II SA/Rz 252/12

Dnia 27 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Piórkowska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2012 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na czynność Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r., w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. - postanawia- odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym II SA/Rz 252/12 UZASADNIENIE Skarżący B. G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ( dalej WSA) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych w całości oraz na ustanowieniu adwokata. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 252/12 wydanym przez referendarza sądowego WSA w Rzeszowie odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Od tego postanowienia w dniu 18 kwietnia 2012 r.( data nadania w urzędzie pocztowym w L.) skarżący wniósł sprzeciw, wyrażając swoje niezadowolenie z postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. Podniósł, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy pominął fakt pobierania zasiłku rodzinnego, gdyż w jego przekonaniu środki te nie są zaliczane do dochodu. Ponadto, kwota pobieranego zasiłku nie jest wysoka biorąc pod uwagę fakt, że posiada trójkę dzieci. Skarżący podkreślił, że jest zadłużony na kwotę 2 763 zł. B. G. wskazał także, że w w/w wniosku nie uwzględnił kosztów związanych z ogrzaniem domu, które wynoszą ok. 1600 złotych a obecnie nie posiada wystarczających środków na pokrycie tych wydatków. Nadto skarżący dodał, że jego dzieci często chorowały, co spowodowało zwiększenie wydatków na zakup lekarstw. W uzasadnieniu wskazano, że wynagrodzenie za pracę jest wypłacane z opóźnieniem i w ratach a skarżący nie może zrezygnować z utrzymania samochodu ze względu na konieczność dojazdów do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. poz. 270 z 2012 r. t.j., określanej dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art.246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego ( art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd ustalił, że skarżący pozostaje w pięcioosobowym gospodarstwie domowym. Na utrzymanie rodziny składają się następujące dochody: wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 2200 zł brutto (odpowiednio 1664 -1759 zł netto) i 307 zł z tytułu świadczeń z pomocy społecznej. Bieżące koszty utrzymania rodziny wynoszą łącznie 1930 zł. Na wydatki związane z bieżącym utrzymaniem składają się: rachunki za wodę, gaz, prąd elektryczny-300 zł, opłaty związane z utrzymaniem samochodu-500 zł, opłaty za telefony komórkowe- ok. 80 zł, opłata za przedszkole- 100 zł, koszt zakupu lekarstw i innych dodatkowych opłat- 150 zł, opłaty za żywność- 800 zł. Ustalono, że rodzina mieszka w domu o pow. 150 m2 i posiada dwa samochody osobowe ( Polonez ATU z 1997 r. i Ford Escort z 1992 r.). Oprócz domu strony nie posiadają wartościowego majątku w postaci mieszkań, nieruchomości, zasobów pieniężnych. Z treści wyciągu rachunku bankowego wynika, że oprócz wydatków koniecznych dla utrzymania dokonywane są opłaty za dostęp do sygnału telewizji satelitarnej w wysokości 46 zł. Podkreślenia wymaga, że obowiązek stron ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie wynika z art. 199 P.p.s.a. i dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, jeżeli poniesienie tych kosztów nie będzie wiązało się dla nich z uszczerbkiem koniecznym w utrzymaniu. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, że zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli ( por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego musi więc odbywać się po dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Istotą instytucji prawa pomocy jest to, że znajduje ona zastosowanie wobec osób pozostających w ubóstwie. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżących ani w całości ani w części, gdyż wskazane przez nich informacje nie uzasadniają zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie , w jakim składający sprzeciw tego oczekują. Fakt posiadania przez skarżącego domu oraz dwóch samochodów nie potwierdza wymaganego w tych okolicznościach procesowych ubóstwa osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy w całości ( a nawet w części), co powoduje, że obowiązek ten nie może zostać w stosunku do skarżących wyłączony lub ograniczony, gdyż stałoby to w sprzeczności z ustawowymi zasadami przyznania prawa pomocy. Należy podkreślić, że na stronie skarżącej spoczywa obowiązek poczynienia odpowiednich oszczędności w celu pokrycia kosztów postępowania sądowego. Wydatki związane z utrzymaniem dwóch samochodów nie są wydatkami koniecznymi dla utrzymania skarżącego i jego rodziny. Należy więc stwierdzić, że B. G. może poczynić stosowne oszczędności, rezygnując z utrzymania drugiego samochodu. Podobnie ocenić należy wydatki związane z dostępem do sygnału telewizji satelitarnej. Rezygnacja z tej usługi może przyczynić się do zaoszczędzenia odpowiednich środków. Zdaniem Sądu fakt posiadania zadłużenia przez skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie przy ocenie spełnienia przez skarżącego przesłanek przyznania prawa pomocy. Tego rodzaju zobowiązanie nie należy do niezbędnych kosztów utrzymania rodziny. Posiadanie karty kredytowej świadczy o tym, że wydający tą kartę dobrze oceniał możliwości finansowe rodziny. Ponieważ B. G. było stać na wyrobienie karty kredytowej to stać go również na opłacenie kosztów sądowych. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że pomoc prawna ze środków publicznych może zostać przyznana w razie braku spełnienia wymaganych przesłanek. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 1 i 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art.260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.