II SA/Rz 254/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie SO (del.) Ewa Partyka WSA Robert Sawuła Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w 11 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. M. W. sp.j. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na wyłączenie z produkcji rolnej użytku rolnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 254/10 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] września 2009r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej zwane SKO) po wszczęciu z urzędu postępowania stwierdziło nieważność decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] grudnia 2008r. nr [...] w części dotyczącej ustalenia przedawnienia opłat rocznych za rok 2001 stanowiącej kwotę 15.729,99 zł płatnej do 30 czerwca 2001r.; za rok 2002r stanowiącej kwotę 16.331,62 zł płatnej do dnia 30 czerwca 2002r. i za rok 2003 stanowiącej kwotę 14.6889,23 zł płatnej do dnia 30 czerwca 2003r. W podstawie prawnej organ podał 158 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a. oraz art. 12 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. u. z 2004r. nr 121, poz. 1266 ze zm.) zwana dalej ustawą. W uzasadnieniu SKO wskazując na treść art. 31 ust. 1 i art. 23 ust. 3 ustawy podało, że należności i opłaty roczne są dochodami Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych w rozumieniu przepisów o umarzaniu i udzielaniu ulg w spłacaniu należności państwowych. Świadczenia te przedawniają się z upływem pięciu lat od dnia ich wymagalności (art. 31 ust. 2 ustawy). Przepis ten nie reguluje kwestii przedawnienia prawa do ustalenia należności w drodze decyzji, lecz termin do dochodzenia należności. Przedawnienie świadczeń pieniężnych, o których mowa w przepisie prowadzi do wygaśnięcia należności ustalonych w drodze decyzji administracyjnej. Potwierdza to treść art. 12 ust. 13 i 14 ustawy zgodnie, z którymi należności uiszcza się w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, odpowiednio opłatę roczną za dany rok w terminie do 30 czerwca tego roku. Regulacje te odnoszą się do terminów wymagalności wspomnianych należności, a więc do terminu, do którego odwołuje się art. 31 ust. 2 ustawy. Wymagalność należności powstaje, gdy decyzja ustalająca je ma charakter ostateczny (wyrok NSA z 5.06.2007r. sygn. akt II OSK 864/06 Lex nr 345960). W weryfikowanym przypadku decyzję ustalającą przedmiotowe należności wydano [...] grudnia 2008r. i nie sposób uznać, że nastąpiło przedawnienie opłaty rocznej za lata 201,2002,2003. Przepis art. 28 ust. 1 ustawy stanowi, że w przypadku stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami cytowanej ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności i w ust. 2, ze – w razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji (art. 11 ust. 1 i 2 ustawy) decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając wysokość należności o 10%. Sankcje za wyłączenie gruntów z produkcji, o których mowa w powołanym przepisie nawiązują do pojęcia należności, zdefiniowanej w art. 4 pkt 12 i obliczonej zgodnie z art. 12 ustawy. Organ wyjaśnił pojęcie rażącego naruszenia prawa, będące przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., którego cechą jest pozostawanie w oczywistej sprzeczności z określoną normą prawną poprzez proste ich zestawienie z sobą, że powstają skutki niemożliwe do zaaprobowania w praworządnym państwie. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli M. W. i J. W. wspólnicy spółki Jawnej "A" w Ł. domagając się uchylenia części przedmiotowej decyzji wydanej z urzędu przez SKO i rozważenia utrzymania dotychczasowej decyzji w całości. W uzasadnieniu podali, że nie kwestionują faktu wyłączenia i wszystkich okoliczności faktycznych zawartych w uzasadnieniu decyzji oraz decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2008r. Nie zgadzają się jednak z interpretacją prawną zaistniałej sytuacji. W żadnym wypadku nie można twierdzić, że zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odwołujący zgodzili się ze stanowiskiem SKO, że art. 31 ust. 1 ustawy nie reguluje kwestii przedawnienia prawa do ustalenia należności w drodze decyzji administracyjnej i organ ma obowiązek określić takie prawo, co uczynił Starosta Powiatu [...] w kwestionowanej decyzji. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej jest obowiązana uiścić należności i opłaty roczne. Zdaniem wnioskodawcy opartym na wyroku NSA z 5.08.1999r. sygn. akt II SA 551/99 obowiązek powstaje z dniem faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Należności i opłaty roczne są należnościami publicznoprawnymi, a nie należnościami cywilnoprawnymi i nie mają zastosowania przepisy kodeksu cywilnego. Kwestię tę reguluje wprost art. 31 ust. 2 ustawy, z czym zgadza się także SKO w decyzji. Spornym problemem jest określenie daty wymagalności. SKO błędnie przyjęło, że wymagalność powstaje z dniem, gdy decyzja ustalająca tę wymagalność ma charakter ostateczny. Skarżący uważają, że decyzja Starosty Powiatu [...] oparta na fakcie, że data rzeczywistego wyłączenia gruntów z produkcji ma zasadnicze znaczenie, co do faktu wymagalności opłat i należności znajdujące oparcie w art. 12 ust. 1 ustawy. Taki pogląd znajduje wsparcie w art. 28 ust. 1 i 2 ustawy. Inna interpretacja przeczyłaby zasadzie jednakowego traktowania tych, co wyłączyli grunty z produkcji tak jak wskazuje ustawa dopiero po uzyskaniu zezwolenia. Zasadnicze znaczenie dla interpretacji ma treść art. 12 ust. 13 i 14 ustawy, że opłatę roczną za dany rok uiszcza się do 30 czerwca danego roku. Skarżący uznali, że doszło do rażącego naruszenia prawa polegającego prawa, gdyż nie powstały skutki niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie, zatem nie zostały spełnione przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało wymienioną na wstępie decyzję w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO przytoczyło stan faktyczny sprawy oraz przytoczyło przepisy i poglądy zawarte w uzasadnieniu poprzedzającej ją decyzji. Kolegium mając na względzie przytoczone przepisy w szczególności art. 12 ust. 13 i 14 ustawy stwierdziło, że należności stają się wymagalne w momencie, gdy decyzja ustalająca ich wysokość stanie się ostateczna. Stwierdziło też, że część decyzji Starosty [...], której stwierdzono nieważność, była wydana z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadnia utrzymanie w mocy decyzji SKO z dnia [...] września 2009r. nr [...]. W skardze do Sądu skarżąca A M. W. sp. jawna w Ł. zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego polegające na obrazie art. 156 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja Starosty Powiatu [...] z dnia [...] grudnia 2008r. nr [...] w części dotyczącej ustalenia przedawnienia opłat rocznych za lata 2001 – 2003 została wydana z rażącym naruszeniem prawa co uzasadnia wszczęcie postępowania z urzędu i uchylenie decyzji administracyjnej. Wskazując na powyższe naruszenie skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, ale z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Sąd stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a to po myśli art. 145 §1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którą po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymano w mocy decyzję tego organu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W wynikiem kontroli Sądu wymienionych decyzji jest stwierdzenie, że w obydwu decyzjach w składzie orzekającym brał udział ten sam członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w osobie J. K. Członek samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu decyzji zaskarżonej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 2 i art. 78 Konstytucji RP w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008r. sygn. akt P 57/07 (wyrok NSA 7 sędziów z 10 marca 2009r. sygn. akt II OPSiWSA 2009/4/60; LEX nr 509711). Wobec stwierdzenia przesłanki do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy należy wyznaczyć inny skład orzekający niż w decyzji, której ten wniosek dotyczy, co jednoznacznie wynika z tezy powołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd są na podstawie art. 152 p.p.s.a. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia zaskarżonej decyzji. Skarżąca w wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego została pouczona o możliwości zgłoszenia wniosku o zwrot kosztów postępowania i terminie zgłoszenia takiego wniosku określonych w art. 210 p.p.s.a. Skarżąca nie zawarła takiego wniosku w skardze, a z powodu nieobecności nie został zgłoszony na rozprawie do czasu jej zamknięcia, dlatego zgodnie z art. 210 p.p.s.a. roszczenie o zwrot kosztów postępowania wygasło.