II SA/Rz 219/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie -skargę oddala- Sygn. II SA/Rz 219/13 Uzasadnienie Przedmiotem skargi J. D. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Starosty [...] decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania wyżej wymienionego na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...] z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Podstawę prawną decyzji stanowi art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108 poz. 908) i § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2004 r. Nr 2 poz. 15 – zwane dalej "rozporządzeniem"). Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wnioskiem skierowanym na podstawie art. 182 k.p.a. oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym i § 2 ust. 5 rozporządzenia Prokurator Rejonowy w P. wystąpił do Starosty Powiatowego w P. o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie skierowania J. D. (posiadającego prawo jazdy kategorii B) na badania lekarskie. Wskazał, że w toku prowadzonego przeciwko ww. postępowania uzyskano informacje wskazujące na istnienie wątpliwości co do posiadania kwalifikacji zdrowotnych do prowadzenia pojazdów mechanicznych. W wydanej opinii biegli ujawnili cechy nieprawidłowej osobowości oraz symptomy uzależnienia od alkoholu oraz skłonność do reagowania, będąc pod jego wpływem, dysforią drażliwością, a nawet agresją. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Starosta [...] skierował J. D. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W odwołaniu od tej decyzji J. D. zarzucił rażące naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez wydanie decyzji wyłącznie w oparciu o wniosek Prokuratora Rejonowego [...], bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, bez uzasadnienia faktycznego i prawnego, w tym wskazania dowodów, które uzasadniałyby decyzję o skierowaniu na badania lekarskie. Zarzucił również brak odniesienia do podnoszonych we wcześniejszych pismach argumentów. Odwołujący zawnioskował o uchylenie decyzji i nakazanie Staroście przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, z uwzględnieniem wyjaśnień i okoliczności podniesionych we wcześniejszych pismach z dnia 6 grudnia 2012 r. i 14 stycznia 2013 r. Odwołujący podał, że Prokurator nie był uprawnionym do kierowania wniosku, który w jego ocenie nosi cechy nękania. Zaznaczył, że w toku prowadzonego przez prokuratora postępowania nigdy nie był poddany badaniom psychiatrycznym, nie pozostawał też w leczeniu psychiatrycznym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium cytując treść art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym podało, że zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że w odniesieniu do J. D. istnieje konieczność weryfikacji stanu zdrowia poprzez stosowne badanie lekarskie. Powyższy przepis nie zawiera jasnych i jednoznacznych przesłanek, jakimi kieruje się starosta wydając decyzję o skierowaniu na badania, wskazuje na takie okoliczności, które nasuwają zastrzeżenia co do stanu zdrowia. SKO powołało § 2 ust. 5 rozporządzenia, zgodnie z którym starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Rolą organu jest dokonanie oceny, w ramach tzw. uznania administracyjnego, czy informacja o zastrzeżeniach jest na tyle wiarygodna by nadać jej tryb z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem organu informacja podana przez Prokuratora, z przywołaniem opinii biegłych lekarzy psychiatrów i psychologów, w przedmiocie ujawnienia nieprawidłowej osobowości, zasługuje na uwzględnienie a organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowania w trybie cyt. wyżej art. 122 ust.1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skargę na tę decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. D. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji a także zasądzenie kosztów postępowania. Zawnioskował również o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia z dnia 8 lutego 2013 r. na okoliczność, że od czasu wszczęcia przeciwko niemu postępowania w sprawie o sygn. akt II Kp 155/12 upłynęło 2 lata i w tym czasie nie zaistniało żadne zdarzenie drogowe, które dawałoby podstawę do wszczęcia wobec niego postępowania o przeprowadzenie badań lekarskich. Nadto zwrócił uwagę, że odbył program leczenia uzależnień od alkoholu i został całkowicie wyleczony, zanim prokurator złożył wniosek inicjujący postępowanie. Zaskarżonej decyzji J. D. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 8 polegające na wydaniu decyzji w oparciu o nieistniejące przepisy prawa materialnego (przed wydaniem zaskarżonej decyzji art. 122 ust. 1 pkt 4 został uchylony ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami). Skarżący zarzucił również naruszenie art. 7, art. 10 § 1, art. 73 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79, art. 80, art. 81, art. 86, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustalenie stanu faktycznego, nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego (na okoliczność czy istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów), dowolną i jednostronną ocenę materiału dowodowego i wydanie decyzji wyłącznie na podstawie wniosku prokuratora, zawierającego przypuszczenia o rzekomej nieprawidłowej osobowości psychicznej skarżącego (w opinii sądowej psychiatryczno-psychologicznej z dnia 9 sierpnia 2010 r. (do sprawy [...]) biegli wykluczyli istnienie choroby psychicznej i innych zakłóceń psychicznych). Skarżący zarzucił również błędną wykładnię art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez przyjęcie, że po jego stronie istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. W obszernym uzasadnieniu skarżący rozwinął ww. zarzuty podając jednocześnie, że niezrozumiałym jest dlaczego dopiero 2 lata po zakończeniu postępowania prokurator skierował wniosek o skierowanie na badania lekarskie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na zarzuty skargi zwróciło uwagę na niezrozumienie przez skarżącego treści przepisów prawa. Wyjaśniło, że w ramach prowadzonego postępowania organ nie rozstrzyga czy dana osoba jest niezdolna do prowadzenia pojazdów, lecz jedynie mając wiarygodną informację, kieruje na stosowne badania. Celem takiego badania jest ustalenie czy dana osoba jest zdolna czy też nie do prowadzenia pojazdów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Stosownie do treści art 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymująca w mocy, na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w związku z otrzymaną informacją nasuwającą zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, przede wszystkim wskazać należy, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem Prokuratora Rejonowego [...] działającego na podstawie art. 182 k.p.a. Stosownie do treści tego przepisu, prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem. Tak sformułowany przepis art. 182 k.p.a. oznacza, że zwrócenie się przez prokuratora o wszczęcie postępowania ma dla organu charakter wiążący, a więc nie podlega ocenie organu co do zasadności. Taka konstatacja wynika z usytuowania Prokuratury w polskim systemie prawnym jako organu ochrony prawnej, której zadaniem jest strzeżenie praworządności oraz czuwanie nad ściganiem przestępstw – art. 1 ust 3 i art 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze /Dz. U. z 2011 r., nr 270, poz. 1599 ze zm./. Stosownie do uregulowania zawartego w art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy o prokuraturze do zadań jej należy między innymi podejmowanie czynności określonych w ustawach. W tym stanie rzeczy wbrew stanowisku skarżącego, prokurator był uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o skierowanie skarżącego na badanie lekarskie na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz. U. z 2012 r., poz. 1137/, § 2 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się uprawnienia do kierowania pojazdami /Dz. U. Nr 2, poz. 15 ze zm./, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 123 tej ustawy. Odnosząc się do zarzutu skarżącego w przedmiocie zasadności wniosku złożonego przez prokuratora do organu I instancji o skierowanie go na badania lekarskie wskazać należy, że motywacją, jak wynika z treści wniosku, były ustalenia w toku prowadzonego postępowania karnego pod sygnaturą [...] o czyn z art. 207 § 1 II i art. 157 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk . Wydane w tym postępowaniu opinie sądowo - psychiatryczne i psychologiczne ujawniły cechy nieprawidłowej osobowości skarżącego, symptomy uzależnienia od alkoholu, a także skłonność do reagowania, będąc pod jego wpływem, dysforią, a nawet agresją. Zdaniem prokuratora z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie się stykał na drodze, co uczyniło wniosek zasadnym. W ocenie Sądu tak sformułowany wniosek znajduje oparcie w treści art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który to przepis uprawnia starostę, będącego jak wyżej naprowadzono, związanym wnioskiem prokuratora, do skierowania kierującego pojazdem do poddania się badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wniosek prokuratora, jako organu ochrony prawnej i zobowiązanego do strzeżenia praworządności, jest również wiarygodną informacją o zastrzeżeniach w stanie zdrowia skarżącego mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Wprawdzie skarżący zarzuca naruszenie przez orzekające organa przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez bezpodstawne przyjęcie ustalenia badaniem przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów lecz również w skardze do sądu sam naprowadza, że w okresie od 18.11.2011 r. do 4.05.2011 r. odbył program leczenia uzależnień od alkoholu i został całkowicie wyleczony. Na dowód dołączył do skargi zaświadczenie psychologa tej samej treści, co oznacza tym samym, że podnoszone przez niego kwestie zdrowotne pokrywają się z ustaleniami prokuratora i organu. Należy również dodać, że w judykaturze i piśmiennictwie na kanwie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym ukształtował się pogląd, w świetle którego podstawą wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie sprawności kierującego pojazdem, a ocena ich może być dokonana przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego /tak wyrok NSA z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt l OSK 126/09, wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., l OSK 167/10 http://przeczenia.nsa.gov.pl, tak też W. Kotowski, Komentarz do ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, wyd. ABC 2002 r./. W tym kontekście zarówno względy zdrowotne, jak emocjonalne czy też dysfunkcje charakteru mogą dyskwalifikować kierowcę do prowadzenia pojazdów a przesłanką niezbędną nie jest stwierdzenie konkretnej jednostki chorobowej. Z załączonego do skargi przez samego skarżącego protokołu przesłuchania go w charakterze podejrzanego w dniu 21 lipca 2010 r. w Prokuraturze Rejonowej [...], z protokołu rozprawy w dniu 21 września 2010 r. przed Sądem Rejonowym [...] oraz opinii sądowo-psychiatryczne) i psychologicznej z dnia 9 sierpnia 2010 r. wynika, wbrew twierdzeniom skarżącego, że wniosek prokuratora w przedmiocie skierowania skarżącego na stosowne badania znajduje uzasadnienie w treści art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Orzekający w sprawie organ prawidłowo wniosek ten ocenił jako informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu, wydając decyzję kierującą skarżącego na badania lekarskie. Konstatacja ta znajduje uzasadnienie zarówno w zebranym materiale dowodowym jak i w materiale przedłożonym przez skarżącego, a z których niewątpliwie wynika, że są tego typu okolicznościami nasuwającymi zastrzeżenia co do stanu zdrowia i wymagającymi badania lekarskiego w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Za taką okoliczność z pewnością należy uznać stwierdzoną przez stosowną opinię nieprawidłową osobowość manifestującą się osłabioną kontrolą emocjonalną, minimalizowaniem roli alkoholu, drażliwością, agresją, czy też obarczaniem otoczenia odpowiedzialnością za swoje trudności. W ocenie Sądu zaistniały więc okoliczności nasuwające zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, a więc decyzja organu znajduje oparcie w dyspozycji art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie sięgając nawet do przepisów Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami. W tym stanie sprawy nie znajdują uzasadnienia zarzuty skarżącego w zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego a to: art. 7, art. 10 § 1, art. 73 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nieprzesłuchaniu świadków i jego samego na okoliczność jego stanu zdrowia i możliwości prowadzenia pojazdów, gdyż właśnie ta okoliczność będzie dopiero przedmiotem badania lekarskiego, do odbycia którego został zobowiązany zaskarżoną decyzją. Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego w zakresie orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w oparciu, o przepisy które już w dacie orzekania nie obowiązywały. Jakkolwiek prawdą jest, że przepis art., 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym utracił moc obowiązującą z dniem 19 stycznia 2013 r. to jednak podstawą prawną zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013 r. był przepis art. 138 § 1 k.p.a. Z analizy tego przepisu wynika, że organ II instancji utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną stwierdza zarówno jej zgodność z prawem, lecz także jej zasadność pod względem kryterium celowości i słuszności rozstrzygnięcia choć nie prowadzi sam postępowania. Natomiast decyzja organu I instancji wydana została w dniu [...] stycznia 2013 r., doręczona skarżącemu w dniu 14 stycznia 2013 r., a więc w terminie obowiązywania przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego w zakresie skierowania wniosku przez prokuratora do orzekającego organu w tak odległym od wyroku skazującego okresie, a które skarżący łączy z osobistym, emocjonalnym stosunkiem sędziego, który orzekał w sprawie karnej, zmierzającym do "zniszczenia go". Z przyczyn wyżej naprowadzonych, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynika sprawy, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270/ orzekł jak w sentencji.