II SA/Rz 256/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak WSA Krystyna Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 23 lipca 2008 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego P. P. kwotę 455 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 256/08 UZASADNIENIE Starosta R. decyzją z dnia [...] września 2004r. nr [...] działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 140 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. nr 46, poz. 543 ze zm. zwana dalej w skrócie u.g.n.) orzekł o zwrocie na rzecz P. P. niezabudowanej nieruchomości położonej w R. – N.M. obr.208 oznaczonej jako działki o nr 1072/109 o pow. 70 m2 obj. KW nr 44639; 1562 o pow. 12a 63m2 – obj. KW nr 44639; 1072/188 o pow. 2a 30m2 – obj. KW 39795 stanowiącej własność gminy miasto R. oraz o zwrocie przez P. P. na rzecz gminy miasto R. zwaloryzowanego odszkodowania w łącznej kwocie 72 428,89 zł. Ponadto odmówił P. P. zwrotu nieruchomości położonej w R. – N. Mi. obr.208 oznaczonej jako część działek nr 1561/6 o pow. 1,9145 ha; 1072/159 o pow. 0,4477 ha; 1072/185 o pow. 2.2807 ha stanowiącej własność gminy miasto R. pozostających w trwałym zarządzie Publicznego Gimnazjum nr 7 w R.. Od decyzji tej odwołanie złożyła gmina miasta R. zarzucając naruszenie art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. nr 46, poz. 543 ze zm.). Odwołująca zarzuciła, że organ nie wyjaśnił, co przesądziło o braku publicznego charakteru zwracanego terenu. Działki te zostały w całości zagospodarowane jako kompleks stanowiący plac przykościelny związany funkcjonowaniem kościoła oraz pobliskich bloków i gimnazjum. Przez teren zwracanych działek przebiega uzbrojenie terenu, w szczególności magistrali ciepłowniczej 400 i kanalizacji deszczowej 800, połączone z infrastrukturą osiedla i dlatego zwracane działki nie mogły być wykorzystane inaczej niż przez urządzenie zieleni. W wyroku z dnia 3 listopada 1987r. sygn. akt IV SA 372/87 NSA stwierdził, że jeżeli nieruchomość została wywłaszczona w celu budowy osiedla, to użycie jej na budowę urządzeń infrastruktury osiedla jest również zgodne z celem wywłaszczenia. Identycznie postąpił Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 27 stycznia 1988r. sygn. akt III AZP 11/87. Zatem należało uznać, że działki zostały zagospodarowane na cel zgodny z wywłaszczeniem. Skarżący P. P. zakwestionował rozstrzygnięcie zawarte w pkt I.2 sentencji decyzji ustalające kwotę nakładów poczynionych na nieruchomości (różnicę pomiędzy kwotą zwaloryzowanego odszkodowania a kwotą 72.428 zł 89gr) w wysokości 69.523 zł. 67 gr; w pkt II w całości co do orzeczenia o odmowie zwrotu działek nr 1561/6; nr 1072/159 oraz nr 1072/185 obr 208 w R. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji odnośnie orzeczenia w pkt I.2 w zakresie ustalenia kwoty nakładów poczynionych na nieruchomość wobec faktu, że na przedmiotową nieruchomość nie poczyniono żadnych nakładów, które zwiększyłyby wartość zwracanej nieruchomości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy. Za błędne uznał stanowisko organu, że obsadzenie zwracanych działek zielenią, wykonanie drogi z płyt betonowych oraz oświetlenie placu kościelnego wpłynęło na wzrost wartości zwracanej nieruchomości, gdyż ma inne plany wobec nieruchomości. Nie zgodził się z odmową zwrotu nieruchomości w sytuacji, gdy teren pod budowę kompleksu szkolnego został zagospodarowany w toku postępowania zwrotowego, a pozwolenie na budowę wydano 16 lat po upływie 7 letniego okresu, po którym można było już skutecznie żądać zwrotu. Organ II instancji uchylił decyzję I instancji z innych przyczyn niż podano w obydwu odwołaniach. Organ uwzględnił zmianę przepisów wprowadzoną ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 22 września 2004r. Wprowadzone zmiany ustaliły nowe brzmienie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 140 ust. 1-5 oraz treść art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zmieniony art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 wprowadził nową przesłankę zbędności nieruchomości, która nie była przedmiotem badania. Decyzja Starosty R. z dnia [...] września 2004r. wydana została przed datą wejścia w życie wyżej opisanych zmian i przed datą wejścia w życie znowelizowanych. Zaskarżona odwołaniem decyzja nie stała się decyzją ostateczną, zatem sprawa wymaga rozpoznania i rozstrzygnięcia zgodnie z aktualnymi przepisami. Niecelowym stało się rozpatrywanie trafności zarzutów odwołujących stron. Niezbędnym jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniająco-dowodowego w odniesieniu do wszystkich objętych decyzją działek pod kątem kryterium zbędności według przepisów obowiązujących po 22 września 2004r. W skardze do Sądu P. P. zarzucił naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieusprawiedliwione przyjęcie, że rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący zarzucił brak przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., gdyż wszystkie dowody w sprawie zostały zebrane i organ I instancji wydał decyzję w oparciu o ówcześnie obowiązujące przepisy. Wojewoda P. uchylił się od konieczności wydania decyzji merytorycznej. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że organ odwoławczy jest zobowiązany uwzględnić zmiany stanu faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego między innymi z 22.05. 1999r. I SA/Ka 1985/97 (Serwis Podatkowy 2001/9 str. 26; 12.05.1999r. I SA/Lu 302/98; 21.06.1988 SA/Lu 151/88 (ONSA 1988, nr 2, poz. 72); 07.07.1988r.IV SA 451/88 (Gospodarka Administracja Państwowa 1988 nr 22 s.43). Wojewoda P. wniósł o oddalenie skargi powołując się na argumentację, która legła u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2006r. sygn. akt II SA/Rz 339/05 Sąd zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2005r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Przyczyną zawieszenia postępowania był wniosek Prezesa NSA o zbadanie zgodności z Konstytucją RP przepisu art. 137 ust. 2 u.g.n. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 89 lit. b) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004r. nr 141, poz. 1492). Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2008r. sygn. akt II SA/Rz 339/05 Sąd podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne wobec ustąpienia przyczyn, która była podstawą zawieszenia postępowania. W wyroku z dnia 3 kwietnia 2008r. sygn. akt K 6/05 (Dz. U. z 2008r. nr 59, poz. 369 – ogłoszenie sentencji wyroku) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) w zakresie w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 64 ust. 3 Konstytucji. Stosownie do art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją umową międzynarodową lub ustawą na podstawie, której została wydana decyzja. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był między innymi przepis art. 137 ust. 2 u.g.n. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 listopada 2003r. i w tym zakresie Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność zmienionego przepisu. Wobec stwierdzenia istnienia przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a zobligowany był do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż przesłanka wznowienia dotyczy decyzji organu drugiej instancji. Powyższe powoduje obowiązek rozpoznania odwołań stron i dlatego Sąd nie dokonał merytorycznej oceny zarzutów skargi, wobec konieczności powtórzenia od początku postępowania odwoławczego byłaby przedwczesna. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a. Wysokość orzeczonych do zwrotu kosztów obejmuje wpis, koszty zastępstwa procesowego oraz 15 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.