II SA/Rz 25/12

1 Postanowienie Dnia 1 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2012 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2011r., nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia roszczenia o uregulowanie stosunków wodnych – postanawia – 1. zwolnic skarżącego od kosztów sądowych w połowie ich wysokości, 2. odmówić ustanowienia adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2012r., sygn. akt: II SA/Rz 25/12 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku Z.M. o przyznanie prawa pomocy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych powyżej wysokości 100 zł i odmówił ustanowienia adwokata z urzędu. Powyższe postanowienie zostało wydane w oparciu o treść wniosku o przyznanie prawa pomocy, sporządzonego na urzędowym formularzu PPF. Z jego treści wynikało, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i wspólnie osiągają dochód brutto w kwocie 2. 700 zł (w tym małżonka z tytułu "pensji" - 1. 500zł, a skarżący z tytułu emerytury 1. 200zł). Skarżący podał także, że jest właścicielem części domu oraz ze jest inwalidą I grupy i w związku z tym znaczną część dochodu wraz z żoną wydaje na leki i oraz dojazdy do lekarzy. W sprzeciwie od postanowienia z dnia 23 stycznia 2012r. Z. M. ponownie zwrócił się o całkowite zwolnienie z opłat sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Podał, że pomimo jego trudnej sytuacji materialnej, zmuszony jest spłacić w miesięcznych ratach po 500 zł każda, począwszy do stycznia do sierpnia 2012r. kwotę 3. 612 zł tytułem regresu wobec [...]. Podał także, że od 2012r., od chwili zalania studni dwukrotnie wzrosły jego rachunki za wodę, ścieki. Zarządzeniem z dnia 29 lutego 2012r. skarżący został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia w przedmiocie jego sytuacji majątkowej oraz uzyskiwanych dochodów. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 6 marca 2012r. podał, że średnia wysokość wydatków przeznaczanych miesięcznie na utrzymanie jego i żony, w tym podatku, opłat za media, ogrzewanie i utrzymanie domu, leki i dojazdy do lekarzy wynosi w przybliżeniu 2800 zł. Poinformował, że nie korzysta z żadnej pomocy finansowej państwa i instytucji bądź też innej formy finansowego wsparcia. Ponadto podał, że posiada 15 – letni samochód marki Opel 1300 i nie posiada rachunków bankowych, a jego pięćdziesięcioletni dom, wymaga kapitalnego remontu. Kolejnym zarządzeniem z dnia 27 marca 2012r., skarżący został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia w przedmiocie jego sytuacji majątkowej i uzyskiwanych dochodów przez wskazanie średniej wysokości wydatków przeznaczanych w ciągu miesiąca na utrzymanie siebie i żony z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na zakup żywności, środków czystości, dojazdy do lekarzy itp.; wskazanie średniej wysokości wydatków przeznaczanych w ciągu miesiąca na zakup leków dla siebie i żony oraz przedłożenie rachunków za ich zakup za okres ostatnich 3 miesięcy poprzedzających wykonie wezwania; wskazanie średnich miesięcznych opłat związanych z utrzymaniem domu z wyszczególnieniem kwot opłat ponoszonych za poszczególne media: prąd, gaz, woda i ścieki komunalne, podatki oraz przedłożenie rachunków za wymienione wyżej media za okres ostatnich 3 miesięcy poprzedzających wykonie wezwania oraz decyzji podatkowej za rok 2012r. W odpowiedzi na wezwanie podał ze jest chory i nie jest w stanie uczynić zadość wezwaniu, nie posiada paragonów, natomiast rachunki za media opłaca jego bratanek drogą internetową i nie posiada pokwitowań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), powoływanej dalej jako P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc, a Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 P.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, może być przyznane, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Przesłanką jego przyznania jest wykazanie przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i członków pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym. Z istoty prawa pomocy wynika więc, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. W oparciu o przedstawione przez skarżącego okoliczności Sąd ustalił, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a na ich utrzymaniu nie pozostają inne osoby. Wnioskodawca jest właścicielem części domu oraz 15 – letniego samochodu marki Opel Corsa. Dochód brutto, jaki osiąga wnioskodawca z tytułu pobieranej emerytury to kwota 1200, 00 zł brutto, natomiast pozostająca z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym K. M. osiąga dochód 1500, 00 zł, co daje łączny dochód brutto w wysokości 2700 zł. Kwota kosztów, do której uiszczenia zobowiązany jest skarżący na obecnym etapie postępowania to wpis sądowy od skargi w wysokości 300 zł. Na marginesie podać należy, że w przypadku oddalenia skargi ewentualne dalsze koszty postępowania to opłata kancelaryjna z tytułu złożenia wniosku o uzasadnienie wynosząca w pełnej wysokości 100 zł oraz, w razie wniesienia skargi kasacyjnej, wpis od skargi kasacyjnej wynoszący w pełnej wysokości 150 zł , których uiszczenie będzie jednak rozłożone w czasie, przy czym w przypadku uwzględnienia skargi skarżącemu będzie przysługiwał zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw od organu, który wydał zaskarżony akt (art. 200 P.p.s.a.) Podnieść należy, że użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Biorąc pod uwagę wysokość uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów, przy uwzględnieniu średnich kosztów związanych z ponoszeniem opłat związanych z zaspokajaniem koniecznych potrzeb życiowych każdego człowieka, takich jak m.in.: zakup żywności, leków i utrzymanie domu, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jednakże wykazał, że ich poniesienie pogorszy jego sytuację materialną. Podkreślenia wymaga fakt, iż skarżący wraz z żoną osiągają stały dochód i mają stabilną sytuację mieszkaniową – własność części domu, a równocześnie dysponują majątkiem ruchomym w postaci samochodu osobowego. Stać więc jest wnioskodawcę na ponoszenie koszów utrzymania w.w. majątku. Dochody skarżącego przeznaczane są na zaspokojenie własnych potrzeb i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym małżonki (nie mają innych osób na swoim utrzymaniu) na pokrycie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem. Okoliczność, że dom nadaje się do remontu czy też to, że skarżący pozostaje wierzycielem [...] nie ma znaczenia dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uwzględnienie natomiast pozostałych wydatków, w tym kosztów leczenia, dojazdów do lekarzy i zakupu lekarstw prowadzi do wniosku, że do jego dyspozycji pozostanie kwota, która zdaniem Sądu wystarczy na uiszczenie kosztów sądowych w połowie ich wysokości oraz pokrycie kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, tym bardziej, że nie powinno być ono wysokie ze względu na nieskomplikowany charakter sprawy, a przymus adwokacko - radcowski występuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym jedynie na etapie wnoszenia określonych środków odwoławczych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 i § 2, Sąd orzekł jak na wstępie.