II SA/Rz 245/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe i zdrowotne od kwoty świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) po rozpoznaniu odwołania G. G. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2011r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w postaci opłacania składek ubezpieczenia emerytalno-rentowego i zdrowotnego utrzymało ją w mocy. W podstawie prawnej powołało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej następnie k.p.a. oraz art. 6 ust. 2b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.). Sprawa niniejsza została zainicjowana wnioskiem G. G. o opłacanie składek ubezpieczenia emerytalno-rentowego i zdrowotnego złożonym łącznie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem J. G. Po jego rozpoznaniu Wójt Gminy [...] wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] października 2011r. nie przyznał wnioskodawczyni świadczenia pieniężnego polegającego na opłacaniu składek ubezpieczenia emerytalno-rentowego i zdrowotnego od kwoty świadczenia pielęgnacyjnego przez okres pobierania tego świadczenia, przyznanego decyzją z tego samego dnia. W motywach rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, iż przeszkodą w przyznaniu dochodzonego świadczenia jest fakt podlegania przez składającą wniosek obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu i zdrowotnemu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na podstawie art. 16 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.). Odwołanie od tej decyzji złożyła G. G. wskazując na art. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym przepisy ustawy dotyczące ubezpieczenia i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. Odwołująca się jednocześnie zaznaczyła, że nie pracuje i nie podejmie pracy w gospodarstwie rolnym, jako że zajęta jest sprawowaniem całodobowej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. utrzymało w mocy kwestionowaną odwołaniem decyzję wskazując, że wnioskodawczyni mieszka z mężem i trójką dzieci, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Posiada wraz z mężem gospodarstwo rolne o powierzchni 4,98 ha tj. 3,2405 ha przeliczeniowych. Organ powołał art. 6 ust. 2b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym wójt (burmistrz, prezydent miasta) nie opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów. Następnie organ zacytował treść art. 66 ust. 1 pkt 28 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.), wedle którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. SKO stwierdziło, że z racji posiadania gospodarstwa rolnego G. G. objęta jest ubezpieczeniem społecznym rolników. Odwołująca się wprawdzie nie pracuje bezpośrednio w gospodarstwie rolnym, jednakże pozostaje z mężem i z dziećmi we wspólnym gospodarstwie domowym. G. G. zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie podnosząc argumenty tożsame z tymi, które przedstawiła w odwołaniu od rozstrzygnięcia podjętego w pierwszej instancji. Zwróciła uwagę na niezastosowanie w sprawie art. 38 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, z argumentacją jak w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w dokonywaniu tej oceny Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną, rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., poz. 270, określanej dalej jako P.p.s.a.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi, że przy jej wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 P.p.s.a. tj. naruszyły prawo materialne, co miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszyły prawo dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b), naruszyły przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c) bądź też zachodzą przesłanki nieważności aktu określone w art. 156 k.p.a. (pkt 2). Analiza skarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie jego zgodności z prawem prowadzi do konkluzji, iż brak podstaw do uwzględnienia skargi. Skarżąca G. G. zakwestionowała decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego polegającego na opłacie składek ubezpieczenia emerytalno-rentowego i zdrowotnego od kwoty przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego przez okres jego pobierania. Przyczynę powyższego stanowiło ustalenie, iż wnioskodawczyni podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zdaniem Sądu, stanowisko organów jest prawidłowe. Zgodnie z art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej s.u.s.) za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) odpowiednio 20-letniego przez kobietę i 25-letniego przez mężczyznę, jednak nie dłużej niż przez 20 lat. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie opłaca jednakże składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów, co wynika z brzmienia art. 6 ust. 2b s.u.s. Akta sprawy wskazują, że G. G. i jej mąż P. G. byli w 2010r. posiadaczami gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,98 ha fizycznych tj. 3,2405 ha przeliczeniowych (oświadczenie wyżej wymienionych z dnia 18.10.2011r., k. 6 akt administracyjnych). Z dołączonego natomiast do odwołania oświadczenia G. G. wynika, że nie pracuje ona w gospodarstwie rolnym, ani też nie zamierza podjąć w nim pracy. Z mocy art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (dalej u.s.r.) ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny. Rolnikiem w świetle definicji z art. 6 pkt 1 u.s.r. jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Należy także wskazać na art. 5 u.s.r., według którego przepisy ustawy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. Oznacza to, że wprawdzie małżonek rolnika nie został zaliczony przez ustawodawcę do kręgu domowników rolnika, którzy z mocy art. 16 ust. 1 pkt 2 u.s.r. podlegają ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z mocy ustawy, jednak ze względu na cytowany art. 5 u.s.r. posiada identyczny status w ubezpieczeniach społecznych jak sam rolnik. Podlega on zatem rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu. W takiej zaś sytuacji zasadnym było odmówienie G. G. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci opłacania składek ubezpieczenia emerytalno-rentowego, jako że wyżej wymieniona podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego na podstawie odrębnych przepisów, do których odsyła art. 6 ust. 2b s.u.s., czyli przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skarżąca podnosi wprawdzie w skardze, iż z gospodarstwem rolnym "nie miała nic wspólnego", pracuje zaś tam mąż i jego ojciec, lecz odwołując się do wskazanego wyżej art. 5 u.s.r. (bez wskazywania wprost tego artykułu) zdaje się nie zauważać, iż mowa jest w nim nie tylko o pracy w takim gospodarstwie, ale również o pracy w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z gospodarstwem rolnym. Ostatnio wskazana sytuacja odnosi się zaś niewątpliwie do skarżącej. Z takiego samego powodu prawidłowa – w ocenie Sądu - była odmowa przyznania wnioskodawczyni świadczenia pieniężnego polegającego na opłacaniu składek ubezpieczenia zdrowotnego. Z mocy art. 66 ust. 1 pkt 28 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (dalej ś.o.z.) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne lub dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Składki tych osób zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 9 ś.o.z. opłaca wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Jak jednak stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b ś.o.z., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są rolnikami lub ich domownikami w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Natomiast zgodnie z art. 6 pkt 16 u.s.r., ilekroć w tej ustawie (tzn. o ubezpieczeniu społecznym rolników) mowa jest o ubezpieczeniu zdrowotnym rozumie się przez to ubezpieczenie określone w odrębnych przepisach. Te przepisy to unormowania ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Tym samym należy przyjąć, że G. G. jako małżonka rolnika podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b ś.o.z.), o którym stanowi art. 66 ust. 1 pkt 28 ś.o.z., co skutkuje opłacaniem składki na ubezpieczenie zdrowotne przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – art. 86 ust. 1 pkt 1 ś.o.z. Skoro więc regulacje przewidujące opłacanie składek ubezpieczenia emerytalno-rentowego i zdrowotnego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta zawierają zastrzeżenie, iż znajdują one zastosowanie pod warunkiem, iż osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne: nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów (art. 6 ust. 2b s.u.s.) bądź też nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu (art. 66 ust. 1 pkt 28 ś.o.z.) to ustalenie, iż warunek ten nie został w przypadku danej osoby spełniony musi prowadzić do odmowy uwzględnienia jej wniosku o opłacanie wymienionych składek przez wskazane podmioty. Odnosząc się do zarzutu skarżącej o braku zastosowania przez SKO art. 38 s.u.s. należy podnieść, że dotyczy on wydawania decyzji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Uwzględniając powyższe należy uznać, że wydając kwestionowane rozstrzygnięcia, organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż w uzasadnieniach obydwu decyzji wydające je organy - powołując się na fakt podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu - wskazały następnie na regulacje ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego rolników zawarte w u.s.r. (art. 7 ust. 1). Tymczasem sprawa niniejsza dotyczyła ubezpieczenia zdrowotnego uregulowanego w ś.o.z. Powyższe nie miało jednak wpływu na jej rozstrzygnięcie, bowiem poddane kontroli Sądu decyzje są zgodne z obowiązującym prawem. Z powyższych względów skargę oddalono w oparciu o art. 151 P.p.s.a.