II SA/Rz 238/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Ł. o ustanowienie adwokata w sprawie z jej skarg na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia przyznać skarżącej prawo pomocy obejmujące ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt j.w., WSA w Rzeszowie - po połączeniu spraw II SA/Rz 238/13, II SA/Rz 239/13, II SA/Rz 240/13 i II SA/Rz 241/13 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia - oddalił skargi E. Ł. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...], Nr [...], Nr [...] i Nr [...]. Pismem z dnia 19 kwietnia 2013 r., zatytułowanym jako "wniosek o przyznanie prawa pomocy", skarżąca powołując się na swoją niepełnosprawność w stopniu znacznym (problemy z mową) i trudną sytuację materialną, zwróciła się o przyznanie pomocy prawnej w zakresie całkowitym i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego R. G. W złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF mającym zastosowanie do osób fizycznych ubiegających się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, E. Ł. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzasadniają to "dramatyczną sytuacją finansową". Wg zawartego w nim oświadczenia, jest osobą samotnie gospodarującą i nie posiada żadnego majątku. Utrzymuje się z zasiłku stałego i pielęgnacyjnego w wysokości odpowiednio 389 i 153 zł., przeznaczanych prawie w całości na utrzymanie mieszkania i zakup żywności. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych należy wskazać, że zgodnie z art. 239 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych m.in. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, które to kryterium wszystkie jej sprawy połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spełniały; informacje o tym przekazano już wnioskodawczyni pismami z dnia 10 listopada 2011 r. o sygn. akt II SA/Rz 1093/11, II SA/Rz 1094/11, II SA/Rz 1095/11 II SA/Rz 1096/11. Wobec zatem przysługującego skarżącej ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, ponawianie wniosku w tym zakresie należy uznać za zbędne. W tych okolicznościach merytorycznemu rozpoznaniu podlega zatem jedynie jej wniosek o ustanowienie adwokata, co dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uzależnionego od wykazania przez osobę wnioskującą, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny Dokonana na podstawie udzielonych informacji ocena sytuacji materialnej i możliwości płatniczych E. Ł. wskazuje, że przesłanka ta została przez nią spełniona. Mimo braku obowiązku ponoszenia związanych ze sprawą kosztów sądowych, bez wątpienia nie posiada ona wystarczających środków finansowych, z których bez powodowania uszczerbku w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych mogłaby pokryć wydatki związane z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Stanowisko takie jest o tyle uzasadnione, że uzyskiwane przez nią dochody w całości pochodzą ze świadczeń pomocy społecznej, z założenia przyznawanych w przypadku trudnej sytuacji materialno – bytowej, w której osoba wnioskująca nie jest w stanie sama sobie zapewnić na minimalnym poziomie środków utrzymania na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. O tym, że w przypadku skarżącej taka sytuacja występuje, świadczy dokonana w kontekście posiadanych przez nią miesięcznych dochodów (544 zł.) analiza załączników dołączonych do pisma z dnia 19 kwietnia 2013 r., wskazujących na wysokość obciążających ją aktualnych opłat za czynsz mieszkaniowy – 98 zł. oraz energię elektryczną i gaz – odpowiednio ok. 155 i 44 zł. /2 m-ce. W tym zakresie jako wiarygodne należy też uznać zawarte w tym piśmie twierdzenie skarżącej, że po odliczeniu opłat związanych z leczeniem i mieszkaniem, na życie pozostaje jej jedynie ok. 58 zł. Ponieważ wszystkie wskazywane przez nią wydatki należy zakwalifikować jako konieczne i niezbędne, posiadane przez nią dochody nie mogą być uznane jako umożliwiające jej poczynienie jakichkolwiek dodatkowych oszczędności, w tym na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Wnioskodawczyni nie posiada przy tym żadnych wartościowych składników majątkowych, które mogłyby być jej pomocne w pozyskaniu środków na opłacenie związanych z tym wydatków. Uzasadnia to pozytywne ustosunkowanie się do jej wniosku o ustanowienie adwokata (wyznaczy go właściwa miejscowo okręgowa rada adwokacka), którego w opisanej sytuacji nie jest w stanie ustanowić własnym staraniem, a czego jedynym wyznacznikiem są posiadane możliwości finansowe. Pozostaje to w ścisłym związku z celem prawa pomocy, jakim jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu i możliwości skorzystania z wszystkich przysługujących jej jako stronie postępowania uprawnień, w tym do kwestionowania wyroku Sądu kończącego postępowanie w I instancji. Odnosząc się do pierwotnego wniosku skarżącej (zawartego w piśmie z dnia 19 kwietnia 2013 r.) o ustanowienie wskazanego w nim radcy prawnego należy zwrócić uwagę na treść art. 243 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane stronie tylko na jej wniosek, stąd modyfikacja żądania dokonana przy składaniu tego wniosku na obowiązującym w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF i wskazanie w nim ubiegania się o ustanowienie adwokata, jest przy jego rozpoznawaniu wiążące (prawo pomocy nie może być przyznane na skutek wniosku złożonego w niewłaściwej formie, a taką miała zwykła forma pisemna pisma z dnia 19 kwietnia 2013 r.). Interpretacja ta znajduje potwierdzenie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2006 r. I OZ 248/06, zgodnie z którym w_@Kybór rodzaju pełnomocnika, o ustanowienie którego strona się ubiega, jest dla sądu wiążący, ponieważ żaden przepis nie upoważnia sądu do dokonania jakiejkolwiek zmiany w tym zakresie._@POArt. 243§ 1. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.