II SA/Rz 249/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Krystyna Józefczyk Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...]; II. umarza postępowanie administracyjne; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. M. kwotę 257 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi MM jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] grudnia 2016 r. nr [.] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej, którą wydano w następujących okolicznościach; Decyzją z dnia [.] listopada 2013 r. nr [.], Burmistrz [.] zatwierdził na wniosek MM podział nieruchomości oznaczonej nr ewid. 882/1 o pow. 0,8355 ha. Decyzja ta stała się ostateczna M listopada 2013 r. Decyzją z dnia M kwietnia 2016 r. nr [.], na podstawie art. 98a ust. 1, 1a, 4, art. 148 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz uchwały Rady Miasta [.] z dnia [.] grudnia 2011 r. nr [.] w sprawie opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wynikającej z podziału nieruchomości, Burmistrz [.] ustalił MM opłatę adiacencką w wysokości 6409 zł z tytułu wzrostu jej wartości na skutek podziału działki nr ewid. 882/1. Wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale ustalił rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym z dnia 16 marca 2016 r. Wzrost wartości oszacowano na 21364 zł, a stawka opłaty została w ww. uchwale określona na 30 % wzrostu wartości nieruchomości. W odwołaniu MM zakwestionowała prawidłowość dokonanej wyceny wzrostu wartości nieruchomości, w szczególności poprzez nieuwzględnienie faktu wydzielenia drogi na nowej działce nr 882/3, a którą uwzględniono przy szacowaniu, jak też oparcie rozstrzygnięcia na jednym tylko dowodzie w postaci operatu szacunkowego. W jej ocenie wartość nieruchomości na skutek podziału nie uległa zmianie. Nad działkami przebiega zaś linia wysokiego napięcia, przez co nie może znaleźć nabywców na wydzielone działki. Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] utrzymało zaskarżoną decyzję z mocy. Kolegium podało, że kluczowym elementem dla ustalenia opłaty było zatwierdzenie podziału nieruchomości i efektywny wzrost wartości nieruchomości. W dacie zatwierdzania podziału obowiązywała uchwała określająca wysokość opłaty, a wzrost wartości nieruchomości określił rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym. Ten zaś został opracowany przez upoważnioną osobę, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach art. 149-158 ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Wydzielenie z dzielonej nieruchomości działki pod drogę wewnętrzną (dojazdową) nie miało zaś wpływu na określenie wartości nieruchomości. W skardze MM, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania, zarzuciła naruszenie: 1) art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "K.p.a.") poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i pominięcie przy wycenie tego, że podczas podziału wydzielono na nieruchomości drogę publiczną, 2) art. 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia i oceny dowodów, a oparcie rozstrzygnięcia na jednym tylko dowodzie w postaci operatu szacunkowego, sporządzonego z pominięciem podnoszonych przez nią argumentów, 3) art. 10 § 1 K.p.a. poprzez pozbawienie jej prawa czynnego udziału w postępowaniu poprzez brak doręczenia operatu szacunkowego pomimo zgłoszenia i opłacenia stosownego wniosku, 4) art. 98a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w sytuacji, gdy wartość nieruchomości na skutek podziału nie uległa zmianie. W odpowiedzi SKO w [.] wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ale zupełnie z innych powodów niż w niej podniesione. Podstawy te Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (aktualnie t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 z późn. zm., zwana dalej Ugn) działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Według ust. 1a tego przepisu Ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić, jeżeli w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne, obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w ust. 1. Do ustalenia opłaty adiacenckiej przyjmuje się stawkę procentową obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne. Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt sprawy administracyjnej decyzja Burmistrza [.] z dnia [.] listopada 2013 r. nr [.] zatwierdzająca podział nieruchomości położonej w obrębie [.] oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 882/1 o powierzchni 0,8355 ha, której właścicielem jest skarżąca, stała się ostateczna dnia [.] listopada 2013 r. W kontrolowanej sprawie organ I instancji wydał decyzję w dniu [.] kwietnia 2016 r. ustalając opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku podziału działki 882/1 na działki ew. nr 882/3, 882/4, 882/4, 882/5, 882/6, 882/7 i 882/8, w wysokości 6 409 zł. W/w decyzja została zaskarżona odwołaniem. SKO w [.] decyzją z dnia [.] grudnia 2016 r. odwołując się do art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Jak wcześniej wskazano, zgodnie z art. 98 a Ugn ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Termin powyższy upłyną w niniejszej sprawie z dniem 25 listopada 2016 r. Zgodnie z uchwałą 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. I OPS 6/13 i zachowaniu trzyletniego terminu dla ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, o którym mowa w art. 98 a ust. 1 Ugn, w przypadku zakończenia postępowania decyzją organu odwoławczego, decyduje data wydania (podpisania) decyzji ostatecznej przez organ odwoławczy. SKO wydało więc decyzję z naruszeniem 3 letniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 98 a ust. 1 Ugn. Naruszony został tym samym w/w przepis prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Skutkiem bowiem upływu tego trzyletniego terminu, który rozpoczął bieg z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca dział nieruchomości stała się ostateczna, jest niemożność orzekania w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Wobec powyższego postępowanie w sprawie wymierzenia skarżącej opłaty adiacenckiej stało się bezprzedmiotowe. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 21 września 2007 r. sygn.. I OSK 602/07 – LEX nr 443885, uchybienie terminu prawa materialnego powoduje, że nie istnieje przedmiot postępowania. W takiej sytuacji w dniu orzekania przez SKO istniały już podstawy do umorzenia postępowania. Naruszony został tym samym także przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczności te musiały być wzięte przez Sąd z urzędu niezależnie od tego, że strona nie zauważyła ich i podnosiła w skardze zupełnie inne zarzuty. Zaistniała więc podstawa do uchylenia decyzji organów obydwu instancji określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Skoro skutkiem upływu trzyletniego terminu z art. 98 a ust 1 Ugn z dniem 25 listopada 2016 r. postępowanie w przedmiocie wymierzenia opłaty adiacenckiej stało się bezprzedmiotowe, to należało je – stosownie do art. 105 § 1 K.p.a. umorzyć. Zgodnie zaś z art. 145 § 3 P.p.s.a., w takim przypadku Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Dlatego orzeczono, jak w pkt. I wyroku na powyższych podstawach. Wobec zaistnienia podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego, odnoszenie się do zarzutów skargi było zbędne. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej od organu kwotę uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi.