II SA/Rz 254/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Anna Lechowska NSA Stanisław Śliwa /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. C. kwotę 121,20 /sto dwadzieścia jeden 20/100/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. do wyroku z dnia 28 czerwca 2005 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371) po ponownym rozpatrzeniu sprawy J. C. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].09.2003 r., Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji podano, że decyzją z dnia [...].09.2003 r. Kierownik odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich. Strona zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ uznał, że wniosek nie może zostać uwzględniony. We wniosku strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji własnej. Zainteresowany podniósł, iż przebywał wraz z rodziną w obozie koncentracyjnym na Majdanku w okresie maj-czerwiec 1943 r. Na potwierdzenie pobytu w obozie przedstawił oświadczenia świadków: A. K. i J. P. W ocenie organu oświadczenia świadków są niewiarygodne. Świadkowie nie przedstawili żadnych dowodów na potwierdzenie swojego pobytu w obozie, natomiast uprawnienia kombatanckie posiadają z tytułu służby w Wojsku Polskim. W związku z powyższym oświadczeń świadków w kwestii pobytu strony w obozie na Majdanku nie można uznać za wiarygodne. Państwowe Muzeum na Majdanku pismem z dnia 28.07.2004 r. poinformowało, że w znajdujących się w archiwum dokumentach nazwisko strony nie figuruje. Należy również zauważyć, iż matka strony w życiorysie zawartym w aktach ZBoWiD Zarząd Wojewódzki [...] nie wskazała, jakoby przebywała wraz z rodziną w obozie koncentracyjnym na Majdanku. Zainteresowany podaje, iż w kwietniu 1943 r. został wraz z rodziną wypędzony z miejscowości Dorotycze koło Saren. Następnie pod eskortą SS doprowadzony został do stacji kolejowej Sarny. Tam został skompletowany skład wagonów bydlęcych, 1 maja 1943 r. wyjechał stamtąd transport do obozu koncentracyjnego na Majdanku, gdzie dotarł 2 maja 1943 r. W związku z powyższym Urząd w toku postępowania wyjaśniającego zwrócił się do Państwowego Muzeum na Majdanku z zapytaniem, czy w zasobach archiwalnych istnieją dokumenty, w których odnotowano opisany przez stronę transport. W odpowiedzi (pismo z dnia 15.11.2004 r.) poinformowano, iż nie odnotowano transportu przybyłego do obozu 2 maja 1943 r. z miejscowości Sarny. Następnie zainteresowany wskazał, iż stacja Sarny była tylko stacją przelotową natomiast pociągi przyjeżdżały z kierunku Równego lub Dubnego (ewentualnie Baranowicz lub Kijowa). Pismem z dnia 10.01.2005 r. Państwowe Muzum na Majdanku poinformowało, że w zasobach archiwalnych brak jest jakichkolwiek informacji na temat transportu ludności z rejonu miejscowości Sarny, Równo lub Dubno, a także Baranowicz i Kijowa z początku maja 1943 r. W dotychczasowych badaniach nie ustalono by takie transporty docierały na Majdanek. Mając powyższe na uwadze, przy braku potwierdzenia podnoszonej okoliczności przez właściwe jednostki urzędowe, przedłożone przez stronę dowody nie są wiarygodne. Organ uznał, że skarżący nie wykazał, by spełniał przesłanki określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżył J. C. nie wskazując kierunku jej weryfikacji. W jej uzasadnieniu podał, że wskazani przez niego świadkowie potwierdzają, że przebywał w obozie w Majdanku. A. K. starał się w Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie i został zakwalifikowany przez Komisję Kwalifikacyjną do wypłaty świadczenia ze środków niemieckiej Fundacji "Pamięć Odpowiedzialność i Przyszłość". Świadczenia zostały mu wypłacone. Taki świadek jest wiarygodny. Świadkowie twierdzili, że uprawnienia kombatanckie posiadają z tytułu służby w Wojsku Polskim. Czy członków swojej organizacji Kierownik też uważa za ludzi niewiarygodnych ? Skarżący nie rozumie dlaczego Związek szuka dokumentów w aktach jego matki a nie w aktach ojca, przecież ona nie nabyła uprawnień z racji udziału w wojnie lecz po śmierci ojca dostała członkostwo po nim. Odnośnie transportu do obozu koncentracyjnego na Majdanek , który dotarł do obozu 2 maja 1943, skarżący był dwukrotnie w tej sprawie w Muzeum na Majdanku, poinformowano go, że akta obozu zostały zniszczone. Pracownik Muzeum powiedział mu, że to jest udokumentowane co stanowi zaledwie 2-5% byłych więźniów. Poinformował go również, że nie ma dokumentacji na temat jego transportu. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli przedmiotowej decyzji we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżący domaga się przyznania mu uprawnień kombatanckich wskazując na okoliczności przewidziane w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 42 poz. 371 z późn. zm.) podając, że w okresie od maja 1943 r. do czerwca 1943 r. przebywał w obozie koncentracyjnym na Majdanku. Do złożonego przez siebie wniosku dołączył on rekomendację Polskiego Związku b. Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych Zarząd Koła [...] z dnia 15.07.2003 r., oświadczenie własne oraz oświadczenia świadków J. P. i A. K., którzy potwierdzają fakt pobytu skarżącego w Obozie Koncentracyjnym na Majdanku. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie uwzględnił wniosku J. C. motywując swoje stanowisko tym, że wskazani przez wnioskodawcę świadkowie nie udokumentowali swojego udziału w zdarzeniach, które potwierdzają. W decyzji, którą rozpoznał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że oświadczenia tych świadków są niewiarygodne, bowiem posiadają uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w Wojsku Polskim, a nie z tytułu przebywania w obozie koncentracyjnym. Odwołał się również organ do pisma Państwowego Muzeum w Majdanku z dnia 28.07.2004 r., z którego wynika, że w dokumentach archiwalnych nie figuruje nazwisko wnioskodawcy. Stwierdził ponadto, że matka skarżącego w życiorysie złożonym w ZBoWiD nie podała, że przebywała w obozie koncentracyjnym. Objęta kontrolą decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77 i 107 § 3 KPA. Przepis art. 7 Kpa nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, zaś przepis art. 77 ś§ 1 Kpa obliguje te organy do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Decyzje organu zostały wydane bez zebrania w sprawie pełnego materiału dowodowego, a ten materiał który został zebrany nie został pełnym zakresie rozważony. Przede wszystkim z kierowanych do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pism Państwowego Muzeum na Majdanku z dnia 28.07.2004 r. i 10.01.2005 r. wynika jednoznacznie, że materiały archiwalne na podstawie których udzielano organowi odpowiedzi mają charakter szczątkowy wobec zniszczenia ich przez okupanta. W takim razie wartość dowodowa tych pism jest niewielka, zwłaszcza w sytuacji przedstawienia przez skarżącego wspomnianych wyżej oświadczeń świadków. Oczywistym jest, że organ jest uprawniony do oceny wartości dowodowej tych oświadczeń, jednak nie może zrobić tego w sposób dowolny. Skoro organ nabrał wątpliwości co do ich prawdziwości należało przesłuchać w charakterze świadków osoby, które je złożyły. Nie może dyskwalifikować wartości dowodowej oświadczeń fakt, że składające je osoby mają uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu służby w Wojsku Polskim, a nie z tytułu przebywania w obozie koncentracyjnym, zwłaszcza w sytuacji, kiedy A. K. otrzymał z Fundacji "Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość" świadczenie, jak twierdzi skarżący z tytułu pobytu w obozie koncentracyjnym. Nie może także świadczyć o nieprawdziwości twierdzeń skarżącego fakt, że jego matka w swoim życiorysie nie wspomniała o fakcie pobytu w obozie koncentracyjnym. Po pierwsze w aktach sprawy przedstawionych Sądowi nie ma wspomnianego życiorysu, więc trudno jest poddać weryfikacji wartość tego ustalenia, po drugie od momentu ewentualnego pobytu matki skarżącego w obozie minęło prawdopodobnie kilkadziesiąt lat i może nie uznała za konieczne poruszać tej kwestii w swoim życiorysie. Poza tym w stanie w jakim przedstawiono akta Sądowi nie można uporać się z zarzutem skarżącego, że uprawnienia kombatanckie jego matki mają charakter pochodny, nabyła je bowiem jako wdowa po kombatancie (ojcu skarżącego) i wszelkie oświadczenia w analizowanej materii znajdują się w aktach jego ojca. Przy materiale dowodowym zebranym w ten sposób uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie może spełniać wymogów z art. 107 § 3 KPA, bowiem nie można dokonać oceny materiału dowodowego potwierdzającego zasadność rozstrzygnięcia w sytuacji, kiedy w aktach sprawy materiału takiego nie ma. Rozstrzygając ponownie sprawę organ przesłucha w charakterze świadków osoby, których oświadczenia przedstawił skarżący, ustali z jakiego tytułu A. K. otrzymał z Fundacji "Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość" świadczenie, przeprowadzi dowód z akt kombatanckich ojca i matki skarżącego oraz ewentualnie inne dowody zaoferowane przez skarżącego. Po uzupełnieniu materiału dowodowego we wskazanym zakresie organ podda go stosownej ocenie i dopiero wtedy może wydać decyzję. W jej uzasadnieniu wskaże, którym dowodom dał wiarę, którym jej odmówił i dlaczego. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.