II SA/Rz 254/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 8 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 254/11 o odmowie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - p o s t a n a w i a - odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 254/11, o odmowie ustanowienia dla skarżącej adwokata z urzędu. II SA/Rz 254/11 U Z A S A D N I E N I E Sprawa ze skargi J. Z. została zakończona przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie (dalej WSA) na mocy wyroku z dnia 13 maja 2011 r. o oddaleniu skargi. W dniu 17 maja 2011 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) J. Z. zwróciła się do WSA w Rzeszowie o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 254/11 wydanym przez referendarza sądowego odmówiono skarżącej ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wyjaśniono, że strona w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż jej sprawa wiąże się z przyznaniem świadczenia z opieki społecznej, dlatego wniosek skarżącej został rozpoznany w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 9 czerwca 2011 r. skarżąca wniosła o ustanowienie adwokata z urzędu. Sąd wezwał ją do wyjaśnienia czy w/w pismo jest sprzeciwem od postanowienia referendarza sądowego, czy kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. wnioskodawczyni wyjaśniła, że w/w pismo z dnia 9 czerwca 2011 r. stanowi kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym Sąd poinformował skarżącą, że złożone przez nią pismo należy traktować jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 1 czerwca 2011 r., którym odmówiono ustanowienia adwokata z urzędu. Jednocześnie poinformował stronę o treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.), odnośnie instytucji przewidzianej w tym przepisie, która pozwala na zmianę wcześniej wydanego postanowienia, w sytuacji gdy okoliczności sprawy uległy zmianie. Sąd przy tym wskazał, że w przypadku nie wykazania przez stronę tych okoliczności przepis ten nie znajduje zastosowania. Jednocześnie skarżąca została wezwana do wykazania okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie jej sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano postanowienie z dnia 1 czerwca 2011 r. w przedmiocie prawa pomocy. Skarżąca w zakreślonym przez Sąd terminie - w dniu 23 sierpnia 2011 r. nadała w Urzędzie Pocztowym pismo adresowane do WSA w Rzeszowie, w którym przedstawiła swoją sytuację rodzinną i majątkową. W szczególności zwróciła uwagę na powódź jaka wystąpiła w dniu 4 czerwca 2010 r. w J., która to spowodowała straty w jej nieruchomości i poniesienie wydatków związanych z remontem domu po tym zdarzeniu. Wyeksponowała, że zmuszona była zaciągnąć kredyt w banku, celem usunięcia skutków powodzi. Nadto wskazała argumenty świadczące o trudnej sytuacji zdrowotnej rodziny. Sąd wezwał ponownie skarżącą o precyzyjne i dokładne wykazanie okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie jej sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano postanowienie referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z dnia 1 czerwca 2011 r. w przedmiocie prawa pomocy. W szczególności skarżąca została wezwana do jednoznacznego wykazania (udowodnienia): 1) jaka jest wysokość i okres spłaty miesięcznej raty kredytu zaciągniętego w banku na kwotę 8 000 zł - opisanej we wniosku o prawo pomocy (PPF) z dnia 16 maja 2011 r., na pokrycie usunięcia skutków powodzi, 2) czy zaciągnęła jeszcze inne kredyty, a jeśli tak o szczegółowe określenie i udokumentowanie wysokości ich miesięcznych rat i okresu spłaty, 3) miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem domu tj. opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, odprowadzanie śmieci. W odpowiedzi skarżąca wskazała, że jej sytuacja finansowa po 1 czerwca 2011 r. zmieniła się, gdyż po powodzi w dniu 4 czerwca 2010 r. dokonała obciążeń finansowych. W szczególności załączyła kserokopię dokumentów z których wynika, że: w dniu 4 sierpnia 2010 r. jej mąż M. Z. zaciągnął pożyczkę w banku A. na kwotę 13 344,01 zł na 48 miesięcznych rat, dniu 8 kwietnia 2010 r. M. Z. zaciągnął kredyt w banku B. S.A. na kwotę 7 656 zł na 60 miesięcznych rat, w dniu 19 maja 2009 r. M. Z. zaciągnął pożyczkę w SKOK-u na kwotę 2 000 zł na 36 miesięcznych rat oraz w dniu 29 listopada 2010 r. M. Z. zaciągnął pożyczkę w SKOK-u na 24 miesięcznych rat. Jednocześnie skarżąca przedstawiła rachunek z dnia 14 czerwca 2011 r. za opróżnianie szamba na kwotę 312,94 zł, rachunek za gaz z miesiąca lipca 2011 r. na kwotę 349 zł, rachunki za prąd na kwoty 219,28 zł i 209,86 zł z miesiąca maja i lipca 2011 r. oraz rachunek za wywóz nieczystości z dnia 1 czerwca 2011 r. na kwotę 119,04 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy jak zostało to wcześniej opisane - został już rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 254/11 o odmowie ustanowienia adwokata z urzędu. Dlatego też ponownie złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy należy zgodnie ze złożonym przez stronę wyjaśnieniem rozpatrzyć mając na uwadze art. 165 P.p.s.a. Przepis ten pozwala na uchylenie lub zmianę orzeczenia wskutek zmiany okoliczności sprawy. Rozpoznawany w niniejszej sprawie ponowny wniosek J. Z. o ustanowienie adwokata objęty jest częściowym zakresem prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Po rozpoznaniu wniosku skarżącej, Sąd przyjął, że nie wykazała ona, że okoliczności które były podstawą do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uległy zmianie na gorsze. Wnioskodawczyni żyje wraz mężem w dwuosobowym gospodarstwie domowym. Rodzina zamieszkuje w mieszaniu o pow. 72 m². Podstawą utrzymania tych osób jest emerytura J. Z. oraz M. Z. w łącznej kwocie 2322 zł netto. W ciągu miesiąca rodzina na swe leczenie wydaje ok. 200 zł. Mąż strony przeszedł operacje zaś jego dalsze leczenie wymaga dodatkowych funduszy. Ponadto rodzina poniosła straty związane z przejściem powodzi. Według wnioskodawczyni, opłaty za nośniki energii oraz spłaty kredytu znacznie obciążają budżet domowy. W piśmie z dnia 22 sierpnia 2011 r. skarżąca oświadczyła, że w dniu 4 czerwca 2010 r. zalaniu uległ jej budynek mieszkalny. W związku z tym musiała usunąć skutki tego zdarzenia i przeprowadzić remont, na który wzięli razem z mężem kredyt w banku. Z nadesłanych przez skarżącą dokumentów wynika, że skarżąca wraz z mężem spłacają pożyczki, ale zaciągnięte w celu usunięcia skutków powodzi jakie dotknęły jej nieruchomość w roku poprzednim. W przedmiotowej sprawie skarżąca, pomimo pouczenia jej przez Sąd, jakie są warunki zmiany wydanego wcześniej postanowienia z dnia 1 czerwca 2011 r. w przedmiocie prawa pomocy - nie wykazała, że okoliczności, które były podstawą do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uległy zmianie na gorsze. Skarżąca bowiem w dalszym ciągu spłaca pożyczki zaciągnięte w celu usunięcia skutków powodzi jakie miała miejsce w czerwcu 2010 r. Jednakże nie zaciągnęła ona żadnej pożyczki, czy kredytu po okresie kiedy wydane zostało postanowienie z dnia 1 czerwca 2011 r. Skarżąca nie wykazała zatem zmiany swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej, która pozwoliłaby Sądowi w sposób nie budzący wątpliwości - stwierdzić zmianę okoliczności sprawy, o której mowa w art. 165 P.p.s.a. Analiza sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz dochodów skarżącej i jej męża pozwala uznać, że przyznane jej postanowieniem z dnia 1 czerwca 2011 r. prawo pomocy jest adekwatne i wystarczające. Opisana instytucja przewidziana w art. 165 P.p.s.a. umożliwia zmianę wcześniej wydanego postanowienia, w sytuacji gdy okoliczności sprawy uległy zmianie. Dlatego w sytuacji nie wykazania przez stronę skarżącą tych okoliczności przepis ten nie znajduje zastosowania. Z uwagi na brak przesłanek do zmiany wcześniejszego postanowienia w zakresie prawa pomocy, Sąd na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 165 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.