II SA/Rz 236/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk SO del. Elżbieta Mazur-Selwa Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokat E. S. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/. Przedmiotem skargi E.C. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] (dalej "SKO w [..]" lub "Kolegium") z [..] grudnia 2013 r. nr [..] w przedmiocie zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, którą wydano w następującym stanie sprawy; Decyzją z [..] września 2012 r. Wójt Gminy [..] przyznał M.C. świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla małoletnich dzieci H. i G. w kwotach po 300 zł dla każdego miesięcznie z powodu bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko zobowiązanej alimentacyjnie E.C., na okres świadczeniowy od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. Po zakończeniu okresu świadczeniowego Wójt Gminy [..] zawiadomił E.C. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu wypłaconych z funduszu świadczeń. Następnie decyzją z [..] października 2013 r. nr [..], zobowiązał E.C. do zwrotu kwoty 7200 zł wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu wypłaconych uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r., określając w punkcie 3 termin wpłaty należności na 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły art. 2 pkt 9 - 11, art. 25, art. 27 ust. 1 – 3 i ust. 7 pkt 2 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm.), dalej: "Ualim". Stosownie bowiem do art. 27 ust. 1 Ualim, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W odwołaniu od powyższej decyzji E.C. podkreśliła, że nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności. Jest inwalidą, uraz nogi utrudnia jej znalezienie pracy, a decyzja jest dla niej krzywdząca i niewykonalna. Z kolei jej mąż stale pracuje "na czarno", a jego dochody "przekraczają możliwość korzystania ze świadczeń z funduszu". Opisaną na wstępie decyzją SKO w [..] uchyliło zaskarżoną decyzję w punkcie 3 w części dotyczącej terminu dokonania wpłaty należności i w tym zakresie umorzyło postępowanie, a w pozostałej części utrzymało ją w mocy, przyjmując za podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) dalej: "Kpa", oraz art. 27 ust. 1, 1a, 2 i 3 Ualim. Organ odwoławczy podał, że w myśl dyspozycji art. 27 ust. 1 Ualim niezbędne było zobowiązanie E.C. do zwrotu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, a brak jest podstaw do badania w toku tego postępowania sytuacji majątkowej zobowiązanego. Organ ocenia tylko, czy wydano decyzję przyznającą uprawnionym świadczenie i czy zostało ono wypłacone. Kwestię częściowej reformacji decyzji organu I instancji Kolegium uzasadniło tym, że przepisy prawa nie przewidują w przedmiotowej sprawie określania terminu zapłaty należności. Decyzja taka podlega wykonaniu niezwłocznie po tym, jak stanie się ostateczna. Z decyzją SKO w [..] nie zgodziła się E.C., wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. Zarzucała w niej, że decyzje są niewykonalne, ponieważ znajduje się w skrajnym ubóstwie, którego nikt nie sprawdzał, choć potwierdzają to decyzje przyznające jej pomoc społeczną. Z powodu nieodwracalnej głuchoty i innych urazów chorobowych nie jest w stanie znaleźć pracy, choć podejmowała takie starania. W odpowiedzi SKO w [..] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z przedstawionych akt administracyjnych wynika, że decyzją z [..] września 2012 r. nr [..] Wójt Gminy [..] przyznał świadczenie alimentacyjne dla małoletnich H. C. i G.C. w wysokości po 300 zł miesięcznie na okres od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. Decyzję doręczono M.C. – przedstawicielowi małoletnich dzieci. Decyzję tę wydano wobec bezskuteczności egzekucji świadczeń od E.C. zobowiązanej do alimentacji prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [..] z dnia [..] marca 2011 r. sygn. akt IC [..] /10. O w/w decyzji skarżąca jako dłużniczka alimentacyjna została poinformowana pismem z 17 października 2012 r. W piśmie zawarto także m.in. informację, że po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ wyda decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności otrzymanych przez osobę uprawnioną do świadczeń. Po zakończeniu okresu objętego decyzją z dnia [..] września 2012 r. Wójt zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania i jednocześnie pouczył o uprawnieniach z art. 10 K.p.a. oraz możliwości zgłaszania wniosków i uwag. W toku postępowania przed organem I instancji skarżąca złożyła pismo, w którym zarzuciła, że alimenty wypłacane są z naruszeniem prawa a GOPS nie robi nic, aby ustalić wysokość dochodu M.C., który utrzymuje się z prac dorywczych. Podkreśliła swoją tragiczną sytuację materialną. Do pisma załączono m.in. kserokopię odpisu protokołu rozprawy, która w dniu [..] stycznia 2013 r. odbyła się przed Sądem Rejonowym w [..] w sprawie sygn. akt [...], mającego dokumentować treść ugody sądowej zawartej pomiędzy Z.K. i K.K. a M.C. reprezentującym swe małoletnie dzieci, mocą której rodzice skarżącej zobowiązali się łożyć na wnuki kwoty po 140 zł i 100 zł miesięcznie począwszy od 31 stycznia 2013 r. W przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych znajduje się harmonogram wypłat świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdzie wskazano daty wypłaty uprawnionym przyznanych świadczeń alimentacyjnych w okresie od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. na łączną kwotę 7200 zł. Nie były kwestionowane i nie budzą wątpliwości daty wypłaty tych świadczeń oraz obliczenie odsetek ustawowych, które i tak dotyczy tylko okresu do dnia decyzji. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie do ust. 1a tego przepisu odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Według art. 27 ust. 2 Ualim organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z tego funduszu, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że na podstawie decyzji Wójta Gminy [..] przez okres od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. osobom uprawnionym w rozumieniu art. 2 pkt 11 Ualim tj. małoletnim H. C. i G.C. były wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości po 300 zł miesięcznie dla każdego uprawnionego. Z akt sprawy wynika, że to skarżąca jest dłużnikiem alimentacyjnym tj. stosownie do art. 2 pkt 3 Ualim osobą zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Zaistniały więc przesłanki do wydania decyzji w oparciu o wyżej przytoczone przepisy art. 27 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 Ualim Zaskarżona decyzja odpowiada więc prawu. Okoliczności wskazywane przez skarżącą odnoszą się do kwestii, które mogą mieć (chociaż nie zawsze muszą, bo to zależy także od uzasadnionych potrzeb dziecka) wpływ na wysokość ustalanego przez sąd powszechny obowiązku alimentacyjnego. Mogą być one przedmiotem dowodu w sprawie o alimenty a nie w sprawie zwrotu świadczeń wypłaconych osobom uprawnionym z funduszu alimentacyjnego, ewentualnie te dotyczące sytuacji życiowej i majątkowej dłużnika alimentacyjnego w sprawie, w której dłużnik ten ubiega się o ulgę w spłacie należności. Przepisy prawa, w tym w szczególności ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie dają organowi ani podstaw, ani kompetencji do badania tych okoliczności w sprawie o zwrot wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym, czyli w takiej, która została wszczęta i toczyła się przed organami. Zasadnie też SKO zreformowało decyzję w zakresie terminu zwrotu świadczeń. Mając na uwadze powyższe skargę jako bezzasadną Sąd oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. W pkt III wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 2 oraz w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 461) .