenie Sądu, pogląd skarżącej, jakoby cytowane postanowienie uchwały podjęto z rażącym naruszeniem prawa, nie zasługuje na akceptację. W szczególności nie można zgodzić się ze skarżącą, że Sejmik Województwa "przyznał sobie prawo do dowolnego kształtowania czasu pracy nauczycieli w/w Kolegiów". Otóż z art. 91d ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela /Dz.U. z 2006 r., Nr 97, poz. 674 ze zm./ wynika, że w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, zadania i kompetencje organu prowadzącego określone m. innymi w art. 42 ust. 7 wykonuje odpowiednio rada gminy, rada powiatu, sejmik województwa. Cytowany przepis, powołany w podstawie prawnej uchwały z dnia [...] września 2009 r., zawiera w swej treści upoważnienie ustawowe dla organu prowadzącego szkołę /tu sejmik województwa/ do określenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli szkół niewymienionych w ust. 3 /pkt 3 ust. 7 art. 42 Karty Nauczyciela/. W art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela – mającym, jak twierdzi skarżąca decydujące znaczenie – w zawartej w tym przepisie tabeli pod l.p. 4 postanowiono, iż tygodniowa liczba godzin obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych, opiekuńczych /a więc norma/ nauczycieli kolegiów nauczycielskich, z wyjątkiem nauczycieli kolegiów języków obcych, kulturalno - oświatowego i bibliotekarskiego, wynosi 15 godzin /rubryka 2 i 3/. Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości Sądu, że ta norma czasu /15 godzin tygodniowo/ nie dotyczy nauczycieli kolegiów języków obcych, skoro na zasadzie "wyjątku" spod tej normy wprost zostali wyłączeni /mocą regulacji ustawowej/. Dla nich tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć, jak już wspomniano, określa organ prowadzący szkołę, zachowując przy tym normę czasu pracy nauczyciela określoną w art. 42 ust. 1 Karty Nauczyciela; skarżony § 4 pkt 1 uchwały z dnia 2 września 2009r. nie narusza unormowania powyższego przepisu. Nie są więc trafne zarzuty skarżącej, jakoby organ, który podjął zaskarżoną uchwałę nadinterpretował przepisy prawa czy też z ich naruszeniem przyznał sobie prawo do dowolnego określenia czasu pracy nauczycieli kolegiów języków obcych. Argumenty skarżącej wskazujące na praktykę stosowaną przy ustalaniu obowiązkowego wymiaru zajęć nauczycieli nauczycielskich kolegiów języków obcych, w innych województwach /12 godzin tygodniowo/, jak i inne podnoszone w skardze o charakterze pozaprawnym, np. dotyczące aspektu finansowego ustalonego wymiaru zajęć obowiązkowych nauczycieli [zwiększono wymiar zajęć bez zwiększenia wysokości wynagrodzenia] czy motywów działania organu prowadzącego szkołę z przyczyn wyjaśnionych na wstępie pozostawały poza zakresem kontroli Sądu. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego w niej skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd w rezultacie nie ma powodów do zakwestionowania legalności skarżonego § 4 pkt 1 uchwały z dnia 2 września 2009 r. i jego wznowienia. Dlatego na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona.