II SA/Rz 22/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekazania działki postanawia I. Umorzyć postępowanie o zwolnienie T. P. od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia dla wnioskodawczyni radcy prawnego. S. P., jako pełnomocnik swojej żony T. P. wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (wniosek ten został złożony po odrzuceniu przez WSA w Rzeszowie skargi T. P. na decyzję SKO z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] z powodu nieprzedłożenia – mimo wezwania – odpisu skargi). W uzasadnieniu wniosku S. P. wskazał argumenty mające potwierdzać zasadność skargi. Zgodnie z zawartym we wniosku oświadczeniem, T. i S. P. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, utrzymując się z pobieranych emerytur w wysokości odpowiednio 630 i 741 zł. (skarżąca z uwagi na zły stan zdrowia pozostaje w leczeniu). Wykazany przez nich majątek obejmuje stary drewniany dom o pow. 35 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 0,56 ha (jej część stanowiąca przydomowy ogródek wykorzystywana jest pod uprawę warzyw). Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: T. P. na podstawie postanowienia z dnia 26 lutego 2008 r. korzysta już w niniejszej sprawie z częściowego prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Skoro zatem została już ona w całości zwolniona od obowiązku ich ponoszenia, ponowne składanie wniosku w tym zakresie jest zatem zbędne i skutkuje umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego. W tej sytuacji wniosek o ustanowienie radcy prawnego wymaga merytorycznego rozpatrzenia pod względem spełniania przez nią przesłanki do przyznania całkowitego prawa pomocy, a więc wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Analogicznie jak miało to miejsce przy wydawaniu 26 lutego 2008 r. w/w postanowienia, ze względu na zbieżność obecnie udzielonych informacji z wcześniejszymi oraz fakt, iż pełnomocnikiem skarżącej jest jej mąż pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, uznano skuteczność jego podpisu na złożonym obecnie wniosku PPF. Jednocześnie wzięto pod uwagę wszystkie informacje udzielone dla potrzeb pierwotnego wniosku, a dot. ponoszonych kosztów utrzymania przeznaczanych na: wyżywienie – ok. 600 zł., zakup lekarstw dla skarżącej i jej męża – ok. 350 zł., opał – 80 zł. miesięcznie, energia elektr. – 70 zł./2 –m-ce, ubezpieczenie domu i podatek od nieruchomości – odpowiednio 66 i 120 zł./rok. Mimo przyznania T. P. prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia od kosztów sądowych) należy stwierdzić przy tym brak uzasadnionych podstaw do przyznania jej prawa pomocy obejmującego także ustanowienie radcy prawnego. Związane jest to z wyjątkowym charakterem całkowitego prawa pomocy i brakiem wykazania, że spełnia ona przesłankę do jego przyznania, tj. nie ma możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie kwestionując niewątpliwych trudności finansowych doświadczających skarżącą i jej męża należy zwrócić uwagę, iż uwzględnienie wniosku nie znajduje jakiegokolwiek odzwierciedlenia w treści zawartego we wniosku uzasadnienia, mimo że wykazanie przesłanki do przyznania prawa pomocy (tak w zakresie częściowym jak i całkowitym) obciąża osobę wnioskującą; za takie nie mogą być uznane argumenty odnoszące się bezpośrednio do meritum skargi, a nie do sytuacji materialno – bytowej i możliwości płatniczych osoby wnioskującej. Związane jest to bezpośrednio ze źródłem finansowania wydatków na prawo pomocy, a pochodzących ze środków publicznych – budżetu właściwego sądu administracyjnego oraz zawartym w art. 199 powołanej ustawy obowiązkiem ponoszenia przez strony postępowania kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Obowiązek ten ma charakter generalny i dotyczy każdej osoby posiadającej jakiekolwiek składniki majątkowe i dochody, a wnioskodawczyni do takich osób należy. W tej sytuacji za niewystarczające należy uznać też dane o wysokości ponoszonych wydatków, nawet jeśli są one porównywalne z osiąganymi dochodami. Nie przesądza to automatycznie o braku możliwości poczynienia w nich jakichkolwiek oszczędności, co w przypadku T. P. wiąże się chociażby z długością okresu, jaki upłynął od wniesienia skargi do Sądu (I 2008 r.) i przyznania jej zwolnienia od kosztów sądowych (II 2008 r.), posiadania zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i stałych dochodów, braku innych osób na swoim utrzymaniu czy też sposobu wykorzystywania nieruchomości rolnej (uzyskiwane z niej pożytki w postaci płodów rolnych z pewnością ograniczają wydatki finansowe na zakup żywności). Warto przy tym przytoczyć pogląd wyrażony w komentarzu do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa B. Dautera, B. Gruszczyńskiego, A. Kabata, M. Niezgódki – Medek (Kantor Wydawniczy Zakamycze 2005, str. 593), zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy i być stosowane wobec osób charakteryzujących się ubóstwem (np. osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia); kryteriów tych T. P. nie spełnia. Wobec tego za wystarczającą formę pomocy finansowej dla skarżącej należy uznać zwolnienie jej od kosztów sądowych. Środki które musiałaby na nie ponieść przy braku takiego zwolnienia mogą zostać przeznaczone na ustanowienie pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego) z wyboru. Podkreślenia wymaga, że koszty z tym związane mają charakter jednorazowy i nie są na tyle wysokie, aby skarżąca mimo ponoszonych wydatków, wieku (67 lat) oraz stanu zdrowia nie była w stanie ich wygospodarować. W związku z powyższym, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.