II SA/Rz 246/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Paweł Zaborniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2015 r. sprawy ze skargi L. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] grudnia 2014 r.nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu opłat poniesionych zastępczo za pobyt w domu pomocy społecznej -skargę oddala- II SA/Rz 246/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Wójt Gminy [...] ustalił odpłatność A.T. w wysokości 1728 zł miesięcznie oraz odpłatność jego syna L.T. w wysokości 1145,93 zł miesięcznie - za pobyt A.T, w Domu Pomocy Społecznej [...] od dnia 14 marca 2013 r. tj. od dnia umieszczenia w ww. DPS. Termin wnoszenia opłaty określono do 10 dnia każdego miesiąca. Od powyższej decyzji L.T. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], które po rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W dniu 7 marca 2014 r. Wójt Gminy [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu środków poniesionych zastępczo przez Gminę [...] z tytułu pobytu A.T. w DPS. Przeprowadzone czynności pozwoliły ustalić, że należności określone opisaną na wstępie decyzją Wójta, pomimo wezwań do zapłaty, nie zostały przez skarżącego uregulowane. Wobec powyższego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ust. 3 i art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 z późn. zm.) – dalej: "u.p.s.", Wójt Gminy [...] zobowiązał L.T. do zwrotu na rzecz Gminy [...] opłat poniesionych przez Gminę z tytułu pobytu jego ojca A.T. w DPS za okres od dnia 15 marca 2013 r. do dnia 7 marca 2014 r., w wysokości 13.233,64 zł. W odwołaniu od tej decyzji L.T. zarzucił, że kwestionowane rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o wadliwie ustaloną sytuację materialno – bytową, w której się znajduje. Nie jest on bowiem w stanie uiścić zaległej opłaty, gdyż pracując w Niemczech otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 450 euro czyli poniżej określonego w tym kraju minimum socjalnego, a ponadto obecnie nie czerpie dochodu z wynajmu budynku mieszkalnego lub gospodarstwa rolnego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.) - dalej: "k.p.a." w zw. z art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 1 i 3 u.p.s., Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z treścią art. 60 u.p.s. pobyt osoby w Domu Pomocy Społecznej jest odpłatny. W myśl zaś postanowień art. 61 ust. 1 pkt 1 – 3 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt są kolejno: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Odwołujący został zobowiązany do ponoszenia comiesięcznych odpłatności w związku z pobytem jego ojca w DPS prawomocną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., a zatem dla wszczęcia postępowania w sprawie zobowiązana do zwrotu ww. opłat poniesionych zastępczo przez Gminę, istotne było jedynie ustalenie, czy pomimo wystosowanych wezwań do zapłaty opłat tych zobowiązany nie uiszcza. W opisywanej sprawie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, że L.T. za okres od 15 marca 2013 r. do 7 marca 2014 r. nie uiścił wymaganych opłat i opłaty te wniosła zastępczo Gmina [...], a zatem Wójt był uprawniony do wydania kwestionowanej decyzji o zobowiązaniu skarżącego do zwrotu tych należności. Argumenty odwołującego o złej sytuacji majątkowej nie mogły zostać uwzględnione w postępowaniu prowadzonym w oparciu o przepisy art. 104 ust. 1 i 3 w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.s., gdyż jak wskazano wyżej, przy wydawaniu decyzji w przedmiocie zobowiązania do zwrotu opłat z tytułu pobytu w DPS poniesionych zastępczo przez gminę organ nie bierze pod uwagę, czy podmiot zobowiązany do zwrotu należności będzie w stanie te należności uiścić. Niemniej jednak zarzuty odwołującego mogą mieć znaczenie w odrębnym postępowaniu prowadzonym w przedmiocie odstąpienia od żądania zwrotu opłat, umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty, na podstawie art. 140 ust. 4 u.p.s. W skardze złożonej na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie L.T. nie sprecyzował kierunku jej weryfikacji i powtórzył w całości zarzuty sformułowane we wniesionym wcześniej odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ("u.p.s."). W dziale II rozdziale 2 tej ustawy zawarte zostały materialnoprawne uregulowania dotyczące skierowania i pobytu w domu pomocy społecznej (art. 54-66). Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Stosownie do art. 59 ust. 1 decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W art. 61 ust. 1 pkt 1 - 3 u.p.s. określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Są nimi w kolejności obowiązku wnoszenia opłat: mieszkaniec domu pomocy społecznej (a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka), małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Zasada kolejności, przyjęta w omawianym przepisie, oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej na gminie. W art. 61 ust. 3 u.p.s. przewidziano obowiązek wnoszenia zastępczo opłat przez gminę, jeżeli z tego obowiązku nie wywiązują się osoby wymienione w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2, tj. mieszkaniec domu, jego małżonek, zstępni bądź wstępni. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Dodać należy, że zgodnie z art. 64 u.p.s. osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można, na ich wniosek, zwolnić częściowo lub całkowicie z tej opłaty (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 204/10, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle przytoczonych przepisów przesłankami wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu opłat poniesionych przez gminę za pobyt osoby w domu pomocy społecznej jest uprzednie wydanie decyzji ustalającej opłatę, nie wywiązanie się z obowiązku ponoszenia tak określonej opłaty i fakt jej uiszczenia przez gminę. W rozpoznawanej sprawie wszystkie te przesłanki zostały spełnione. Wójt Gminy [...] ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nałożył obowiązek ponoszenia opłat na A.T. - przebywającego w DPS w [...] oraz na jego syna- L.T. Skarżący nie kwestionuje, że nałożonej opłaty nie uiszcza, bezsporny w świetle materiału dowodowego sprawy jest również fakt wpłacania stosownych kwot przez Gminę [...] na rzecz DPS [...]. Odnosząc się natomiast do argumentów zawartych w skardze, stwierdzić należy, że nie mogły one odnieść zamierzonego rezultatu, bowiem dotyczą ustalenia wysokości dochodu i w konsekwencji wysokości opłaty za pobyt A.T., te zaś kwestie, jak słusznie wskazuje Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, były już przedmiotem ustaleń w postępowaniu dotyczącym nałożenia obowiązku opłaty, które zostało zakończone ostateczną decyzja z dnia [...] kwietnia 2013 r. Mogą one być również podniesione w ewentualnym postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s., co również wskazało Kolegium. Przepis ten stanowi, że przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Z przedstawionych względów, uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.