II SA/Rz 227/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ Sędziowie NSA Anna Lechowska AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi W.R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [....] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej -skargę oddala- II SA/Rz 227/05 UZASADNIENIE Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...]roku Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. znak [....] o braku podstaw do stwierdzenia u w/w choroby zawodowej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia powołał przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., oraz § 10 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm./. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej białaczki szpikowej u W.R. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że pracował on w latach 1981-1982 w Rafinerii Nafty na Wydziale Remontowo-Budowlanym, następnie po odbyciu służby wojskowej w ZTS "G." S.A., gdzie był zatrudniony w latach 1984-2001 jako: operator małej poligrafii (4 miesiące), maszynista maszyn drukujących (3 lata i 7 miesięcy), operator maszyn drukujących (13 lat). Jego praca polegała na obsłudze różnego typu maszyn kserograficznych i powielających. W trakcie zatrudnienia narażony był na trichloroetylen, ozon (w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne), tlenki azotu oraz składniki farb drukarskich, tonerów, kwas fosforowy oraz różnego rodzaju konserwanty i utrwalacze. W oparciu o orzeczenia lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy z dnia [...]r. i Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...]r. organ I instancji oparł swoja decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W obu w/w orzeczeniach nie uznano istniejącej u W.R. choroby tj.przewlekłej białaczki szpikowej za chorobę zawodową wobec stwierdzenia braku narażenia go na czynniki rakotwórcze . Odwołanie od tej decyzji do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego złożył W.R. nie precyzując kierunku jej weryfikacji. W jego motywach podniósł, że w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 września 1996 r /Dz.U. Nr 121, poz. 571/ w sprawie czynników rakotwórczych występujących w środowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki w części II poz. 44 wymieniono trichloroetylen, zwany tez trójchloroetylenem lub tri. Z czynnikiem tym miał kontakt od początku pracy w postaci czystego tri do utrwalania wykonywanych odbitek oraz rozpuszczalnikiem do czyszczenia maszyny offsetowej "Romajor 2313" z farb drukarskich. W ocenie odwołującego pojęcie czynnik prawdopodobnie rakotwórczy winno być interpretowane w ten sposób, że może wywołać chorobę nowotworową. Dodatkowo podniósł, że orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy zostało wydane bez jego przebadania. Organ II instancji nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...].roku Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, która to decyzja w wyniku jej zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 9 lipca 2003 roku sygn. akt SA/Rz 540/03 została uchylona. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wytknął organowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego których naruszenia mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził wady formularza postępowania wyjaśniającego oraz brak skierowania skarżącego na badania do Instytutu Medycyny pracy. W ponownym postępowaniu uzupełniono materiał dowodowy w sprawie w kierunku wskazanym w uzasadnieniu w/w wyrku. Instytut Medycyny Pracy przebadał w/w i w uzupełniającym orzeczeniu z dnia [...]roku w dalszym ciągu podtrzymał swoje stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia u W.R. choroby zawodowej z poz. 9 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, póz. 294 z późn. zm./. Instytut stwierdził, że nowotwór istniejący u w/w nie może być uznany za chorobę zawodową ze względu na to, że w środowisku pracy w którym był on zatrudniony nie było promieniowania jonizującego tj. jedynego czynnika rakotwórczego pochodzenia zawodowego który wywołuje ten rodzaj nowotworu. Stwierdzony w środowisku pracy trichloroetylen nie jest czynnikiem o udowodnionym działaniu rakotwórczym. Z danych literaturowych - cykliczne wydawnictwo Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi "Wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego dla czynników rakotwórczych" wynika, że na podstawie kilkudziesięcioletnich obserwacji pracowników narażonych nie stwierdzono dotychczas ani jednego przypadku nowotworu złośliwego u człowieka w skali świata, który można by w sposób jednoznaczny przypisać działaniu trichloroetylenu. Zakwalifikowanie go do czynników o prawdopodobnym działaniu rakotwórczym wynika z działania rakotwórczego na zwierzęta laboratoryjne. Trichloroetylen wywoływał jednak głównie nowotwory wątroby bądź żołądka, a nie układu krwiotwórczego. Obserwacje dotyczące rakotwórczości trichloroetylenu nie mogą być jednak w prosty sposób przeniesione na organizm człowieka, ze względu na szereg odmienności genetycznych i metabolicznych. Nie stwierdzono ponadto występowania w środowisku pracy benzopirenu. Jest to czynnik charakterystyczny dla narażenia na ciężkie frakcje powstające podczas destylacji ropy naftowej, smoły powęglowe lub spaliny silników Diesla. Z żadnym z tych czynników W.R. nie miał kontaktu. Nie miał również stałego kontaktu z tlenkiem styrenu, jako że ten był chemicznie związany z akrylem jako kopolimer. Nie można utożsamiać tlenku styrenu z benzenem, jak czyni odwołujący ponieważ benzen nie wchodzi w skład tlenku styrenu, jest odrębną substancją chemiczną o zupełnie różnych właściwościach fizycznych, chemicznych podlegający innym przemianom metabolicznym w organizmie człowieka niż tlenek styrenu. W sprawie choroby zawodowej z poz. 9 wykazu chorób zawodowych u W.R. bezsporny jest jedynie fakt występowania schorzenia - przewlekłej białaczki szpikowej. W środowisku pracy nie występował żaden z czynników chemicznych o udowodnionym działaniu rakotwórczym wywołującym rozpoznane u niego schorzenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący w.R. domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i ustalenia, że w czasie pracy nabył chorobę zawodową w postaci przewlekłej białaczki szpikowej wykazanej w wykazie chorób zawodowych z poz. 9 przez czynnik o prawdopodobnym działaniu rakotwórczym określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 .09. 1996 r, które wymienia czynniki rakotwórcze i prawdopodobnie rakotwórcze dla ludzi nie wspominając nic o działaniu na zwierzętach jak to interpretuje instytut Medycyny Pracy w Łodzi w swoim orzeczeniu. W dalszej części skargi skarżący wymienił swoje zastrzeżenia, iż decyzja została wydana bez wyjaśnienia co do szkodliwości działania tonera w procesie kopiowania, bez wsparcia się o literaturę medyczną w zakresie przyczyny jego choroby, bez uwzględnienia zaświadczenia z Kliniki Hematologii. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; skarga jest nieuzasadniona. Kontrola Sądu Administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Postępowanie w sprawie chorób zawodowych w tej sprawie podlega regulacjom rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. Nr 65 poz. 294 ze zm./, zwane dalej rozporządzeniem. Ten akt prawny zawiera zarówno uregulowania o charakterze materialnym jak i procesowym. Stosownie do § 1 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Rozpoznanie chorób zawodowych należy do jednostek służby zdrowia wymienionych w § 7 ust. 1- 3 , które wydają w tym zakresie stosowne orzeczenie przewidziane przepisem § 8. Orzeczenie to nie jest równoznaczne z uznaniem choroby zawodowej. Kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje właściwy inspektor sanitarny, na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego decyzją o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia /§ 10 ust. 1 rozporządzenia/. Do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych przez uprawnioną jednostkę medyczną oraz ustalenie, że między warunkami pracy a w szczególności występującymi w środowisku pracy czynnikami szkodliwymi dla zdrowia istnieje lub jest wysoce prawdopodobny związek przyczynowy. Ustalenie owego związku, bądź jego wykluczenie należy do kompetencji inspektora sanitarnego. Inspektor Sanitarny podejmując decyzję na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że nie ma on prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia /vide; wyrok NSA z dnia 9 lipca 1998 r, II SA 634/98 publ. Pr. Pracy z roku 1998, Nr 12 poz. 38, wyrok NSA z dnia 24 lutego 1998 r sygn. I SA 1520/97 publ. ONSA z 1998 r, Nr 4 poz. 150/. Przedmiotem sporu jest kwestia czy rozpoznana u skarżącego choroba tj. przewlekła białaczka szpikowa jest chorobą zawodową. W wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia w poz. 9 jako chorobę zawodową wymieniona jest nowotwory złośliwe powstałe w następstwie czynników rakotwórczych występujących w środowisku pracy, z wyjątkiem wymiennych w poz. 8, tj. choroby wywołane promieniowaniem jonizującym łącznie z nowotworami złośliwymi. Jest niesporne, że badające jednostki medyczne uprawnione do rozpoznania choroby zawodowej rozpoznały u skarżącego chorobę wymienioną wykazie chorób zawodowych w pkt 9 pod nazwą białaczka szpikowa. Opinie jednostek medycznych uprawnione do rozpoznania chorób zawodowych jednoznacznie stwierdziły w oparciu o przeprowadzone badania oraz dokumentację medyczną brak podstaw do stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej u skarżącego choroby zawodowej wobec braku stwierdzenia narażenia jego w środowisku pracy na działanie czynników rakotwórczych . W obszernym uzasadnieniu swojego uzupełnionego orzeczenia Instytut Medycyny Pracy stwierdził, że nowotwór istniejący u skarżącego nie może być uznany za chorobę zawodową ze względu na to, że w środowisku pracy w którym był on zatrudniony nie było promieniowania jonizującego, jedynego czynnika rakotwórczego pochodzenia zawodowego który wywołuje ten rodzaj nowotworu. Zarzuty skargi jak i też odwołania sprowadzają się do polemiki z orzeczeniami jednostek orzeczniczych i do twierdzenia, że kontakt od początku pracy rozpuszczalnikiem do czyszczenia maszyny offsetowej "Romajor 2313" z farb drukarskich oraz środkiem chemicznym pod nazwą tri daje podstawę prawdopodobieństwa wywołania rozpoznanej u niego białaczki szpikowej. Odpowiadając na w/w zarzut wyjaśnienia wymaga, że w tej materii wypowiedział się Instytut Medycyny Pracy w uzupełniającej opinii z dnia [...]roku. Z/w opinią oraz całym materiałem dowodowym skarżący zapoznał się w dniu 24 listopada 2004 roku /k. 70 akt administracyjnych/ zatem zostały dopełnione wymogi z art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący wprawdzie kwestionuje w/w opinię jednak nie stawia jej żadnych dających się zweryfikować zarzutów. Zarzut dotyczący szkodliwości substancji działania składników tonera przy obsłudze kopiarki został wyjaśniony o czym dowodzi pismo firmy Canon z dnia 6.10 2003 roku. Wynika z niego, że kopiarki tej firmy nie emitują żadnych substancji ani promieniowania, które można by zaliczyć do niebezpiecznych dla zdrowia lub życia ludzkiego. Z przytoczonych względów , Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/.