II SA/Rz 220/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 czerwca 2023 r. nr 347855919 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego - skargę oddala – II SA/Rz 220/24 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi D.B. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 29 czerwca 2023 r. nr 010070/680/7264726/2022 znak 347855919 dotycząca odmowy przyznania świadczenia wychowawczego. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzją z 1 czerwca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko P.S. za okres od 1 do 30 czerwca 2022 r. z uwagi na fakt, że nie mogło być ono przyznane za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku. Wniosek został natomiast złożony 11 lipca 2023 r. Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawczyni Prezes ZUS - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2023 r., poz. 810 ze zm., dalej: u.p.p.w.) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d., prawo do świadczenia wychowawczego ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 3 tej ustawy, wnioski w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na kolejny okres są przyjmowane od 1 lutego danego roku. Z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego wnioskodawczyni złożyła 11 lipca 2022 r., zatem po zakończeniu okresu składania wniosków o świadczenie wychowawcze który gwarantował przyznanie i wypłatę świadczenia od 1 czerwca 2022 r., świadczenie wychowawcze zostało przyznane od miesiąca złożenia wniosku, tj. na okres od 1 lipca 2022 r. do 31 maja 2023 r. W związku z tym brak jest podstaw do zmiany decyzji ZUS i przyznania świadczenia od 1 czerwca 2022 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Prezesa ZUS z 29 czerwca 2023 r. D.B. zakwestionowała jej prawidłowość. Podała, że niezawinione okoliczności nieterminowego złożenia wniosku wielokrotnie wyjaśniała przed organem. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W razie niezasadności skargi Sąd skargę oddala na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa ZUS odmawiająca przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego za okres od 1 do 30 czerwca 2022 r. na jej wniosek złożony 11 lipca 2022 r. w okresie zasiłkowym obejmującym okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. W pierwszej kolejności należy zważyć, że zgodnie z art. 18 ust. 1 u.p.p.w.d., prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 czerwca do dnia 31 maja roku następnego. Prawo do świadczenia wychowawczego, zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 2 powołanej ustawy, ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka. Przepis art. 61 § 3 k.p.a. stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wskazany przepis określa zdarzenie z jakim wiązać należy datę wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony, a nie datę, do której żądanie takie może być zgłoszone. Data ta nie wyznacza innego terminu zgłoszenia żądania (wniosku) strony niż ten wynikający z przepisów prawa materialnego. Z treści art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d. jednoznacznie wynika, że termin ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest ściśle związany z terminem złożenia wniosku przez osobę uprawnioną. W ocenie Sądu, Prezes ZUS dokonał prawidłowej analizy charakteru tego terminu oraz konsekwencji jego niezachowania. Świadczenie wychowawcze jest przyznawane od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego. Data złożenia wniosku ogranicza więc w czasie możliwość ustalenia prawa do świadczenia w danym okresie świadczeniowym, ale nie wyklucza w ogóle możliwości jego przyznania. U.p.p.w.d. nie przewiduje możliwości przyznania świadczenia za miesiące poprzedzające złożenie wniosku (za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w ustawie, które w niniejszej sprawie nie występują), a termin określony w art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d. jest terminem prawa materialnego, który co do zasady nie podlega przywróceniu, chyba że przywrócenie terminu o takim charakterze wynika wprost z przepisów szczególnych (por. wyrok NSA z 21 września 2023 r. I OSK 1764/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczności ze względu na które strona nie złożyła wniosku w najwcześniej możliwym terminie nie mają prawnego znaczenia dla określenia początkowej daty przyznania świadczenia wychowawczego, nawet jeżeli mają charakter niezawiniony. Nie ma bowiem możliwości, poza wyjątkami wynikającymi wprost z ustawy, wstecznego przyznania świadczeń, niezależnie od przyczyn opóźnienia w złożeniu wniosku (por. wyrok WSA w Poznaniu z 28 maja 2020 r. IV SA/Po 1104/19). Konkludując powyższe rozważania, należy raz jeszcze podkreślić, że prawo do świadczenia jest ustalane począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo uzupełnionymi dokumentami, do końca okresu wskazanego w ustawie. Początkowa data przyznania świadczenia jest związana z datą złożenia wniosku, co wynika wprost z przytoczonych powyżej przepisów. Wszelkie okoliczności, takie jak trudna sytuacja finansowa lub osobista wnioskodawcy, nawet jeśli są bezsporne i dowodzą że uchybienie terminowi do złożenia wniosku ma charakter niezawiniony, nie stanowią przesłanki do odmiennego ukształtowania jego praw w zakresie przyznania świadczenia wychowawczego Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.