II SA/Rz 238/10

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 2.04.2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi J. P. i M. P., na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, z dnia [...].02.2010 r. znak [...], wydaną w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych, - postanawia – 1) zwolnić skarżącą J. P. od obowiązku pokrycia kosztów sądowych, 2) odmówić ustanowienia adwokata. Wnioskiem, który wpłynął do Sądu w dniu 25.03.2010 r., skarżąca J. P. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Jej wniosek dotyczy sprawy wszczętej ze skargi J. P. i M. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...].02.2010 r., znak [...]. Zgłoszone w treści skargi sądowoadministracyjnej, żądanie M. P. zostanie rozpoznany w odrębnie, albowiem wnioskodawca nie nadesłał w wymaganym przez prawo terminie wniosku na urzędowym druku PPF. Sprawa o sygn. II SA/Rz 238/10 nie została zakończona dotychczas przed WSA. Na obecnym etapie postępowania strona skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego z tytułu złożenia skargi sądowoadministracyjnej w kwocie 500 zł. Pozostałe koszty postępowania, jakie ewentualnie może w przyszłości ponieść wnioskodawczyni sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej (250 zł), zażaleń oraz wynagrodzenia przysługującego fachowemu pełnomocnikowi za sporządzenie środka odwoławczego od wyroku sądu pierwszej instancji (przymus adwokacki). Kierując się treścią wniosku PPF, ustalono, iż wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z mężem M. P. w domu o powierzchni 108 m². Dochód rodziny, pochodzi z emerytury J. P. i M. P. w wysokości 2’547,3 zł. Podanie o prawo pomocy zostało uzasadnione wysokimi kosztami, jakie rodzina P. ponosi na swe bieżące i konieczne utrzymanie. Do tych kosztów zaliczono: opłaty za gaz, energie elektryczną, wodę, odprowadzanie ścieków, zakup leków. Podkreślono także, że w przyszłości skarżący będą zmuszeni pokryć wydatki związane z zamurowaniem okna i postawieniem muru. Stwierdzono, co następuje: Wniosek J. P. zasługuje na częściowe uwzględnienie. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w najszerszych granicach tej instytucji. Obejmują one zarówno zniesienie obciążeń fiskalnych jak i pokrycie z budżetu państwa wynagrodzenia przysługującego fachowemu pełnomocnikowi. Analiza znajdującego się w aktach sprawy formularza PPF, pozwala stwierdzić, że sytuacja majątkowa i osobista skarżącej J. P. opowiada ustawowym przesłankom przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Według treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje jeżeli wnioskujący wykaże, że nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku na poziomie koniecznego utrzymania. Koszty koniecznego utrzymania dotyczą według treści powołanego przepisu zarówno wnioskującego oraz członków jego rodziny. Obowiązek pokrycia pełnej wysokości kosztów postępowania sądowego przekracza ustalone możliwości finansowe wnioskodawczyni. Skarżąca nie jest w stanie bez pogorszenia poziomu swego utrzymania uiścić w chwili obecnej wpis sądowy w wysokości 500 zł. Kwota wpisu stanowi bowiem znaczącą część łącznych dochodów rodziny P. Uiszczenie tej kwoty mogłoby nadwyrężyć zdolność skarżącej a także jej męża do ponoszenia bieżących i koniecznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego w postaci podstawowej żywności i lekarstw. Skarżąca i jej mąż znajdują się w wieku wymagającym ponoszenia stałych wydatków na zakup leków, a także ograniczającym zdolności do podejmowania dodatkowych zajęć zarobkowych. Podeszły wiek strony wpływa znacząco na obniżenie zdolności zarobkowania, w tym prowadzenia gospodarstwa domowego. Te względy przekonują do przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy poprzez zniesienia obowiązku pokrycia wszelkich wiążących się ze sprawą sygn. II SA/Rz 238/10 opłat i wydatków sądowych (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przedstawiona we wniosku sytuacja rodzinna i majątkowa uzasadnia zwolnienie strony z istniejących i potencjalnych kosztów sądowych. Skarżąca nie może jednak skorzystać z dobrodziejstw ustanowienia adwokata z urzędu. Jej sytuacja majątkowa nie jest na tyle ciężka, aby istniała konieczność znoszenia ustawowego przymusu uiszczenia tych kosztów w zakresie pełnym. Odnosząc się pozytywnie do treści podania, nie sposób pominąć, że J. P. oraz jej mąż, uzyskują dochody w stałej wysokości; rodzina posiada w pełni odpowiadający powszechnie przyjętym standardom życia lokal mieszkalny. Wykazane we wniosku zasoby majątkowe wypada uznać za wystarczające do zatrudnienia fachowego pełnomocnika wykonującego zawód adwokata. Za rozstrzygnięciem ograniczającym zakres przyznanej z budżetu sądu pomocy przemawia także wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy. Wypada wyjaśnić stronie, że prawo pomocy jest instytucją szczególną, mogąca znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacjach charakteryzujących się wyjątkowością. Zwolnienie od kosztów sądowych czy przyznanie fachowego pełnomocnika skutkuje bowiem pozbawieniem budżetu państwa należnych dochodów. Wyjątkowość tej instytucji podkreślają bardzo rygorystyczne wymogi przyznania prawa pomocy. Na mocy art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy J. P. nie oznacza, że z jego skutków w sferze procesowej może korzystać M. P. Ponieważ osoba ta nie nadesłała wypełnionego wniosku PPF, zawarte w skardze żądanie zostanie pozostawione bez rozpoznania odrębnym zarządzeniem. Spełnienie warunków do uzyskania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nakazuje, rozstrzygnąć wniosek skarżącej na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a, w sposób określony w treści sentencji niniejszego postanowienia.