II SA/Rz 227/18
WyrokWSA w Rzeszowie2018-04-10
Skład orzekający: Elżbieta Mazur - Selwa, Ewa Partyka, Piotr Godlewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka z o.o. może być uznana za tego samego pracodawcę co spółka cywilna na potrzeby stosowania art. 7 ust. 3a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie zbadały w sposób wystarczający, czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, u której skarżąca była zatrudniona, powstała z przekształcenia spółki cywilnej, w której była wcześniej zatrudniona. W przypadku pozytywnego ustalenia tej okoliczności, warunki z art. 7 ust. 3a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci byłyby spełnione, co mogłoby wpłynąć na ustalenie dochodu skarżącej i prawo do świadczenia wychowawczego. Sąd wskazał, że przekształcenie spółki cywilnej w spółkę z o.o. w trybie Kodeksu spółek handlowych pozwala na uznanie jej za "tego samego pracodawcę" w rozumieniu wspomnianego przepisu.Stan faktyczny
Skarżąca A. Z. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Wójt Gminy odmówił przyznania świadczenia, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, uznając, że skarżąca nie spełnia warunków do zastosowania przepisu o utracie i uzyskaniu dochodu, ponieważ jej poprzedni pracodawca (spółka cywilna) i obecny pracodawca (spółka z o.o.) nie są tożsami podmiotami. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących utraty i uzyskania dochodu oraz błędną ocenę materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Zięba-Drymajło po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia z dnia [...] października 2017r nr [...]w sprawie odmowy ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na M.Z.,
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art.138 §1pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017r" poz.1257; dalej: "K.p.a.") a także art.4 - art.18 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. Dz. U. z 2017r., poz.1851; dalej: "ustawa").
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2017r., A.Z. (dalej: "skarżąca" lub "wnioskodawczyni") wystąpiła do Wójta Gminy o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko M.Z.. Do wniosku dołączyła: informacje o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za rok 2016 (PIT-11) x 2; kopię umowy o pracę z dnia 16.06.2016r.; świadectwo pracy z dnia 01.04.2016r.; zaświadczenie komornika sądowego z dnia 29.08.2017r.; zaświadczenie Wójta Gminy z dnia 03.08.2017r.; kserokopię wyroku rozwodowego oraz wyroku o podwyższeniu alimentów.
Wójt Gminy ustalił, iż w skład rodziny strony wchodzi 2 osoby tj. wnioskodawczyni oraz jedno dziecko: syn M. Z.
A.Z. od dnia 15.05.2008r., do dnia 31.03.2016r., zatrudniona była w ramach umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w Spółce cywilnej (wynagrodzenie 1850zł). Stosunek pracy ustał w wyniku porozumienia stron. W dniu 16.06.2016r., zawarła nową umowę o pracę na czas nieokreślony w Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (wynagrodzenie 1850zł).
Źródłem dochodu rodziny w roku 2016 był dochód wnioskodawczyni podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w wysokości 11.051,58zł brutto tj. 8.469,06zł (składka na ubezpieczenie społeczne 1.648,66zł oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne 933,86zł). Kwota zwrotu niewykorzystanej ulgi w roku podatkowym 2016 na dzieci to kwota 118,64zł. Skarżąca otrzymuje również świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 400,00zł miesięcznie (za rok 2016 to kwota 4.800,00zł).
Łączny miesięczny dochód rodziny A.Z. kształtował się na poziomie: 1.209,86 (8.469,06zł/7miesięcy zatrudnienia) + 400,00zł (świadczenia z FA 4.800,00zł/12 msc) + 9,88zł (118,64zł/12 msc) = 1.619,74zł.
Wójt Gminy w dniu [...] października 2017r., decyzją nr [...]odmówił przyznania stronie prawa do wnioskowanego świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał na przekroczenie ustawowego dochodu o kwotę 9,88zł. Doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 10.11.2017r.
W odwołaniu skarżąca podniosła, że nie zgadza się z treścią rozstrzygnięcia.
Wyjaśniła, że jest matką samotnie wychowującą dziecko. W roku 2016 była zatrudniona jako asystentka stomatologiczna i osiągała minimalne wynagrodzenie za pracę. W tym czasie jej pracodawca zmienił formę zatrudnienia. Przerwa w zatrudnieniu trwała mniej niż 3 miesiące. Strona przywołała treść przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu oraz art.7ust.3a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W jej przekonaniu decyzję wydano z naruszeniem art.6 K.p.a., ponieważ w jej sytuacji nie można stosować instytucji utraty i uzyskania dochodu. W konsekwencji tego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego, gdyż jej dochód nie przekroczył kryterium dochodowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło powyższych zarzutów i opisaną na wstępie decyzją utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Kolegium nie podzieliło zarzutu naruszenia art.7ust.3a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, zgodnie z którym "przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą".
Kolegium wskazało, że przepis art.7ust.3a nie będzie miał zastosowania do sprawy strony odwołującej, gdyż w przypadku skarżącej nie zachodzi wymagana tym przepisem tożsamość pracodawców.
A.Z. do dnia 31.03.2016r., pozostawała w zatrudnieniu w Spółce cywilnej , natomiast od dnia 16.06.2016r., w Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością .
W skardze skarżąca zarzuciła naruszenie art 7 § 3a poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy obowiązek jego zastosowania wynika z art 6 K.p.a.,
- naruszenie art 7, 77 i 80 K.p.a. polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przez przyjęcie, że w spawie nie zachodzi tożsamość pracodawców. Wniosła o dopuszczenie jako dowodu w sprawie dokumentów w postaci świadectw pracy na okoliczność ustalenia tożsamości pracodawców.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w przypadku przekształcenia spółki cywilnej w spółę z o.o. nie dochodzi do przejścia zakładu pracy w rozumieniu art 23¹ Kodeksu pracy. Dalej wskazała, że zgodnie z Kodeksem spółek handlowych spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej, a zatem również te wynikające ze stosunków pracowniczych. Wskazała również, że powszechnie w piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku przekształcenia spółki zatrudniającej pracowników w inną spółkę prawa handlowego nie dochodzi do przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę w rozumieniu art 23 ¹ Kodeksu pracy, gdyż spółka przekształcona nie jest nowym, lecz tym samym (aczkolwiek nie takim samym, bo działającym w innej formie) pracodawcą. Powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 704/10 wskazał, że przekształcenie spółki cywilnej powoduje modyfikację jej formy ustrojowej, przy zachowaniu tożsamości podmiotu przekształcanego i przekształconego.
Skarżąca podniosła, że z punktu widzenia niniejszej sprawie istotne jest, że Prezesem nowej spółki i jednocześnie jedynym wspólnikiem jest wspólnik przekształconej spółki cywilnej. Końcowo wskazała, że w dacie wydania orzeczenia przez organ II instancji obowiązywał powołany przez nią przepis.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w decyzji. W odniesieniu do postawionych zarzutów organ nie zgodził, się ze skarżącą, że w sprawie znajdzie zastosowanie powołany przez nią przepis ar 23 ¹ Kodeksu pracy. Jak wyjaśnił przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę. Reguluje on sytuację prawną pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy, który przechodzi na nowego pracodawcę, oraz sytuację pracodawcy, który na skutek przejęcia zakładu pracy stał się również pracodawcą przejętych pracowników. W takiej sytuacji zmiana pracodawcy następuje z mocy prawa. Nowy pracodawca nie nawiązuje z pracownikami dotychczasowego pracodawcy nowych stosunków pracy.
Taka sytuacja nie miał miejsca w rozpoznawanej sprawie, w której ze skarżącą został rozwiązany stosunek pracy u poprzedniego pracodawcy na podstawie porozumienia stron.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 j.t. ).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r., poz. 1369 j.t.. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako P.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte zgodnie z przepisami obowiązującego prawa.
Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego skarżącej na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.
Wskazać trzeba, że podstawę materialnoprawną przedmiotowego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016r., poz. 195 ze zm.). Stosownie do przepisu art. 5 ust. 2 ww. ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200 zł (art. 5 ust. 3).
Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, zgodnie z art. 2 pkt 1 tej ustawy, dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Natomiast dochód członka rodziny - oznacza, zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3.
Przez dochód rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy), a przez dochód członka rodziny przeciętny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1 – 3 (art. 2 pkt 2 ustawy).
Jak z powyższego wynika, ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając tzw. uznania administracyjnego. W przypadku pierwszego dziecka prawo do tego świadczenia uzależnił od spełnienia kryterium dochodowego i nie pozostawił organom możliwości przyznania świadczenia w sytuacji przekroczenia tego kryterium. Trudna sytuacja życiowa nie może mieć wpływu na określenie uprawnienia do otrzymania świadczenia na pierwsze dziecko.
Art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1952), do którego odsyła art. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
- przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2032 z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne naliczone niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
W artykułach 13 i 14 ustawy uregulowano tryb postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego. Udokumentowanie dochodu, jego składników podlegających odliczeniu następuje co do zasady na podstawie zaświadczeń lub oświadczeń.
W kontrolowanej sprawie podstawą ustalenia wysokości dochodów skarżącej za 2016 rok były m.in. dokumenty w postaci:
1) PIT – 11 za 2016 r. wystawiony przez spółkę cywilną ,
2) PIT – 11 za 2016 r. wystawiony przez spółkę z o.o. ,
3) Zaświadczenie ZUS z dnia 3 sierpnia 2017 r. o wysokości zadeklarowanych składek na ubezpieczenie zdrowotne za poszczególne miesiące,
4) Informacja z systemu informatycznego o wypłaconych składkach na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 933,86 zł,
5) Informacja z systemu informatycznego – PIT – 37 – o dochodzie skarżącej za cały 2016 r. w kwocie 15 906,28 zł, składce na ubezpieczeni społeczne – 2 409,58 zł, kwocie 0,00 zł podatku dochodowego i kwocie zwrotu z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci – 118,64 zł,
6) Zaświadczenia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 29 sierpnia 2017 r. – o bezskuteczności egzekucji alimentów po 400 zł w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2010 r., [...],
7) zaświadczenia o dochodach netto za lipiec 2016 r. ze spółki cywilnej ,
8) zaświadczenie od komornika,
9) zaświadczenie o wielkości gospodarstwa za 2016 r.,
10) wyrok rozwodowy z dnia 21 marca 2006 r.,
11) wyrok zasądzający alimenty z dnia 1 lutego 2010 r. x 2,
12) oświadczenie członka rodziny o dochodach niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych,
13) PIT – 11 za 2016 r. x 2,
14) Decyzja w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego z dnia [....] października 2017 r.,
15) Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego nr [...] z dnia 22 września 2017 r.
Organy wyliczając dochód uzyskany w Sp. z o.o. dokonały kompilacji danych z różnych dokumentów, które nie były ze sobą spójne. I tak organy posługując się PIT – 11 za rok 2016 ustaliły wysokość dochodu skarżącej w spółce z o.o. od 16 czerwca 2016 r. – 31 grudnia 2016 r. na kwotę 11 051,58 zł, abstrahując od faktu, że z zaświadczenia spółki cywilnej wynika, że w lipcu 2016 r. skarżąca uzyskała w spółce cywilnej wynagrodzenie w kwocie 1360,44 zł netto. Nie wiadomo na pewno z analizy obu tych dokumentów gdzie pracowała skarżąca w lipcu 2016 r., skoro ze świadectwa pracy ze s.c. i PIT – 11 s.c. za 2016 r. wynika, że pracowała tam tylko do końca marca 2016 r.
Organy od wysokości dochodu uzyskanego w spółce z o.o. odjęły kwotę składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości wyższej niż wynikałoby to z PIT – 11 (933,86 zł z zaświadczenia ZUS; 804,18 zł wg PIT – 11).
Wysokość dochodu uzyskanego w spółce z o.o. w 2016 r. budzi wątpliwości także z tego powodu, że suma dochodów skarżącej uzyskanych wg obu PIT – 11 w 2016 r. równa się 11 051,58 zł + 5 132,82 zł = 16 184,40 zł i jest różna od kwoty całościowego dochodu skarżącej za 2016 r. wynikającego z informacji o dochodach za 2016 r. z PIT – 37, gdzie określono je na kwotę 15 906,28 zł. Z tejże informacji potwierdza się ustalenie, że skarżąca nie zapłaciła podatku dochodowego za 2016 r., co wynika z obu PIT – 11, a także, że wysokość składek na ubezpieczenie społeczne wyniosła za cały 2016 r. kwotę 2 409,58 zł, która to kwota jest sumą kwot składek na ubezpieczenie społeczne wynikających z obu PIT – 11 (1648,66 zł + 760,93 zł = 2 409,58).
W tej sytuacji wskazane rozbieżności istotnych danych powinny były skłonić organy do ich weryfikacji za pomocą dokumentów urzędowych, np. Urzędu Skarbowego w postaci zaświadczenia.
Zaświadczenie to potwierdza fakty ustalone w postępowaniu podatkowym oraz stan prawny w zakresie obowiązku podatkowego strony (art. 217 § 2 pkt 1 K.p.a.). W tym zakresie organ administracyjny prowadzący postępowanie o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego jest związany treścią zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1368/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 154/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 23/09, niepublikowane, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl; Monika Lewandowicz-Machnikowska [w:] R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska "Świadczenia rodzinne. Komentarz", Wrocław 2010, s. 50 i 269). W ramach uprawnień wynikających z oceny dokumentu urzędowego (art. 76 § 3 K.p.a.) oraz swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.) organ administracyjny może i powinien podjąć czynności procesowe, gdy według jego oceny zaświadczenie nie potwierdza rzeczywistych rezultatów postępowania podatkowego. Nie może jednak, przed ewentualnym wydaniem nowego zaświadczenia, ustalić okoliczności z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wbrew treści zaświadczenia. W szczególności nie może samodzielnie przeprowadzić postępowania zastępującego czynności procesowe postępowania podatkowego oraz ustalić, czy przychód podlega opodatkowaniu za zasadach ogólnych, ustalić dochód oraz należny podatek odmiennie od rezultatów postępowania podatkowego odzwierciedlonych w zaświadczeniu. Organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego może podjąć czynności zmierzające do weryfikacji, we właściwym trybie (a więc poprzez wydanie zaświadczenia przez uprawnionego naczelnika urzędu skarbowego), gdy zebrany materiał dowodowy wywołuje wątpliwości co do rzetelności danych. Jeśli jednak organ administracyjny podjąłby próbę weryfikacji tych danych bez podstaw ku temu w zebranym materiale dowodowym i samodzielnie ustalił okoliczności istotne z punktu widzenia prawa materialnego (przychód, dochód, należny podatek), to postąpiłby wbrew regulacji z art. 2 pkt14 ustawy w związku z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 13 ust.4 ustawy. Przedstawiony sposób rozumienia przywołanych przepisów umacnia regulacja art. 2 pkt 2 ustawy. W myśl tego przepisu, dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalone jest prawo do świadczenia wychowawczego z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1 - 3. Skoro okres ten oznacza okres od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego to w postępowaniu o przyznanie świadczenia wychowawczego ustaleniu podlega dochód uzyskany w zakończonym już roku podatkowym – dochód ustalony przez organ podatkowy.
Zgodnie z art. 28 ustawy do postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy K.p.a., w tym art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., czego organy prowadzące postępowanie zaniechały w stopniu, który mógł wpłynąć na wynik sprawy.
Sąd nie kwestionuje samej metody liczenia dochodu skarżącej przyjętej przez organy.
Rokiem bazowym dla ustalenia jej dochodu przy wniosku o przyznanie świadczenia na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. był rok 2016.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy dochód za okres zatrudnienia od 1 stycznia 2016 r. do 31 marca 2016 r. został uznany za utracony. W efekcie dochód z tytułu zatrudnienia od 16 czerwca 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. i uzyskiwany nadal w dacie na jaki świadczenie miało być przyznane jest dochodem uzyskanym stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy. Wysokość tego dochodu podzielona przez liczbę miesięcy, a następnie dodana doń kwota alimentów za 2016 r. i kwota zwrotu z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci podzielone przez 12 da w rezultacie kwotę, która zostanie podzielona przez liczbę członków rodziny, czyli przez 2.
Rozważania te są aktualne wyłącznie wtedy, gdy z całą pewnością zostanie ustalone, że nie zachodzi przypadek z art. 7 ust. 3a ustawy.
Ustawą z dnia 7 lipca 2017r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r., poz. 1428) z dniem 1 sierpnia 2017 r., do ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci został wprowadzony przepis art. 7 ust. 3a o treści "przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolnicza działalność gospodarczą".
SKO odmawiając skarżącej świadczenia wychowawczego akcentowało brak możliwości uznania spółki cywilnej za tożsamego pracodawcę ze spółką z o.o. Nie kwestionując poglądów SKO, że są to co do zasady różne byty prawne, SKO nie wyjaśniło istotnej w sprawie a podniesionej w skardze okoliczności przekształcenia w trybie art. 551 ksh spółki cywilnej w spółkę z o.o. .
Rzeczą organów będzie zbadanie czy sp. z o.o. , pracodawca skarżącej od 16 czerwca 2016 r. powstała z przekształcenia s.c. , pracodawcy skarżącej do 31 marca 2016 r. W przypadku pozytywnej odpowiedzi w tej kwestii warunki z art. 7 ust. 3a ustawy byłyby spełnione, a przepisy art. 7 ust. 1 – 3 ustawy nie miałyby zastosowania do ustalenia dochodu skarżącej za 2016 r. Treść przepisów art. 551 ksh i art. 553 ksh wskazuje, że przekształcenie s.c. w spółkę z o.o. pozwoliłoby na uznanie jej za "tego samego pracodawcę" w rozumieniu art. 7 ust. 3a ustawy.
Zgodnie z art. 3 k.p., pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Spółka cywilna nie ma podmiotowości prawnej, czego konsekwencje wyrażają się, między innymi, w tym, że stroną zawieranych umów są wszyscy wspólnicy, a nie spółka; podmiotami praw i obowiązków są wszyscy wspólnicy, a nie spółka; majątek spółki jest majątkiem wspólnym wspólników; odpowiedzialność za zobowiązania ponoszą wspólnicy, a nie spółka oraz w tym, że występuje ona w obrocie, w tym także w procesie, przez wspólników. Spółka cywilna mogłaby więc być uznana za pracodawcę tylko jako jednostka organizacyjna, pod warunkiem spełniania jednocześnie dwóch wymagań: posiadania odpowiadającej zakładowi pracy formy organizacyjnej, obejmującej substrat osobowy i techniczny potrzebny do wykonywania określonego rodzaju działalności i związanego z tym procesu pracy, oraz zdolności zatrudniania we własnym imieniu pracowników oraz dokonywania czynności prawnych w zakresie stosunków pracy. Na tle art. 3 k.p. w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażany był pogląd, że wyodrębniona jednostka organizacyjna spółki cywilnej zatrudniająca pracowników jest zakładem, pracy w rozumieniu art. 3 k.p. i ma zdolność sądową i procesową (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1993 r" II UZF 21/92, PiZS 1993 nr 12, s. 82, z glosą J. Skoczyńskiego; wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 7 listopada 1995 r., I PRN 84/95, OSNAPiUS 1996 nr 12, poz. 170: 8 maja 1998 r., 111 RN 34/98, OSNAPiUS 1999 nr 5, poz. 157; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1999 r., II UKN 507/98, OSNAPiUS 2000 nr 11, poz. 447). Takie stanowisko wynikało niewątpliwie z uznawania przez doktrynę i orzecznictwo spółki cywilnej za podmiot gospodarczy (przedsiębiorcę) na gruncie art. 2 ust. 2ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 41, poz. 324 ze zm.). Przepis ten stanowił bowiem, że podmiotem gospodarczym - obok osoby fizycznej i osoby prawnej - jest także "jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, utworzona zgodnie z przepisami prawa". Kwalifikowanie spółki cywilnej w świetle tej ustawy jako jednostki organizacyjnej było zatem nieodzowne, skoro spółkę tę uznano za podmiot gospodarczy (przedsiębiorcę), chociaż nie była ona osobą fizyczną ani osobą prawną. Oznaczało to, że w świetle obowiązującego porządku prawnego spółka cywilna w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej była traktowana jako odrębny podmiot prawny – przedsiębiorca i w tym zakresie nie mogła być utożsamiana z tworzącymi ją osobami fizycznymi - wspólnikami (por. wyrok Naczelnego Sądu Adm i n i strać yj n ego z dnia 9 kwietnia i 991 r., SA/Wr 48/01, ON SA 1991 nr 3- 4, poz. 56 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1996 r., II SA 1912- 1913/94, -Prawo Gospodarcze 1996 nr 5, s. 13 i nast.). Takie ujmowanie spółki na gruncie ustawy o działalności gospodarczej doprowadziło do posługiwania się w celu oddania charakteru prawnego spółki cywilnej pojęciami podmiotowości prawnej lub podmiotowości gospodarczej (por. np. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1993 r" III CZP 61/93, OSNC 1994 nr 1, poz. 7),
Ustawa o działalności gospodarczej została uchylona z dniem 1 stycznia 2001 r. przez art. 99 pkt ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), uchylonej z kolei przez obowiązującą obecnie ustawę z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.). Ta zmiana porządku prawnego miała zasadnicze znaczenie dla możliwości uznawania spółki cywilnej za pracodawcę. W świetle treści art. 2 ust. 2 ustawy - Prawo działalności gospodarczej oraz art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, za przedsiębiorcę nie może być bowiem uznawana jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej. Przedsiębiorcą w rozumieniu tych przepisów jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Doszło zatem do wyróżnienia prawnego wielości przedsiębiorców przy występowaniu jednego przedsiębiorstwa w ramach spółki cywilnej. Jak wskazał M. Podleś (Charakter prawny spółki cywilnej na tle prawa polskiego i niemieckiego, Gdańsk 2008), "na tle prawa polskiego spółkę cywilną należy zaliczyć obecnie do jednostek organizacyjnych nieposiadających ani zdolności prawnej, ani osobowości prawnej, gdyż nie istnieje alternatywna kategoria prawna, umożliwiająca podkreślenie odrębności charakteru prawnego spółki cywilnej od stosunków obligacyjnych. Skoro spółka nie może być uznana w świetle legis latae za osobę, podmiotami praw i obowiązków spółki są wszyscy wspólnicy łącznie; prawa są przy tym niepodzielne z uwagi na ich przynależność do majątku odrębnego z nieokreśloną wielkością udziałów, a odrębność obowiązków wynika ze względów prawnych, a także faktycznych oraz sposobu ukształtowania odpowiedzialności za te obowiązki. Z kolei emanacją spółki w stosunkach wewnętrznych względem wspólników jest jej majątek, gdyż spółka nie posługuje się w tych relacjach ze wspólnikami swoją strukturą organizacyjną". W tej sytuacji za trafny należy uznać pogląd, że przedsiębiorstwo (art. 55' k.c.) utworzone w ramach spółki nie może aktualnie zatrudniać pracowników we własnym imieniu i działa na rachunek wspólników (por. L. Miroszewski: Czy spółka cywilna jest pracodawcą?, PiZS 2000 nr 9, s. 38). Taka jednostka organizacyjna nie może być uznana za pracodawcę, gdyż spełnia tylko jedno określone przez art. 3 k.p. wymaganie, tj. posiada odpowiadającą zakładowi pracy formę organizacyjną, obejmującą substrat osobowy i techniczny potrzebny do wykonywania określonego rodzaju działalności i związanego z tym procesu pracy. Nie ma natomiast koniecznej dla uzyskania statusu pracodawcy zdolności zatrudniania we własnym imieniu pracowników. Podmiotami praw i obowiązków spółki są wszyscy wspólnicy łącznie i to oni są "zbiorowym" pracodawcą dla zatrudnianych pracowników. Regulacja ta koreluje z postanowieniami art. 864 k.c. statuującymi solidarną odpowiedzialność wspólników za jej zobowiązania. Wspólnicy spółki cywilnej są więc solidarnie płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne pracowników i do nich powinna być skierowana decyzja w niniejszej sprawie. Nie budzi zaś wątpliwości, że adresatem tej decyzji organ rentowy uczynił spółkę cywilną (tak słusznie SN w wyroku sygn. akt II UZ 34/14). Reasumując wspólnicy spółki cywilnej byli pracodawcą skarżącej.
Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę z o.o. jak twierdzi skarżąca nastąpiło w trybie art. 551 § 2 ksh. Stanowi on, że spółka cywilna może być przekształcona w spółkę handlową, inną niż spółka jawna. Przepis ten nie narusza przepisów art. 26 § 4 – 6. Art. 551 ksh brzmi: do przekształcenia, o którym mowa w § 2 zdanie pierwsze, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przekształcenia spółki jawnej w inną spółkę handlową, z tym że do skutków przekształcenia stosuje się art. 26 § 5.
W związku z problemami praktycznymi dotyczącymi oceny skutków przekształcenia w trybie art. 26 § 4-6 ksh, wyraźnie zostały określone następstwa tego przekształcenia. Przede wszystkim, zgodnie z art. 26 § 5:
1) z chwilą wpisu do rejestru spółka cywilna staje się spółką jawną;
2) spółce jawnej przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników.
Oznacza to w konsekwencji, że mamy do czynienia, z zasadą kontynuacji w sferze praw i obowiązków cywilnoprawnych, administracyjnoprawnych, członkowskich i pracowniczych. Z zasady kontynuacji możemy wywodzić przysługiwanie wszelkich praw i obowiązków spółce jawnej, natomiast kontynuacja podmiotowa nie występuje, ma miejsce bowiem charakterystyczne dla sukcesji przejście praw z jednego podmiotu na drugi. Charakterystyczne jest to, że spółka przekształcona (jawna) ma te same prawa i obowiązki co spółka cywilna. Jak zauważył A. Kidyba w Komentarzu aktualizowanym do art. 574Kodeksu spółek handlowych (LEX 2015), Kodeks wykreował więc swojego typu następstwo prawne mające elementy kontynuacji i sukcesji uniwersalnej. Z punktu widzenia skutków nie ma więc różnicy między przekształceniem w trybie art. 26 § 4-6 i art. 551 i następnych ksh W przypadku przekształcenia w trybie art. 26 § 4-6 ksh w miejsce kilku wspólników jako współuprawnionych wchodzi spółka mająca podmiotowość prawną. W każdym jednak razie trzeba przyjąć fikcję ciągłości "podmiotowej" polegającą na tym, że wspólny majątek wspólników spółki cywilnej stanie się majątkiem spółki jawnej jako podmiotu.
Zgodnie z art 553 § 1 ksh, spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej, zatem nowo powstała spółka kapitałowa, czyli spółka przekształcona, staje się następcą prawnym spółki osobowej tak słusznie SN w wyroku z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt I PK 231/15).
Reasumując, stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób pewny z obrazą art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło