II SA/Rz 253/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Jolanta Ew Wojtyna NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 16 grudnia 2009 r. sprawy ze skarg S. K. oraz A. Sp. z o.o. w T. - Zakład [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem -skargi oddala- Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołań S. K. i K. Operatora Systemu Dystrybucyjnego Sp. z o.o. z siedzibą w T. (zwanego dalej: KOSD) uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rz. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] nakazującą KOSD usunięcie w terminie do 31 maja 2008 r. nieprawidłowości związanych z kolizyjnym usytuowaniem przyłącza gazowego zlokalizowanego w T. na działce nr ewid. 2206 i 2208 wykonanego do budynku gospodarczego z częścią mieszkalną, zlokalizowanego na posesji H. K. względem budynku inwentarsko-składowego K. i S. K. zlokalizowanego na działce nr 2208 oraz nakazał K. Spółce Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w T. (poprzednio: KOSD) oraz K. i S. K. solidarne usunięcie tejże kolizji poprzez wykonanie w terminie do 31 maja 2009 r. robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, polegających na: 1) założeniu rury ochronnej na istniejącym gazociągu, na odcinku zlokalizowanym w odległości 0,85 m – 0,75 m od budynku inwentarsko-składowego, zlokalizowanego na działce nr 2208 (o średnicy 90 mm x 5,2 mm i długości 8,95 m), wykonanej z polietylenu PE według wymagań normy PN-91/M-34501 oraz 2) przedłożeniu w organie I instancji, w tymże terminie, inwentaryzacji powykonawczej zrealizowanych robót budowlanych w zakresie obowiązku określonego w pkt 1. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w celu ustalenia okoliczności faktycznych przeprowadzono rozprawę administracyjną na terenie działki nr 2208 w T., a ponadto zgromadzono zeznania świadków, oświadczenia stron oraz dokumenty. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że na działce tej (należącej do państwa K.) znajduje się budynek inwentarsko-składowy pozostający w kolizji z gazociągiem. Ściana zachodnia budynku usytuowana jest w linii ogrodzenia, wzdłuż którego biegnie gazociąg do działki nr 2206. Na podstawie wyjaśnień udzielonych przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Rz. (pismo z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...]) ustalono, że budynek inwentarsko-składowy na działce nr 2208 został namierzony i naniesiony na mapach Ośrodka w 1995 r. i że gazociąg pojawił się na mapie nie później niż budynek. Dokonano także wizji w oparciu o odkrywkę gazociągu kolidującego z budynkiem. W trakcie oględzin w dniu 24 września 2008 r. ustalono, że gazociąg biegnie w linii prostej na głębokości ok. 1 m i przechodzi obok budynku inwentarsko-składowego w odległości ok. 0,85 m; nie ma żadnych odgałęzień ani zmian kierunku. Nie wykryto także innego odrębnego gazociągu. Gazociąg (przyłącz gazowy i sieć rozdzielcza) został usytuowany na spornej działce zgodnie z decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rz. z dnia [...] lipca 1971 r., nr [...] o zatwierdzeniu planu przebiegu gazociągu. Przyłącz istnieje od roku 1976 (protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 22 grudnia 1976 r.) i jest nim dostarczany gaz na podstawie umowy z 1978 r. Brak jest zatem podstaw do kwestionowania legalności budowy gazociągu kolidującego obecnie z budynkiem. Pomimo legalności usytuowania i budowy gazociągu nie został on prawidłowo naniesiony na mapy, bezpośrednio po wykonaniu; nie dokonano też jego inwentaryzacji. Na stosownym szkicu pojawił się dopiero od 1995 r., po pomiarach elektroakustycznych. W drugiej kolejności organ ocenił legalność usytuowania budynku kolidującego z gazociągiem. Stwierdził przy tym, że budynek wzniesiono w 1983 r. na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 27 czerwca 1983 r., nr 48/83. Brak jest jednak jakichkolwiek materiałów graficznych pozwalających ocenić, czy ulokowanie budynku inwentarsko-składowego nastąpiło zgodnie z wymogami udzielonego pozwolenia na budowę. W konkluzji stwierdzono, że gazociąg wybudowano wcześniej niż budynek, jednak z uwagi na brak oznaczeń na mapach, budynek został wzniesiony w kolizji z istniejącą już siecią gazową. Do wywołania kolizji tej mogło dojść nieświadomie. Przyczyną ustalonej kolizji jest obowiązująca w dacie wznoszenia budynku norma branżowa (BN-70/8976-07), do której odsyłał § 5 rozporządzenia Ministra Górnictwa z dnia 18 sierpnia 1878 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz.U. Nr 21, poz. 94); z normy tej wynika, że bezpieczna odległość budynku od gazociągu wynosi 1,5 m dla gazociągów o średnicy do 100 mm. Zmniejszenie tej odległości dozwolone jest tylko po zastosowaniu rury ochronnej na gazociągu z sączkiem węchowym (BN-70/8976-07). Aktualnie problematykę bezpiecznej odległości budynku od gazociągu reguluje § 89 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz.U. Nr 97, poz. 1055). Także obecnie bezpieczna odległość co do budynków wzniesionych w latach 70- i 80-tych ubiegłego wieku wynosi 1,5 m, a odstępstwo jest dopuszczalne pod warunkiem dochowania warunków określonych w normie PN-91/M-34501. Decyzja organu I instancji błędnie przywoływała jako podstawę art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż przepis ten odnosi się tylko do obiektów wzniesionych zgodnie z prawem, a taka sytuacja – z uwagi na wykazane naruszenia bezpiecznych odległości – nie zachodzi. Podstawą decyzji mogły być tylko art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, tj. regulacje przewidziane dla innych przypadków, w których zachodzi zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, mienia lub środowiska oraz inwestycji zrealizowanych w warunkach odbiegających od ustaleń i wymogów określonych w przepisach. Kolizja budynku inwentarsko-składowego na działce nr 2208 z gazociągiem, polegająca na niezachowaniu wymaganej przez prawo bezpiecznej odległości, uzasadnia nałożenie obowiązku wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Wyłącznym sposobem usunięcia ustalonego naruszenia prawa jest instalacja rury ochronnej o parametrach określonych w sentencji decyzji. Organ I instancji nieprawidłowo ustalił podmiot zobowiązany do wykonania nałożonego obowiązku. Roboty budowlane powinny być wykonane solidarnie zarówno przez K. Spółkę Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w T. (poprzednio: KOSD), jak i przez właścicieli gruntu. Pominięcie zakładu gazowniczego byłoby z punktu widzenia właścicieli gruntu niezasadne i niemożliwe w świetle stanu faktycznego i prawnego. Z decyzją nie zgodził się S. K. składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że przyłącz gazowy wykonano bez wymaganej dokumentacji technicznej i pozwolenia na budowę. W jego ocenie, instalację kolidującą z jego budynkiem wykonano dopiero w 1984 r. Z operatu pomiarowego wykonanego przez Przedsiębiorstwo Usług Geodezyjno-Kartograficznych w Rz. wynika, że gaz jest odprowadzany za pomocą "trójnika" i nielegalnie został skierowany przez jego działkę. Nie jest winny powstałej kolizji i na zlokalizowanie gazociągu skierowanego do działki należącej do pani K. nie wyrażał nigdy zgody. Uważa, że cały gazociąg powinien być "przełożony" na nieruchomość pani K. Kolizja doprowadziła do ograniczenia mu korzystania z części powierzchni działki, obejmującej ok. 14 a. Skargę na decyzję złożyła też K. Spółka Gazownicza (dalej: KSG) zarzucając organowi naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Naruszenie to polegało na błędnym objęciu obowiązkiem wykonania robót budowlanych również KSG. Zgodnie z tym przepisem to inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może być podmiotem obowiązku. Wymagane współdziałanie KSG oraz właścicieli nie oznacza, że obowiązek można nałożyć również na KSG. Przepis ten nie uprawnia do orzekania o solidarnym obowiązku rozłożonym na wiele podmiotów; solidarność nie jest w ogóle instytucją prawa administracyjnego i organ nie może jej przenosić z regulacji dotyczących stosunków cywilnych. KSG wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Żadna ze skarg nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Spór na tle sprawy załatwionej decyzją reformatoryjną nakazującą K. Spółce Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w T. (poprzednio: KOSD) oraz K. i S. K. solidarne usunięcie kolizji przyłącza gazowego zlokalizowanego w T. na działce nr ewid. 2206 i 2208 wykonanego do budynku gospodarczego z częścią mieszkalną, zlokalizowanego na posesji H. K. względem budynku inwentarsko-składowego K. i S. K. zlokalizowanego na działce poprzez: 1) założenie rury ochronnej na istniejącym gazociągu, na odcinku zlokalizowanym w odległości 0,85 m – 0,75 m od budynku inwentarsko-składowego, zlokalizowanego na działce nr 2208 (o średnicy 90 mm x 5,2 mm i długości 8,95 m), wykonanej z polietylenu PE według wymagań normy PN-91/M-34501 oraz 2) przedłożenie w organie I instancji, w tymże terminie, inwentaryzacji powykonawczej zrealizowanych robót budowlanych w zakresie obowiązku określonego w pkt 1 – dotyczy prawidłowości zakresu przedmiotowego i podmiotowego obowiązku wynikającego z tego rozstrzygnięcia. Decyzję tę wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym drugim przepisem, organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Prawidłowość zakresu przedmiotowego wynika zatem z tego, czy ustalony stan faktyczny uzasadnia twierdzenie, że roboty budowlane polegające na wybudowaniu gazociągu wymagają doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Organy prawidłowo ustaliły, że aktualna lokalizacja wybudowanej w 1976 r. linii gazociągowej nie odpowiada wymogom prawa, gdyż zachodzi kolizja pomiędzy gazociągiem a istniejącym budynkiem inwentarsko-składowym. Istotą tej kolizji jest zbyt mała odległość (ok. 0,85 m) dzieląca obydwa obiekty. Obowiązująca w dacie wznoszenia budynku (1983 r.) norma branżowa (BN-70/8976-07), do której odsyłał § 5 rozporządzenia Ministra Górnictwa z dnia 18 sierpnia 1878 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz.U. Nr 21, poz. 94) wskazuje, że bezpieczna odległość budynku od gazociągu wynosi 1,5 m dla gazociągów o średnicy do 100 mm. Zmniejszenie tej odległości dozwolone było tylko po zastosowaniu rury ochronnej na gazociągu z sączkiem węchowym (BN-70/8976-07). Aktualnie problematykę bezpiecznej odległości budynku od gazociągu reguluje § 89 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz.U. Nr 97, poz. 1055). Także obecnie bezpieczna odległość co do budynków wzniesionych w latach 70- i 80-tych ubiegłego wieku wynosi 1,5 m, a odstępstwo jest dopuszczalne pod warunkiem dochowania warunków określonych w normie PN-91/M-34501. Treść rozstrzygnięcia decyzji odpowiada wymogom tej normy i prowadzi do dalszego funkcjonowania obydwu obiektów (budynku i gazociągu) po uzupełnieniu technicznych środków ochrony w postaci rury opisanej w sentencji decyzji. Nie jest uzasadnione twierdzenie skarżącego S. K., iż rurociąg wybudowano bez wymaganej dokumentacji, skoro ulokowano go na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] lipca 1971 r., nr [...] o zatwierdzeniu planu przebiegu gazociągu. Bezzasadny jest także zarzut niewydania decyzji w zakresie "przełożenia gazociągu", gdyż wykonanie izolacji określonej w sentencji decyzji jest dla stron znacznie mniej dotkliwe niż ponowna budowa nowego gazociągu w odległości spełniającej wymogi bezpieczeństwa. Wbrew stanowisku KSG prawidłowo określono też zakres podmiotowy obowiązku wykonania izolacji rury, obciążając nim solidarnie KSG (poprzednio: KOSD) oraz K. i S. K. Stronami mogą być inwestor, właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Warto podkreślić, że własność gazociągu przysługuje KSG i to jego poprzednik prawny, jako inwestor przyłącza gazowego wybudował tę instalację (art. 49 § 1 k.c.). Także zatem i KSG może być podmiotem zobowiązanym do udziału w wykonaniu obowiązku usunięcia stanu niezgodności z prawem. Nie jest zasadny zarzut braku tytułu po stronie organu do solidarnego obciążenia zobowiązanych ciężarem wynikającym z decyzji. Skoro organ może "więcej" i jest uprawniony do nałożenia całego obowiązku tylko na wybrany przez siebie podmiot (małżonków K. albo na KSG), tym bardziej, kierując się względami wspólnego korzystania z gazociągu (w celu zakupu gazu – w przypadku małżonków K. oraz w celu wykonywania działalności gospodarczej – w przypadku KSG), może też "mniej", tzn. nałożyć ten obowiązek łącznie na te podmioty, w zakresie przez uzgodnionym przez zobowiązanych, stosownie do posiadanych profesjonalnych środków technicznych (KSG) i władztwa nad nieruchomością, w której ulokowano gazociąg (małżonkowie K). Z wyłożonych względów, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.