II SA/Rz 231/22
WyrokWSA w Rzeszowie2022-07-05
Skład orzekający: Piotr Godlewski, Paweł Zaborniak, Maria Mikolik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasiłek pielęgnacyjny przyznany osobie niepełnoletniej, która legitymuje się ważnym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, może zostać uznany za nienależnie pobrany w sytuacji, gdy jej przedstawiciel ustawowy nie przedłożył niezwłocznie nowego orzeczenia o niepełnosprawności organowi przyznającemu świadczenie, a przepisy dotyczące przedłużenia ważności orzeczeń w związku z pandemią COVID-19 nadal obowiązywały?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, umarzając jednocześnie postępowanie administracyjne. Stwierdził, że organy błędnie zinterpretowały i zastosowały przepisy dotyczące nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych (art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Osoba niepełnoletnia, posiadając ważne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, była uprawniona do zasiłku pielęgnacyjnego. Niedostarczenie nowego orzeczenia organowi nie wypełnia przesłanek uznania świadczenia za nienależnie pobrane, zwłaszcza w kontekście przepisów przedłużających ważność orzeczeń w związku z pandemią COVID-19. Postępowanie administracyjne było bezprzedmiotowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza o ustaleniu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego przez G. F. w kwocie 2590,08 zł. Organ pierwszej instancji uznał świadczenie za nienależnie pobrane, ponieważ przedstawiciel ustawowy G. F. nie przedłożył niezwłocznie nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna, mimo że zostało ono wydane. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazując m.in. na błędną wykładnię pojęcia nienależnie pobranego świadczenia oraz brak prawidłowego pouczenia. Sąd uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...], a także umorzenie postępowania administracyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2022 r. sprawy ze skargi G. F. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 23 grudnia 2021 r. nr SKO.4111/946/2021 w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia 20 września 2021 r. nr ŚR.1260.N.2021; II. umarza postępowanie administracyjne.
Przedmiotem skargi G. F. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego J. F. (dalej zwany: Skarżącym) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 23 grudnia 2021 r. nr SKO.4111/946/2021, w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 2 590,08 zł.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 25 stycznia 2019 r. nr ŚR.191.ZP.2019 Burmistrz [...] (dalej zwany: Organem I instancji, Burmistrzem) przyznał Skarżącemu na okres od 1 grudnia 2018 r. do 31 października 2019 r. w wysokości 184,42 zł miesięcznie; na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 marca 2020 r. w wysokości 215,84 zł miesięcznie.
W dniu 12 maja 2020 r. Burmistrz złożył do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wniosek o udostępnienie danych dotyczących wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności G. F. W odpowiedzi, Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], pismem z dnia 20 maja 2020 r. poinformował, że do tego dnia nie zostało wydane nowe orzeczenie o niepełnosprawności dla G. F.
Wobec powyższego, Burmistrz decyzją z dnia 26 maja 2020 r. nr ŚR.623.ZP.2020 zmienił z urzędu decyzję z dnia 25 stycznia 2019 r. nr ŚR.191.ZP.2019 w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w części dotyczącej czasookresu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w ten sposób, że przyznał zasiłek pielęgnacyjny dla dziecka – G. F. do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w kwocie 215,84 zł miesięcznie od dnia 1 kwietnia 2020 r. W decyzji tej Skarżący został zobowiązany do niezwłocznego przedłożenia orzeczenia w organie ustalającym prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.
Decyzją z dnia 20 września 2021 r. nr ŚR.1260.N.2021 Burmistrz w pkt I ustalił nienależnie pobrane świadczenia rodzinne przez J. F. za okres od 1 sierpnia 2020 r. do 31 lipca 2021 r., tj. zasiłek pielęgnacyjny w łącznej wysokości 2590,08 zł; w pkt II zobowiązał w/w do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w łącznej wysokości 2590,08 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 1 września 2020 r. do dnia wpłaty należności głównej za ww. okres.
W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] na posiedzeniu w dniu [...] czerwca 2020 r. zaliczył G. F. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia 30 czerwca 2023 r. (sygn. akt [...]), jednak Skarżący nie przedłożył niezwłocznie ww. orzeczenia syna w organie ustalającym prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Burmistrz wyjaśnił, że poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2018 r. utraciło ważność z dniem wydania nowego orzeczenia w czerwcu 2020 r., które stało się prawomocne w lipcu 2020 r.
Organ I instancji wskazał, że konsekwencją powyższych działań jest kwestia ustalenia wysokości oraz okresu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a mianowicie podał, że jest to okres od 1 sierpnia 2020 r. do 31 lipca 2021 r., w którym zasiłek pielęgnacyjny został pobrany na łączną kwotę 2590,08 zł. Zatem ww. kwota jest świadczeniem nienależnie pobranym.
Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie wskazując, że jego syn przez cały okres był i jest niepełnosprawny, co potwierdza orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, dlatego też korzystał z należnego uprawnienia. Podniósł, że z racji tego, iż jego syn miał przez rzeczony okres ważne orzeczenie o niepełnosprawności był i nadal jest uprawniony do świadczeń. Skarżący wyjaśnił, że pieniądze z otrzymywanego świadczenia przeznaczał na leczenie, rehabilitację i opiekę nad synem, przy czym były to kwoty znacznie przekraczające otrzymywane świadczenie.
Decyzją z dnia 23 grudnia 2021 r. nr SKO.4111/946/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołania J. F., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej zwana w skrócie: k.p.a.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że orzeczenie o niepełnosprawności należało przedłożyć niezwłocznie Organowi I instancji, czego Skarżący nie uczynił przez prawie 14 miesięcy. Przepisy w tym zakresie nie dają Organowi I instancji swobody decyzyjnej (brak tzw. uznania decyzyjnego). Tym samym Organ I instancji przy wydawaniu decyzji musi kierować się brzmieniem przepisów ustawy, zatem był zmuszony uznać świadczenia pielęgnacyjne za nienależnie pobrane i zobowiązać do ich zwrotu. Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący złożył ww. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności syna w dniu 26 sierpnia 2021 r.
W ocenie SKO, organy w sposób wyczerpujący ustaliły wszelkie okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie oraz to, że Skarżący został pouczony o konieczności niezwłocznego poinformowania Organu o wszelkich okolicznościach mających wpływ na pobierane świadczenie, przy czym bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje sposób wydatkowania otrzymanych środków.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, J. F. reprezentują syna G. F., zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111; dalej zwana w skrócie: u.ś.r.), poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 2590,08 zł za okres od 1 sierpnia 2020 r. do 31 lipca 2021 r. został nienależnie pobrany przez Skarżącego;
oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie merytorycznego rozpoznania sprawy przez Organ II instancji;
art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 11, art. 8 i art. 140 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie wszystkich okoliczności i zarzutów przedstawionych przez Skarżącego w odwołaniu, nieuwzględnienie wszystkich okoliczności koniecznych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niesprostanie wymogom uzasadnienia prawnego decyzji - wbrew obowiązkowi Organ nie wyjaśnił z jakiego powodu świadczenie pobrane przez Skarżącego należy uznać za nienależnie pobrane, a jedynie wskazał art. 30 ust. 2 u.ś.r., wymieniając pełny katalog świadczeń, które uznaje się za nienależnie pobrane.
Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] z dnia 20 września 2021 r. nr ŚR.1260.N.2021 w całości.
W uzasadnieniu skargi, Skarżący podniósł, że w sytuacji gdy, świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Zwrot "nienależnie pobrane świadczenia" obciąża osobę, która przyjęła świadczenie w złej wierze, wiedząc że ono się nie należy. Dla ustalenia kiedy świadczenie są pobierane nienależnie, decydujące znaczenie ma chwila, w której świadczeniobiorca dowiedział się o okoliczności powodujące ustanie prawa do świadczeń. Skarżący, nie miał świadomości, że w okresie od 1 sierpnia 2020 r. do 30 lipca 2021 r. pobierał świadczenie nienależnie. Skarżący podniósł także, że w decyzji Organu I instancji nie został pouczony o okolicznościach, w jakich nie powinien pobierać świadczenia, a także nie został pouczony, że brak niezwłocznego poinformowania Organu o zmianach, może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.
W dalszej części Skarżący wyjaśnił, że aby świadczenie mu wypłacane w ww. okresie można było uznać za nienależnie pobrane, wymagane jest uprzednio prawidłowe poinformowanie tj. pouczenie świadczeniobiorcy o tym, że uzyskanie nowego orzeczenia spowoduje utratę prawa do świadczenia, a brak niezwłocznego poinformowania organu o zmianach, może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Pouczenie zastosowane przez Organ I instancji, nie może być traktowane jako pouczenie o tym, kiedy i jakie okoliczności świadczeniobiorca winien wziąć pod uwagę w toku pobierania świadczenia. Prawidłowe pouczenie stanowi konieczny warunek żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Brak prawidłowego pouczenia Skarżącego powoduje, że nie ma on obowiązku zwrotu pobranych świadczeń.
Skarżący zarzucił także, że w zaskarżonej decyzji Organ II instancji nie odniósł się w sposób wyczerpujący do zarzutów wskazanych w odwołaniu, pominął zarzut naruszenia podstawowych zasad procedury administracyjnej, nakazujących podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wydania rozstrzygnięcia zrozumiałego dla strony. Zdaniem Skarżącego decyzja Organu II instancji nie powinna ograniczać się do przedstawienia i umotywowania własnego stanowiska, jeżeli w toku postępowania strona podnosiła zarzuty. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera jedynie powtórzenie treści decyzji Organu I instancji i ogranicza się do nieuzasadnionego stwierdzenia jej prawidłowości. Organ odwoławczy nie rozpoznał po raz drugi sprawy administracyjnej, poprzestając na ustaleniach poczynionych przez organ I instancji i naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ w żaden sposób nie wyjaśnił przesłanek, na podstawie których uznaje wypłacone świadczenie za nienależnie pobrane, a w szczególności nie zbadał czy zostały spełnione wszystkie przesłanki pozwalające na uznanie tego świadczenia za nienależnie pobrane.
W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w treści weryfikowanej jurysdykcyjnie decyzji administracyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona, co doprowadziło do jej uwzględnienia.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Skarga w niniejszej sprawie okazała się zasadna, co spowodowało konieczność uchylenia decyzji Organów obu instancji.
W pierwszej kolejności zauważyć należało, iż decyzje Organów w sposób nieprawidłowy wskazują adresata decyzji administracyjnej, bowiem obligują do zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego J. F., który jest rodzicem czyli przedstawicielem ustawowym osoby uprawnionej do świadczenia rodzinnego – G. F. W myśl art. 16 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. To więc G. F. jako niepełnosprawnemu przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, i to jego osobę można było rozpatrywać jako pobierającą świadczenie w sposób nienależny. Dlatego zaskarżone decyzje w sposób istotny naruszają powołany przepis prawa materialnego oraz art. 104 § 1 i art. 107 § 1 pkt 3 K.p.a.
Sąd zobligowany był potwierdzić naruszenie przez Organy obu instancji normy prawa materialnego wyrażonej w art. 30 ust. 1 i 2 u.ś.r., polegające na jego błędnej wykładni i błędnym zastosowaniu względem strony skarżącej, co miało istotny wpływ na niekorzystny dla niej wynik sprawy.
Według art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Zamknięty katalog sytuacji, w których nastąpił przypadek nienależnie pobranego świadczenia zawiera wyliczenie zawarte w art. 30 ust. 2 u.ś.r., o następującym brzmieniu :
Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:
1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;
1a) świadczenia rodzinne wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 4c;
2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;
3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;
4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego;
5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.
Przytoczony przepis u.ś.r. precyzuje sytuacje, w której aktualizuje się obowiązek wynikający z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc obowiązek polegający na zwrocie niezależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Nie podlega kwestii, iż poza tymi przypadkami nie można od osoby, która pobrała kwoty świadczeń rodzinnych wymagać ich zwrotu jako uzyskanych w sposób nienależny. Decyzja wydana w sytuacji nie przewidzianej w art. 30 ust. 2 u.ś.r., jako naruszająca prawo nie może pozostać w obrocie prawnym.
Z treści skontrolowanych przez Sąd decyzji jak również z przekazanych akt administracyjnych sprawy nie sposób wyprowadzić wniosku o zaistnieniu, którejkolwiek z przesłanek pozwalających na uznanie pobranych przez stronę skarżącą kwot zasiłku pielęgnacyjnego za nienależnie. Tym samym, nie mógł powstać obowiązek ich zwrotu, o którym orzeczono w drodze decyzji administracyjnej. W szczególności, nie zaistniał przypadek o jakim mowa art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., a więc przypadek świadczenia rodzinnego wypłaconego pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych
Zdaniem Sądu, zdarzeniem o konsekwencjach ustania prawa do świadczeń rodzinnych nie jest wskazane w decyzjach nie przekazanie Organowi I instancji przez przedstawiciela małoletniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] dnia [...] czerwca 2020 r., numer : [...], o zaliczeniu G. F. do znacznego stopnia niepełnosprawności od dnia 30 marca 2020 r. z terminem ważności tego orzeczenia do 30 czerwca 2023 r.
Organy obu instancji wydając zaskarżone do Sądu rozstrzygnięcia nie uwzględniły w sposób dostateczny znaczenia treści art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W myśl tej regulacji, z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność:
1) upłynęła w terminie do 90 dni przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, pod warunkiem złożenia w tym terminie kolejnego wniosku o wydanie orzeczenia, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności;
2) upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2018 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zostało wydane w myśl jego treści do dnia 29 marca 2020 r. czyli w czasie obowiązywania w/w ustawy. Z uwagi na szczególne rozwiązanie wynikające z przytoczonego wyżej przepisu art. 15. ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, ważność tego orzeczenia została przedłużona do dnia wydania nowego orzeczenia wobec G. F., a więc do dnia [...] czerwca 2020 r. Natomiast orzeczenie z dnia [...] czerwca 2020 r. o zaliczeniu G. F. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności w stanie faktycznym sprawy spowodowało przedłużenie do dnia 30 czerwca 2023 r. stanu z którym art. 16 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. wiąże prawo do zasiłku pielęgnacyjnego - Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; (...).
G. F. legitymował się orzeczeniem właściwego organu o znacznym stopniu niepełnosprawności w czasie określonym w zaskarżonej decyzji Burmistrza od dnia 1 sierpnia 2020 r. do 31 lipca 2021 r. jako okresie pobierania zasiłku w sposób nienależny. Kluczowe orzeczenie Zespołu z dnia [...] czerwca 2020 r. z uwagi na zaliczenie G. F. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, nie spowodowało powstania okoliczności powodujących ustanie czy zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części. Niedostarczenie tego orzeczenia Organowi I instancji nie wypełnia również desygnatów wprowadzenia organu w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie. Mocą tego orzeczenia Zespół nie zmienił bowiem kwalifikacji zdrowotnej osoby niepełnosprawnej, która to zmiana mogłaby spowodować ustanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Na marginesie należało dodać, iż zarówno Burmistrz jak i SKO nie sprecyzowały w sposób prawem wymaganym na podstawie, którego z punktów art. 30 ust. 2 u.ś.r. uznały Skarżącego za osobę nienależnie pobierającą świadczenie rodzinne.
Reasumując, G. F. w granicach czasu uznanego przez Organy za okres nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, był z powodu swej niepełnosprawności uprawniony do przyznanego mu zasiłku pielęgnacyjnego i z tego powodu niemożliwe staje się kwalifikowanie pobierania tego zasiłku za odpowiadające treści art. 30 ust. 2 u.ś.r. Ocenę tą dodatkowo pogłębia fakt niewskazanie w decyzjach konkretnej jednostki redakcyjnej art. 30 ust. 2 u.ś.r., która w okolicznościach faktycznych spraw miałaby zaistnieć i ewentualnie uzasadniać wydanie wobec osoby niepełnosprawnej od urodzenia decyzji administracyjnej o poważnych skutkach finansowych dla uprawnionego, jak również jego rodziców. Ta wada decyzji skutkuje też naruszeniem zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej, wyrażonej w art. 8 § 1 K.p.a.
W tych okolicznościach zobowiązywanie Skarżącego do zwrotu pobranych świadczeń nie mogło mieć miejsca, a wszczęte wobec niego postępowanie było bezprzedmiotowe, co winno skutkować jego umorzeniem na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. W myśl art. 145 § 3 P.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Ponieważ wszczęte i prowadzone postępowanie wobec Strony nie miało swego przedmiotu w postaci okoliczności mogących wypełniać przesłanki z art. 30 ust. 1 i 2 u.ś.r., to tym samym wydawanie decyzji na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 ww. ustawy, zobowiązującej skarżącego do zwrotu pobranego zasiłku pielęgnacyjnego stanowiło naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. Postępowanie administracyjne od samego początku było postępowaniem bezprzedmiotowym, a to pozwala Sądowi nie tylko skasować decyzje organów obu instancji, ale także umorzyć wszczęte postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a.
Z wyżej podanych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku w na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, § 3 oraz art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania przed WSA nie orzekano z uwagi na ich brak.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło