II SA/Rz 249/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-03-17

Skład orzekający: Maria Mikolik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. z powodu braku zgody zarządcy drogi na odprowadzenie wód do rowu przydrożnego?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ nałożony obowiązek wykonania rowu i odprowadzenia wód do rowu przydrożnego był niewykonalny bez uprzedniej zgody zarządcy drogi. Brak tej zgody stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, które uniemożliwia prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy i uzasadnia zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej wykonanie rowu "R2" i jego umocnienie, a także odprowadzenie wód opadowych do rowu przydrożnego. Organ pierwszej instancji wydał decyzję nakazującą wykonanie tych prac. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję, uznając, że odprowadzenie wód do rowu przydrożnego narusza prawa zarządcy drogi i wymaga jego zgody, co czyni nałożony obowiązek niewykonalnym. Strony wniosły sprzeciw od decyzji SKO do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2025 r. sprawy ze sprzeciwu K.F. i Ł.F. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 18 grudnia 2024 r. nr SKO.4171.22.1460.2024 w przedmiocie nakazu wykonania rowu oraz jego umocnienia - oddala sprzeciw – Przedmiotem sprzeciwu K. F. i Ł. F. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 18 grudnia 2024 r. nr SKO.4171.22.1460.2024 w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 16 sierpnia 2024 r. nr WGOŚ. III.6331.4.2018, Wójt Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji"), nakazał Skarżącym wykonanie rowu "R2" (odprowadzającego wody opadowe) na działkach o nr ewid. [...] oraz [...], wzdłuż północnej granicy z działką o nr ewid. [...] i dalej na działce o nr ewid. [...], wzdłuż jej zachodniej granicy (oznaczonego na załączniku nr 1 do decyzji jako rów "R2") do rowu przydrożnego (przy ul. [...] w K.), oznaczonego nr "R1", precyzując, że rów "R2" w północnej części działek o nr [...] oraz [...], powinien mieć następujące parametry: a) długość rowu: 20 m, b) głębokość rowu: co najmniej 0,5 m, c) szerokość rowu w dnie 0,4 m, d) nachylenie skarpy 1:1,5, natomiast rów "R2" wzdłuż zachodniej granicy działki nr [...], powinien mieć następujące parametry: a) długość rowu: 36 m, b) głębokość rowu: co najmniej 0,5 m, c) szerokość rowu w dnie 0,4 m, d) nachylenie skarpy 1:1,5; a ponadto umocnienie dna rowu za pomocą płyt betonowych, natomiast skarp rowu za pomocą ażurowych płyt betonowych. Organ nakazał przed wykonaniem prac uzyskanie ewentualnych wymaganych pozwoleń w tym zakresie, między innymi pozwolenia wodno-prawnego; wykonanie prac pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane oraz po zakończeniu w całości nakazanych robót budowlanych przedłożenie do Wójta oświadczenia podpisanego przez nadzorującego, że wszystkie prace zostały wykonane w całości zgodnie z nakazem i obowiązującymi przepisami budowlanymi. Termin wykonania nakazu ustalono do dnia 30 czerwca 2025 r. W wyniku rozpoznania odwołań A. S. oraz Skarżących, Kolegium opisaną na wstępie decyzją z dnia 18 grudnia 2024 r., działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a.) oraz art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm.; dalej: "u.P.w."), uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji SKO na wstępie przybliżyło przebieg dotychczasowego postępowania oraz omówiło regulacje prawne znajdujące zastosowanie w sprawie. Kolegium wskazało, że punktem wyjścia przy rozpoznawaniu wniosku w sprawie o naruszenie stosunków wodnych jest ustalenie, czy zachowany został przewidziany w art. 234 ust. 5 u.P.w. pięcioletni termin od dowiedzenia się przez wnioskującego o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt działań przedsiębranych na gruntach sąsiednich. SKO podzieliło ustalenia organu I instancji, że nie zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa pomiędzy tą sprawą, zainicjowaną wnioskiem A. S. z dnia 8 października 2018 r. o wszczęcie postępowania w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr ew. [...] i [...] ze szkodą dla działek wnioskodawcy nr [...] i [...], a sprawą wszczętą na jego wniosek w dniu 1 sierpnia 2017 r. w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr ew. [...] i [...] ze szkodą dla działek wnioskodawcy nr [...] i [...], która została zakończona ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] umarzającą postępowanie. W tym zakresie organ I instancji, po przeprowadzeniu rozprawy połączonej z oględzinami terenu w dniu 26 czerwca 2023 r., ustalił, że po dniu 27 grudnia 2017 r., doszło do zmian na działkach [...] oraz [...] poprzez dowiezienie ziemi i niwelację terenu, zatem postępowanie w sprawie naruszenie stosunków wodnych w 2017 r. różni się od zakresu postępowania w sprawie naruszania stosunków wodnych prowadzonego od 2018 r. W ocenie Kolegium twierdzenia A. S. o podwyższeniu terenu znajdują potwierdzenie w opiniach biegłego J. K., bowiem w opinii z sierpnia 2021 r. biegły ustalił, że teren na działkach nr [...] i [...] został podniesiony do stanu pierwotnego o ok. 24 cm, natomiast w opinii ze stycznia 2024 r. ustalił, że teren ten został nawieziony i podniesiony w stosunku do stanu pierwotnego o ok. 20-35 cm. Z kolei twierdzenia współwłaścicielek działki nr [...], że stan działek nr ewid. [...] i [...] w zakresie podwyższenia terenu nie uległ zmianie nie są miarodajne do ustalenia, że takie zjawisko nie zaistniało, bowiem dotyczą dopiero okresu od 2019 r. Odnośnie działki nr [...] organ ustalił, że po 27 grudnia 2017 r. działka została ogrodzona, a teren działki został podwyższony poprzez nawiezienie ziemi, a następnie wyrównany. Pozostałe strony nie wniosły uwag do opisu działki nr [...]. W odniesieniu do działek nr [...] i [...], organ zwrócił uwagę, że P. P. nie dostarczył dowodów potwierdzających terminy wykonania prac na swoich działkach, dlatego uznano za wiarygodne twierdzeń A. S., że na działkach Państwa P. zmiany wystąpiły po dniu 27 grudnia 2017 r. W zakresie działki nr [...], organ wskazał, że szkody mogły być stwierdzone przez właścicieli dopiero od 2019 r., tj. od kiedy M. L., G. R., A. O., M. P., B. H., oraz B. G. stali się właścicielami tej działki po zmarłym J. F. W związku z powyższym organ uznał, że wskazany w art. 234 ust. 5 u.P.w. termin został zachowany. Kolegium wskazało następnie, że sprawa była już trzykrotnie przedmiotem jego rozstrzygnięcia i decyzją z dnia [...] marca 2022 r., nr [...], uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] nakazującą Skarżącym wykonanie rowu na działkach o nr ewid. [...] i [...], wzdłuż granicy z działką nr ewid. [...], oznaczonego na załączniku nr 1 do decyzji jako rów "R3" i po odtworzeniu rowu "R2" połączenie go z tym rowem. W uzasadnieniu decyzji Kolegium sformułowało wytyczne dla organu I instancji wskazując, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien wyjaśnić: 1) czy wniosek A. S. z dnia 8 października 2018 r. o wszczęcie postępowania w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych dotyczy wyłącznie podwyższenia terenu działek [...] i [...], czy również innych zdarzeń powodujących zdaniem wnioskodawcy naruszenie stosunków wodnych na gruncie, a więc ustalić, czy zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy ze sprawą z wniosku z dnia 1 sierpnia 2017 r.; 2) możliwość przywrócenia stanu poprzedniego na zabudowanych działkach; 3) rozbieżności w opiniach biegłych co do charakteru wpływu zmiany stosunków wodnych na działkach o nr [...] na sąsiednie grunty (to znaczy, czy wpływ ten jest szkodliwy, czy też nie). W ocenie SKO organ I instancji wykonał zalecenia zawarte w decyzji z dnia [...] marca 2022 r. Po pierwsze ustalił, że nie zachodzi tożsamość przedmiotowa pomiędzy obecną sprawą z wniosku A. S. z dnia 8 października 2018 r., a sprawą z jego wniosku z dnia 1 sierpnia 2017 r. Organ uzyskał również opinię uzupełniającą biegłego J. K., z której wynika, że właściciele działek nr ewid. [...] i [...] w wyniku przeprowadzonych prac na przedmiotowych działkach zmienili stosunki wodne na swoich działkach, które jednak nie wpływają w sposób negatywny na zmianę stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...], a więc nie oddziaływają na te działki w sposób szkodzący. Z kolei, właściciele działek nr [...] i [...], tj. Skarżący, w wyniku wykonanych prac, czyli postawienia budynku i podniesienia terenu na działkach nr [...] i [...] zmienili lokalne kierunki i natężenia spływu wód opadowych na działce nr [...], ze szkodą dla tej działki. Wody opadowe spływające pierwotnie od strony działki nr [...] na działkę nr [...] i [...] w wyniku podniesienia terenu na działkach nr [...] i [...] obecnie stagnują w zwiększonej ilości w północnej części działki nr [...]. Natomiast prace wykonane na działkach nr [...] i [...] oraz działkach nr [...] i [...] nie miały wpływu na zmianę stosunków wodnych na działkach nr [...]. Do działek nr [...] tak pierwotnie, jak i obecnie dopływają wody opadowe wyłącznie z północy od strony działki nr [...] (czyli działki własności A. S.). Organ I instancji poddał także ocenie możliwość przywrócenia stanu poprzedniego na zabudowanych działkach, oceniając negatywnie takie rozwiązanie i należycie je uzasadniając w uzasadnieniu decyzji. Ponadto organ I instancji odniósł się do rozbieżności wynikających z opinii biegłych T. B. i J. K., przyznając walor wiarygodności opinii J. K. i stanowisko to przekonująco uzasadnił. W ocenie Kolegium w świetle całokształtu materiału dowodowego, brak było podstaw do kwestionowania wartości dowodowej opinii wydanej przez biegłego J. K. Do zarzutów zgłoszonych przez A. S., M. L. oraz Skarżących, biegły ten odniósł się szczegółowo w opiniach uzupełniających. Zdaniem Kolegium stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i wbrew zarzutom Skarżących, biegły ustalił stan pierwotny obrazujący spływ wód opadowych na gruntach objętych postępowaniem oraz aktualny stan spływu tych wód, wskazał, jakie działania na poszczególnych działkach miały wpływ na zmiany w zakresie stosunków wodnych na analizowanym terenie oraz czy i jakie szkodliwe oddziaływanie ma stwierdzona zmiana na grunty sąsiednie. Biegły nie stwierdził istnienia rowów liniowych wskazywanych przez A. S. i istnienia tych rowów nie potwierdzają także zeznania świadków. Z kolei domaganie się przez A. S. wykonania rowów liniowych mających przebiegać wzdłuż działek nr [...] a działką nr [...] oraz pomiędzy działkami [...] a działkami [...] i [...] mogłoby być brane ewentualnie pod uwagę w sytuacji stwierdzenia szkodliwego oddziaływania na jego działki działek sąsiednich. Kolegium dodało również, że kwestia ewentualnego wpływu na działki odwołujących przebudowy drogi powiatowej nie podlegała badaniu w niniejszej sprawie, ponieważ działka, na której zlokalizowana jest droga nie była objęta postępowaniem. SKO uznało jednak, że organ I instancji nieprawidłowo ustalił obowiązek określony w sentencji zaskarżonej decyzji. Kolegium zwróciło uwagę, że o ile samo wykonanie rowu "R2" leży w gestii właścicieli działek nr ewid. [...] oraz [...], bowiem przebiega przez ich działki, to już odprowadzenie wód do rowu przydrożnego "R1" narusza prawa zarządcy drogi powiatowej - ul. [...] (droga powiatowa Nr [...]). Organ I instancji formułując nakaz odprowadzenia wód opadowych do rowu przydrożnego "R1" wkroczył więc w prawa i kompetencje innego podmiotu. Tym samym obowiązek nałożony w zaskarżonej decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 u.P.w. jest nieskuteczny (nie spełnia funkcji urządzenia zapobiegającego szkodom), bowiem zależy od uprzedniej zgody zarządcy drogi powiatowej, która może, ale nie musi być wyrażona. W związku z powyższym realizacja obowiązku określonego w sentencji decyzji może nie doprowadzić do oczekiwanego rezultatu , tj. zapobieżeniu szkodzie dokonanej wskutek zmiany stanu wody na gruncie. Wobec powyższego, uchylając decyzję Wójta, SKO wskazało, że w ponownym postępowaniu, w razie podtrzymania przyjętego rozwiązania, konieczne jest uzyskanie stosownej zgody właściwego podmiotu na etapie poprzedzającym wydanie decyzji, nie zaś następczo, ponieważ brak tej zgody czyni decyzję niewykonalną. Kolegium poddało również pod rozwagę organu zastosowanie alternatywnego rozwiązania wskazywanego przez biegłego w opinii, tj. zastąpienia zachodniego fragmentu rowu "R2" rurociągiem o średnicy co najmniej Ø 300 posadowionym na głębokości min. 0,7 m n.p.p.t., łączącego rów "R2" (umieszczonego wzdłuż południowej granicy działek nr [...] i [...]) z rowem "R1", zwracając uwagę na konieczność - w przypadku przyjęcia takiego rozwiązania - określenia rzędnych dna rowu "R2" i rurociągu oraz uzyskania uprzedniej zgody na wylot do rowu "R1". W sprzeciwie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący, reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika – adwokata, zarzucili organowi rażące naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., poprzez uchylenie decyzji bez umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, a równocześnie przy uchyleniu decyzji rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności przepisów k.p.a. regulujących postępowanie dowodowe (art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 i art. 234 ust. 5 u.P.w.). Kolegium uznało bowiem, że decyzja Wójta jest wadliwa jedynie z powodu braku zgody innego organu na odprowadzenie wód do rowu przydrożnego, bez odniesienia się do merytorycznych zarzutów odwołujących oraz bez dostrzeżenia sprzeczności w opinii biegłego nie mającego stosownych uprawnień do jej wydania. SKO nie uwzględniło dynamicznie zmieniających się stosunków wodnych na obszarze objętym postępowaniem między innymi poprzez przebudowę drogi, budowę sieci wodno-kanalizacyjnych, budowanie przez mieszkańców sąsiednich nieruchomości różnych urządzeń, rowków, sposobu użytkowania działek, rodzaju gleby, budowy geologicznej, sposobu zagospodarowania działek nr [...]. Organ nie wziął pod uwagę użytkowania działek sąsiednich, bowiem nie rozważył czy, a jeżeli tak, to w jaki sposób na zastoiny wody, udokumentowane przez co najmniej 30 lat, na gruntach własności innych stron postępowania ma wpływ rodzaj gruntu, budowa geologiczna, nawodnienie. Nie uwzględniono stanu zagospodarowania działki nr [...] z czynnościami zalesień i zakrzaczeń, a także dokumentów związanych z trzykrotną kontrolą budowy domu Skarżących przez PINB i wyników postępowania prowadzonego przez Wody Polskie. Organ nie odniósł się do treści art. 140 Kodeksu Cywilnego, w kontekście korzystania z nieruchomości poprzez jej zabudowę. Skarżący zarzucili, że decyzja została wydana przy dowolnej ocenie dowodów, bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, elementarnych praw fizyki. Ponadto organ oparł się jedynie na opinii nie posiadającego uprawnień biegłego. Zdaniem Skarżących nie zostało wykazane istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy podejmowanymi przez nich czynnościami na swoich, a rzekomą szkodą. Na podstawie powyższych zarzutów Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, dopuszczenie dowodów z dokumentacji zdjęciowych obrazującej stan gruntów poza działkami Skarżących mających niewątpliwy wpływ na stosunki wodne, a także o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy powinien zatem wskazać, jakie niewyjaśnione przez organ I instancji okoliczności, mają istotne znaczenie w sprawie i z jakich względów powinny one zostać wyjaśnione przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a także uzasadnić dlaczego dostrzeżonych na tym etapie braków, niejasności lub wątpliwości dotyczących stanu faktycznego, nie da się wyeliminować z zastosowaniem art. 136 k.p.a. (tj. w trybie tzw. uzupełniającego postępowania dowodowego prowadzonego przez organ odwoławczy lub przez ewentualnie zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji). Ocena sądu kontrolującego kwestię zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., nie może natomiast, co do zasady, obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne. W wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym sprawa wraca do organu pierwszej instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. (zob. np. wyrok NSA z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 993/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zasadniczo, rozpoznając sprzeciw, sąd administracyjny nie powinien dokonywać bezpośrednio wykładni prawa materialnego, tym niemniej, jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego, które winny przeprowadzić organy administracji wyznaczają przepisy prawa materialnego mogące znaleźć zastosowanie w danej sprawie (zob. np. wyrok NSA z dnia 29 maja 2019 r. sygn. I OSK 740/19 i przywołane tam orzecznictwo, jak też wyrok NSA z dnia 6 marca 2019 r. sygn. II OSK 392/19 - dostępne w CBOSA). W ocenie Sądu Kolegium wydając decyzję kasatoryjną uczyniło to w ramach przesłanek umożliwiających zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Należy zaznaczyć, że przedmiotowa sprawa był przedmiotem kilkukrotnego orzekania przez Organy I oraz II instancji na skutek wydawania przez SKO decyzji kasatoryjncych. Jedna z nich, tj. decyzja wydana [...] marca 2022r. o nr [...] była już przedmiotem kontroli przez WSA w Rzeszowie (wyrok z 16 maja 2022r., II SA/Rz 456/22) a następnie przez NSA (z 18 października 2022r., III OSK 2176/22). Na obecnym etapie tej sprawy Organ I instancji nałożył na Skarżących obowiązek wykonania rowu "R2", wzdłuż północnej granicy z działką o nr ewid. [...] i dalej na działce o nr ewid [...], wzdłuż jej zachodniej granicy do rowu przydrożnego (przy ul. [...] w K.). SKO w Rzeszowie w zaskarżonej decyzji z 18 grudnia 2024r. uznało, że odprowadzenie wód do rowu przydrożnego "Rl " narusza prawa zarządcy drogi powiatowej - ul. [...] (droga powiatowa Nr [...]). Obowiązek nałożony w zaskarżonej decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 p.w. jest nieskuteczny (nie spełnia funkcji urządzenia zapobiegającego szkodom), bowiem zależy od uprzedniej zgody zarządcy drogi powiatowej Nr [...], która może, ale nie musi być wyrażona. Okoliczność ta powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem realizacja obowiązku określonego w sentencji decyzji (przy braku zgody na odprowadzenie wód opadowych z rowu "R2" do rowu "Rl") może nie doprowadzić do oczekiwanego rezultatu niniejszego postępowania, tj. zapobieżeniu szkodzie dokonanej wskutek zmiany stanu wody na gruncie. SKO zaleciło również rozważenia alternatywnego rozwiązania, wskazywanego przez biegłego, które polega na zastąpieniu zachodniego fragmentu rowu "R2" rurociągiem, łączącym rów "R2" z rowem "Rl". Sąd stwierdził, że powyższe stanowisko Kolegium jest zasadne z następujących względów. Rozwiązanie zastosowane przez Organ I instancji zakłada, że wody z rowu R2, wykonanego na działkach Skarżących będą odprowadzane do rowu przydrożnego przy drodze powiatowej. Należy mieć na względzie, że co do zasady odprowadzanie wód do rowu przydrożnego jest sankcjonowane przez art. 39 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 320 z późn. zm.) - dalej u.d.p. Zgodnie z tym przepisem, zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności zabrania się odprowadzania wody i ścieków z urządzeń melioracyjnych, gospodarskich lub zakładowych do rowów przydrożnych lub na jezdnię drogi. Podstawową więc kwestią, wymagającą rozważenia jest to, czy przepisy ustawy o drogach publicznych, w szczególności art. 39 ust. 1 pkt 9 u.d.p. stanowią prawną przeszkodę do wykonania obowiązku nałożonego decyzją Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2024 roku, nr [...]. Brak wyjaśnienia tej kwestii mógłby bowiem doprowadzić do niewykonalności obowiązku, z którą mamy do czynienia, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego oraz trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przeszkody mogą mieć charakter faktyczny lub prawny. Obowiązek jest niewykonalny z przyczyn faktycznych, jeżeli nie istnieją techniczne możliwości jego realizacji. Z przyczyn prawnych z kolei, decyzja jest niewykonalna jeżeli jest sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawnym, także gdy nakłada na stronę obowiązek, który jest zgodny z prawem, ale którego strona nie może wykonać z powodu przeszkód prawnych, np. zostaje zobligowana do podjęcia działań w stosunku do rzeczy, której nie jest właścicielem i których nie może dokonać bez zgody właściciela (zob. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 59). Ustawodawca w przywołanym już art. 39 ust. 1 u.d.p. określił zakazy, mające chronić pas drogowy, w tym zakaz odprowadzania wód z urządzeń melioracyjnych do rowu przydrożnego. Z kolei obowiązek sformułowany w sentencji decyzji Organu I instancji dotyczy właśnie takiego działania (wykonanie rowu odprowadzającego wody do rowu przydrożnego), które jest przedmiotem zakazu z art. 39 ust. 1 pkt 9 u.d.p. Należy wskazać, że art. 39 ust. 3 u.d.p. dopuszcza, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, z wyjątkiem ust. 31, lokalizowanie w pasie drogowym urządzeń obcych oraz reklam może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej [...]. Ponadto art. 38 u.d.p. przewiduje możliwość pozostawienia już istniejących urządzeń obcych w pasie drogowym i wymaga uzyskania zgody zarządcy drogi na przebudowę lub remont obiektów budowlanych lub urządzeń, które już istnieją w pasie drogowym. Powyższe regulacje wskazują, że nałożenie obowiązku, tak jak został on określony w ww. decyzji Organu I instancji nie było możliwe bez wcześniejszego uzyskania zgody zarządcy drogi. Brak uzyskania stanowiska zarządcy drogi przed wydaniem decyzji przez Organ I instancji stawia pod znakiem zapytania wykonalność nałożonego na Skarżących obowiązku, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Brak wyjaśnienia kwestii zgody zarządcy drogi na przyjęte w decyzji Organu I instancji rozwiązanie świadczy o istotnym naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Brak bowiem zgody zarządcy drogi na odprowadzenie wody do rowu przydrożnego będzie wiązał się z koniecznością powtórzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej jego części, która dotyczyć będzie samej treści nakazu, możliwego do nałożenia w trybie art. 234 ust. 3 u.P.w. Wskazany zakres postępowania wyjaśniającego przekracza ramy postępowania uzupełniającego w trybie art. 136 § 1 k.p.a. Świadczy to o wyczerpaniu przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej z art. 138 § 2 k.p.a. Odnosząc się do argumentacji skargi należy wskazać, że w postępowaniu sądowym wywołanym wniesieniem sprzeciwu Sąd ocenie jedynie, czy zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Postępowanie wywołane wniesieniem sprzeciwu prowadzone jest jedynie z udziałem strony, która wniosła ten środek zaskarżenia, bowiem art. 64b § 3 P.p.s.a. stanowi, że w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 nie stosuje się. W związku z tym, że pozostałe strony postępowania administracyjnego nie mogą brać udziału w tym postępowanie sądowym Sąd winien ograniczyć się jedynie do zbadania zasadności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. zwłaszcza, że wyrok uwzględniający sprzeciw nie podlega zaskarżeniu. Zatem sformułowane w takim prawomocnym orzeczeniu uwagi co do meritum sprawy, które traktowałyby o prawidłowości lub nie nakazu, wydanego na podstawie art. 234 ust 3 u.P.w. mogłyby ograniczyć następnie prawo do sądu pozostałym stronom postępowania, które skarżyłby na kolejnym etapie postępowania merytoryczną decyzję Organ II instancji, z uwagi na treść art. 153 P.p.s.a. Sąd w związku z powyższym na obecnym etapie sprawy nie może rozstrzygnąć o zasadności umorzenia postępowania w całości, co było przedmiotem zarzutów sprzeciwu. Odnosząc się do argumentów związanych z koniecznością uwzględnienia innych jeszcze czynników, mających wpływ na obecny stan stosunków wodnych (t.j. przebudowa drogi, budowa sieci kanalizacyjnej, zabudowa sąsiednich nieruchomości, sposób użytkowania działek porośniętych drzewami i trawą, rodzaju gleby, budowy geologicznej) należy wskazać, że kierunek obszernego postępowania wyjaśniającego został wyznaczony w decyzji SKO w Krośnie z [...] marca 2022r., której zgodność z prawem stwierdził najpierw WSA w Rzeszowie a następnie NSA. Ocena opinii biegłych, zgromadzonych w sprawie pod względem ich spójności i kompletności w zestawieniu z pozostałym materiałem dowodowym będzie mogła być dokonana na etapie merytorycznego rozpoznania sprawy przez Organy I oraz II instancji i ewentualnie sąd administracyjny. Z tych przyczyn sprzeciw oddalono na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64d § 1 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło