II SA/Rz 223/14

PostanowienieWSA w Rzeszowie2014-03-07

Skład orzekający: Piotr Godlewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata powinien zostać uwzględniony, jeśli skarżący jest zwolniony z kosztów sądowych na mocy ustawy, ale nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru?
Ratio decidendi
Wniosek o ustanowienie adwokata w ramach prawa pomocy może zostać uwzględniony, nawet jeśli skarżący jest ustawowo zwolniony z kosztów sądowych, pod warunkiem wykazania braku możliwości poniesienia kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Sytuacja materialna skarżącego, jego brak dochodów oraz konieczność ponoszenia wysokich wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego i leczenie, uzasadniają pozytywne rozpatrzenie wniosku.
Stan faktyczny
Skarżący J. W. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący jest długotrwale bezrobotny, jego źródłem utrzymania jest renta matki i zasiłek opiekuńczy, a dochód z gospodarstwa rolnego jest niewielki. Wydatki domowe są wysokie, co uniemożliwia mu pokrycie kosztów postępowania i spłatę zadłużenia alimentacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Postanowiono ustanowić dla skarżącego adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia ustanowić dla skarżącego adwokata. J. W., po wniesieniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...], wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wg uzasadnienia wniosku i zawartego w nim oświadczenia, jest osobą długotrwale bezrobotną, nie posiadającą żadnych własnych dochodów. Źródło utrzymania stanowi pobierana przez pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym matkę renta w wysokości 880 zł. wraz z zasiłkiem opiekuńczym w kwocie 153 zł. (legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, skarżący został ustanowiony jej opiekunem prawnym). Naliczony dochód z gospodarstwa rolnego to 1415 zł. rocznie (118 zł./m-c). Konieczne rachunki domowe wynoszą ok. 1000 zł. miesięcznie, "bardzo niewiele zostaje na życie" (wydatki obejmują m.in. opłaty za: energię elektryczną – 300 zł./2 m-ce, wodę i ścieki – 150 zł., telefon – 60 zł., zakup: gazu butlowego – 140 zł., leków - 200 zł., środków czystości – 100 zł., opału – ok. 2000 zł./rocznie, opłaty (w stosunku rocznym): z tytułu ubezpieczenia domu – 300 zł., podatku rolnego – 120 zł., wywozu śmieci – 192 zł., na spółkę wodną – 28 zł.). W tej sytuacji nie ma żadnej możliwości płacenia zasądzonych alimentów w wysokości 1360 zł. ani spłaty powstałego z tego tytułu zadłużenia. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Odnosząc się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych należy wskazać, że z uwagi na przedmiot sprawy (z zakresu pomocy i opieki społecznej), zgodnie z art. 239 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przysługuje mu ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych (dotyczy ono zarówno postępowania przed Sądem I, jak i II instancji). W tej sytuacji wniosek o ustanowienie adwokata dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czego niezbędnym warunkiem jest wykazanie przez osobę wnioskującą braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Ocena sytuacji materialnej i finansowej J. W. wskazuje, że przesłanka ta została przez niego spełniona. Mimo braku obowiązku ponoszenia związanych ze sprawą kosztów sądowych, bez wątpienia nie ma też możliwości pokrycia wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Wynika to przede wszystkim z tego, że on sam nie dysponuje żadnymi dochodami i nie posiada jakichkolwiek zasobów finansowych, więc ciężar ich uiszczenia musiałby być w całości przerzucony na zamieszkującą z nim matkę. Co prawda, dla potrzeb prawa pomocy uwzględnia się dochody wszystkich osób wspólnie gospodarujących z osobą składającą wniosek, niemniej jednak uwzględnieniu podlegają ponoszone przez nich wydatki o charakterze koniecznym. Odnosząc pozostającą do dyspozycji skarżącego i jego matki kwotę ok. 1150 zł. miesięcznie (faktycznie, bez uwzględniania dochodów z gospodarstwa, ok. 1030 zł.) do wymogu pokrycia wszystkich niezbędnych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem i leczeniem, należy stwierdzić obiektywny brak możliwości poczynienia przez nich oszczędności z przeznaczeniem na pokrycie kosztów postępowania – ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Wysokość wyszczególnionych we wniosku wydatków co do zasady nie budzi wątpliwości, tak samo jak twierdzenie skarżącego, że "niewiele zostaje im na życie" oraz że ze środków tych nie ma możliwości opłacania zarówno bieżących alimentów, jak i ciążących na nim z tego tytułu zaległości (jak wynika z akt sprawy, ich łączna wysokość to ok. 40 tys. zł.). Powyższe uzasadnia pozytywne ustosunkowanie się do wniosku o ustanowienie adwokata, gdyż sytuacja materialna stanowi jedyny wyznacznik decydujący o przyznaniu bądź odmowie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło