II SA/Rz 227/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk SO (del.) Ewa Partyka /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zaliczki alimentacyjnej -skargę oddala- II SA/Rz 227/10 U Z A S A D N I E N I E Samorządowe Kolegium Odwoławcze /dalej też Kolegium/ decyzją z dnia [...] grudnia 2009r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania działającej jako pełnomocnik swego syna P. S. – M. J., od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2009r. znak: [...] w sprawie odmowy wznowienia postępowania w przedmiocie wypłaty zaległej zaliczki alimentacyjnej za okres od 1 września 2006r. do 31 lipca 2007r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 149 § 3 kpa. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że M. J. w dniu 29 lipca 2009r. wniosła o wypłatę zaliczki alimentacyjnej na jej syna P. S. za okres od 01.09.2006r. do 31.08.2007 r. W motywach wniosku powołała się na przepis art 145a § 1 k.p.a. i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008r. sygn. akt: P 18/06, którym art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej został uznany za niezgodny z Konstytucją RP. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. nr [...] odmówił M. J. wznowienia postępowania w sprawie wnioskowanej wypłaty zaległej zaliczki alimentacyjnej wskazując na brak ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego w tej sprawie. Strona wniosła odwołanie od tej decyzji. Wskazała, że nie składała wniosków na zaliczkę alimentacyjną bo ustawa była w niezmienionym brzmieniu i nie zostały wydane decyzje odmowne. Trybunał Konstytucyjny w przytoczonym wyroku kierował się tym aby wyrównano zaliczki, których uprawnieni nie otrzymali wobec obowiązywania art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22.04.2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej /Dz.U. nr 86, poz. 732, z późn. zm./. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 145 § 1 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2. decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3. decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a.; 4. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5. wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję; 5. decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 6. zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 7. decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Stosownie do art. 145 a § 1 kpa można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą. Organ odwoławczy przytoczył wyrok NSA z dnia 8 lipca 1999r. sygn. akt: I SA 1611/98 publik. LEX nr 48572, w którym wyrażono pogląd, że: wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 kpa, a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Z przyczyn przedmiotowych odmowa wznowienia będzie miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia w sprawie, w której organ działał w innej formie, np. umowy cywilnej, czynności materialno-technicznych, w formie zaświadczenia, gdy sytuacja jednostki jest kształtowana z mocy prawa, gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną lub gdy strona opiera żądanie na podstawie rażącego naruszenia prawa. Z przyczyn podmiotowych odmowa wznowienia następuje gdy żądanie złoży podmiot nie będący stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego. Kolegium stwierdziło, że z akt administracyjnych wynika, że w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej na P. S. za okres od 01.09.2007r. do 31.07.2008r. nie toczyło się postępowanie administracyjne i nie została wydana decyzja ostateczna, w związku z czym zaistniała przedmiotowa przesłanka odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania w przypadku braku decyzji ostatecznej jest bowiem niedopuszczalne. Skargę na tą decyzję wniosła pełnomocnik strony M. J. domagając się jej uchylenia oraz przyznania pełnoletniemu P. S. prawa do zaliczki alimentacyjnej w kwocie 300 zł miesięcznie na okres od 1 września 2006r. do 31 lipca 2007. W uzasadnieniu skargi wskazała, że Trybunał Konstytucyjny w akapicie 2 komunikatu z dnia 23 czerwca 2008r. sygn. akt P 18/06 (Dz. U. Nr 119, poz. 770) wyraził intencję wyrównania zaliczek, których uprawnieni nie otrzymali wobec zapisu art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r., który to przepis został uznany za niezgodny z Konstytucją. Osoba uprawniona nie może ponosić ujemnych konsekwencji tego, że w stanie prawnym aż do wyroku Trybunału Konstytucyjnego składanie wniosków było bezcelowe. Podała, że jej syn korzystał z zaliczki alimentacyjnej na podstawie decyzji [...] oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie decyzji [...] z dnia [...].10.2008r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przepis § 2 wymienionego artykułu wymienia podstawową zasadę wykonywania przez te sądy funkcji kontrolnej stanowiąc, iż sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem. Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. Sąd administracyjny pełni wyłącznie funkcje kasacyjne. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się takich uchybień, co skutkuje stwierdzeniem, że skarga nie jest zasadna. Poza sporem było, że wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej za okres od 1.09.2006 r. do 31.07.2007 r. P. S. (oprócz tego z dnia 27.07.2009 r. odwołującego się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego i przepisu art. 145a § 1 k.p.a.) nie został złożony i nie toczyło się w związku z powyższym postępowanie zakończone decyzją ostateczną lub postanowieniem, o którym mowa w art. 126 k.p.a. Podstawy wznowienia postępowania zostały wyszczególnione w przepisach art. 145 § 1 k.p.a. Z kolei według art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W istocie Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23.06.2008 r. sygn. akt P 18/06 stwierdził niezgodność z ustawą zasadniczą m. in. przepisu art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22.04.2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie w jakim pomijał prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej. Jednakże organy obydwu instancji prawidłowo wskazały, że nie można domagać się w myśl art. 145a § 1 k.p.a. wznowienia postępowania, którego de facto nie było. Bez znaczenia dla wyniku tej sprawy pozostawały okoliczności podnoszone przez skarżącą stronę, że bezcelowe było składanie wniosków w sytuacji, gdy obowiązywał przepis przesądzający o tym, że postępowanie w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej na rzecz osoby znajdującej się w takiej sytuacji jak P. S. musiało się zakończyć decyzją odmowną. Nie miała też znaczenia okoliczność wydania decyzji dotyczącej innego okresu niż od 1.09.2006 – 31.07.2007 r. Instytucja wznowienia postępowania wskazana w przepisie art. 145a § 1 k.p.a. nie obejmuje każdej sytuacji, w której strona nie zrealizowała czy nie mogła zrealizować swoich praw wobec obowiązywania przepisu, który następnie został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z ustawą zasadniczą. Przepis ten został przewidziany na użytek postępowania administracyjnego, które nie tylko że się toczyło w ogóle, ale ponadto zakończyło się wydaniem decyzji ostatecznej, której podstawą była właśnie niekonstytucyjna norma prawna. Powyższe stwierdzenie dotyczy również postanowienia, o którym mowa w art. 126 k.p.a. Nie można więc skutecznie domagać się "wznowienia postępowania", które się w ogóle nie toczyło i to niezależnie od – choćby najbardziej racjonalnych – przyczyn, dla których strona nie składała wniosku. W świetle powyższego brak było podstaw do uwzględnienia skargi i Sąd ją oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.