II SA/Rz 216/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku - postanawia - I. umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych, II. odmówić ustanowienia dla wnioskodawczyni pełnomocnika. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do niego W. P. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie. Następnie we wniosku złożonym na urzędowym formularzu (PPF) sprecyzowała, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego bądź adwokata. Zwróciła uwagę na trudną sytuację materialną jej i rodziny, którą tworzą jeszcze mąż i dwójka dzieci tj. córka będąca studentką oraz niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym syn pobierający naukę w szkole średniej. Wymienieni utrzymują się z emerytury wnioskodawczyni wynoszącej 1209,57 zł, dochodu wynikającego z zawartej przez męża skarżącej umowy – zlecenia w wysokości 1038,46 zł oraz stypendium socjalnego córki w kwocie 550 zł. Majątek rodziny to dom o powierzchni 80 m.kw. na działce dziesięcioarowej oraz nieruchomość rolna o pow. 0,8801 ha. Jako stałe wydatki wskazane zostały: prąd – 135,48 zł, gaz – 108,62 zł, odpady komunalne – 87,75 zł, kanalizacja – 31,44 zł, akademik córki – 375 zł, podatek rolny i od nieruchomości – 141 zł, leczenie syna – 134,46 zł, ubezpieczenie domu – 138 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że W. P. kwestionuje zapadłą we wznowionym postępowaniu decyzję w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do niego. Tego rodzaju przedmiot mieści się w pojęciu spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej, w których strony zwolnione są z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, a to z mocy art.. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej "P.p.s.a.". Tym samym skarżąca nie jest zobligowana do ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych w zainicjowanej jej skargą sprawie. Dlatego postępowanie w powyższym przedmiocie (tzn. zwolnienia od kosztów sądowych) należało umorzyć na podstawie art. 249a P.p.s.a. Odnosząc się natomiast do żądania dotyczącego ustanowienia zawodowego pełnomocnika podnieść należy, że rozpatrywano je pod kątem przesłanki przyznania częściowego prawa pomocy, określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jest nią niemożność uiszczenia przez stronę pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest instytucją o wyjątkowym charakterze, bowiem stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania, którą wyraża art. 199 P.p.s.a. Dlatego też przy interpretacji przesłanek jego zastosowania w kontekście warunków konkretnego wniosku należy zachować dostateczną ostrożność sprowadzającą się do przyjęcia, że wsparcie Państwa możliwe jest tylko w naprawdę trudnej sytuacji wnioskodawcy. Dotyczyć winno ono więc osób ubogich o braku jakichkolwiek dochodów bądź też posiadających taki dochód w wysokości nie wystarczającej nawet na zapewnienie koniecznego utrzymania. Po pokryciu przez wnioskodawczynię wskazanych przez nią stałych comiesięcznych wydatków wynoszących ok. 950 zł (wbrew ogólnemu twierdzeniu o łącznej kwocie w tym zakresie – 1152 zł zsumowanie konkretnych, podanych we wniosku wydatków daje kwotę właśnie 950 zł) pozostaje do dyspozycji rodziny ok. 1840 zł. Zasadnym jest przyjęcie, że można ją przeznaczyć nie tylko na wyżywienie rodziny, ale także wygospodarować z niej kwotę potrzebną do pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika, jeśli wnioskodawczyni uznaje jego udział w postępowaniu za potrzebny. Wymogu w tym zakresie w aktualnym stadium sprawy nie przewiduje bowiem procedura sądowoadministracyjna. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że skarga strony została sporządzona z powołaniem się nie tylko na przepisy prawa, ale także na orzecznictwo sądowe. Należy mieć ponadto na uwadze, że W. P. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, bowiem zwolnienie takie przewiduje ustawa (P.p.s.a.), a zatem dysponując dochodami uzyskiwanymi przez prawie wszystkich domowników winna ona partycypować w kosztach wszczętego z jej inicjatywy postępowania, a dotyczących wynagrodzenia pełnomocnika. Z podanych względów uznano, że niezasadnym byłoby uwzględnienie żądania skarżącej o ustanowienie dla niej zawodowego zastępcy prawnego. Dlatego też oddalono wniosek w tym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art.258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.