II SA/Rz 264/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 21 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. D., J. D. i A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania -skargę oddala- II SA/Rz 264/06 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.- zwana dalej w skrócie k.p.a.) po rozpoznaniu dowołania M. D., J. D. oraz A. C. stwierdziło niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] lutego 1968r. znak: [...] w przedmiocie przejęcia na Skarb Państwa nieruchomości znajdujących się we wsi D. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na art. 127 k.p.a., zgodnie z którym od decyzji organu pierwszej instancji stronie przysługuje odwołanie do organu administracji publicznej wyższego stopnia chyba, że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1968r. o przejęciu na Państwo gruntów znajdujących się we wsi D. została zgodnie z zawartym w jej treści pouczeniem doręczona poprzez jej ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] kwietnia 1968r. nr [...], poz. [...]. Treść ogłoszenia zawiera wskazanie o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Ten sposób doręczenia podyktowany był faktem, iż przejęte grunty należały do osób nieznanych z miejsca pobytu. Organ stwierdził, że nie jest dopuszczalne wniesienie odwołania od decyzji, która stała się ostateczna. Na kwestionowanej decyzji znajduje się zapis "uprawomocniła się" 30 marca 2003r. i z tego też względu zarzuty odwołania nie mogły być przedmiotem analizy organu odwoławczego. W skardze do Sądu, działający w imieniu skarżących pełnomocnik radca prawny W. M. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że stanowisko organu, co do ostateczności kwestionowanej odwołaniem decyzji jest błędne, bo decyzja została doręczona stronom dopiero 2 listopada 2005r. Bezprawne jest stanowisko Kolegium odnośnie prawidłowego ogłoszenia decyzji w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w R., gdyż takiego sposobu ogłoszenia przez publikację informacji o decyzji nie przewidywał Kodeks postępowania administracyjnego. Sama decyzja nigdy nie została opublikowana w żadnym Dzienniku Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. W Dzienniku Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1968r. opublikowano jedynie informację o takiej decyzji, a nie jej treść, co uzasadnia twierdzenie o jej doręczeniu dopiero 2 listopada 2005r. i od tej daty należy liczyć termin do wniesienia odwołania. Kwestionowana decyzja nie stała się ostateczna, a wszystkie działki miały swoich właścicieli zważywszy na dokładne prowadzenie ewidencji ludności w tamtych latach ze względu na istniejący obowiązek meldunkowy. Poprzednik prawny stron – ich ojciec – D. D. był żołnierzem Armii gen. Andersa walczył pod Monte Cassino i po zakończeniu II wojny światowej nie wrócił do Polski z uwagi na groźbę represji ze strony władz komunistycznych. Na potwierdzenie udziału w tych walkach dołączono do skargi kopię legitymacji krzyża pamiątkowego "Monte Cassino". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ubocznie organ wskazał, iż skarżący nadal nie udowodnili przysługującego im prawa strony w stosunku do przedmiotowej decyzji PPRN z dnia [...].02.1968r., a prawo do składania środków odwoławczych posiadają jedynie strony postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 k.p.a., lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli zaskarżone postanowienie Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona. Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] lutego 1968r. znak: [...] jest decyzją ostateczną, czy też nie, co umożliwiłoby prowadzenie postępowania odwoławczego. Podstawą prawną wymienionej decyzji jest przepis art. 1 i art. 3 ust. 1 dekretu z dnia 5 listopada 1947r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. nr 59, poz. 318) w brzmieniu nadanym dekretem z dnia 28 września 1949r. (Dz. U. nr 53, poz. 404 oraz art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. nr 46, poz. 339). Kwestionowana decyzja zakresem przedmiotowym obejmuje mienie ruchome i nieruchome osób wywiezionych do ZSRR na podstawie dekretu z 5 września 1947r. oraz nieruchomości ziemskie, które niepozostawały w faktycznym władaniu właścicieli w oparciu o dekret z 27 lipca 1949r. W wykonaniu delegacji wynikającej z art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 5 września 1947r. wydano rozporządzenie Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948r. w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejęciu na własność Państwa mienia pozostawionego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. nr 37, poz. 271). Stosownie do § 4 tego rozporządzenia władza, która wydała orzeczenie o przejęciu mienia na własność Państwa, ogłasza je w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz wywiesza równocześnie w swoim lokalu urzędowym i lokalu zarządu gminy, w której mienie jest położone. Natomiast w § 5 wprowadzono instytucję domniemanie doręczenia orzeczenia. Zgodnie z tym przepisem za datę doręczenia orzeczenia uważa się dzień trzydziesty następujący po dniu wydania wojewódzkiego dziennika urzędowego, w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia. W Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. nr [...] z 1968r. pod pozycją 39 opublikowano Ogłoszenie Wojewódzkiego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w R. z dnia [...] kwietnia 1968r. nr [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa nieruchomości położonych w D., pow. S. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. w trybie dekretu z dnia 5 listopada 1947r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. nr 59, poz. 318) z późn. zm. oraz w trybie dekretu z dnia 27 lipca 1949r. o przejęciu nieruchomości niebędących we władaniu właścicieli (Dz. U. nr 46, poz. 339) o łącznej pow. 1.315,9929 ha położone we wsi D. pow. S. o szczegółowym oznaczeniu zawartym w decyzji. Pouczono o prawie wniesienia odwołania do Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. za pośrednictwem Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. w terminie 14 dni licząc od 30-go dnia po ukazaniu się Dziennika Urzędowego. W dacie wydania kwestionowanego orzeczenia o przejęciu nieruchomości przez Państwo, to jest w 1968r., obowiązywał przepis art. 45 k.p.a., dopuszczający możliwość kierowania pism do osób nieznanych z miejsca pobytu, dla których sąd nie wyznaczył przedstawiciela poprzez pozostawianie w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, o czym należało wywiesić obwieszczenie na okres 14 dni w biurze gromadzkiej rady narodowej, co skutkowało uznaniem pisma za doręczone w ostatnim dniu okresu, na który wywieszono obwieszczenie. Zatem szczególna regulacja wprowadzona cytowanym rozporządzeniem po pierwsze wydłużyła termin dla wywieszenia obwieszczenia, a nadto zobowiązała do ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym, co stworzyło szerszy dostęp do treści obwieszczenia. Regulacje rozporządzenia nie pozostaje w kolizji z normą prawną zawartą w art. 45 i art. 101 k.p.a. w treści z 1968r., która przewidywała doręczenie decyzji stronom na piśmie, a w szczególnych przypadkach ustnie. Mając na uwadze przytoczone przepisy trudno uznać za prawdziwe twierdzenia pełnomocnika skarżących, że decyzja nie zosta opublikowana, skoro przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidywały wywieszenie obwieszczenia o wydanej decyzji administracyjnej, a postępowanie o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości w trybie dekretu z 1947 i dekretu z 1949r. było postępowaniem administracyjnym. Zasadnicze elementy decyzji umieszczono w obwieszczeniu. Wskazano organ orzekający, podstawę prawna, rozstrzygnięcie, a w zakresie numerów przejmowanych działek odesłano do decyzji, w której szczegółowo zostały one wymienione i zawarto pouczenie o trybie i terminie wnoszenia odwołań. Zestawienie powołanych przepisów prawnych z treścią ogłoszenia prowadzi do wniosku, że organ orzekający wywiązał się z procedur wynikających z przytoczonych przepisów. Przedstawione argumenty dowodzą, że decyzja stała się ostateczna 14 czerwca 1968r. Wykazany fakt ostateczności decyzji poprzez dokonanie jej publikacji w trybie określonym w przepisach pozwala przyjąć, że nie jest możliwe prowadzenie postępowania odwoławczego. Ostateczność decyzji, co do zasady wyłącza kontrolę decyzji w zwykłym trybie. Rozpoznanie odwołania wniesionego od decyzji ostatecznej skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji wydanej przez organ odwoławczy na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Przepis art. 134 k.p.a. przewiduje dwa rozstrzygnięcia to jest postanowienie o niedopuszczalności odwołania oraz postanowienie stwierdzające, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu. W rozpoznawanej sprawie mogą nasuwać się wątpliwości odnośnie treści zaskarżonego postanowienia ze względu na twierdzenie organu o niewykazaniu przez skarżących przymiotu strony. Należy zauważyć, że to na organie spoczywa przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego odnośnie ustalenia, czy odwołanie pochodzi od strony czy też nie, a rzeczą strony jest wykazać swój interes prawny dostępnymi środkami dowodowymi, które ocenia organ orzekający w sprawie. W niniejszej sprawie organ nie poczynił w tym zakresie ustaleń, ani nie odniósł się do dowodów przedstawionych przez pełnomocnika, ale kwestia ta nie miała wpływu na legalność podjętego rozstrzygnięcia, bowiem skutki procesowe tak postanowienia o niedopuszczalności odwołania jak i postanowienia o wniesieniu odwołania z uchybieniem terminu są dla postępowania takie same, bowiem eliminują prowadzenie postępowania odwoławczego w stosunku do ostatecznej decyzji administracyjnej. W kontekście powyższych uwag, za nieuzasadnione Sąd uznał twierdzenia skarżących, że termin odwołania należy liczyć dopiero od 2 listopada 2005r., albowiem przesłanie decyzji w tej dacie odbyło się na prośbę skarżących i miało charakter informacyjny, a kwestionowana decyzja była już ostateczna, co wyżej wykazano. Bezzasadne są zarzuty skarżących, że kodeks postępowania administracyjnego nie przewidywał doręczenia decyzji poprzez jej ogłoszenie nie tylko ze względu na wyżej przedstawione argumenty, ale również i z tej przyczyny, że pełnomocnik skarżących podał, iż po zakończeniu działań wojennych poprzednik prawny skarżących nie powrócił do Polski. W dacie wydania decyzji istniały przesłanki do zastosowania trybu doręczania z art. 45 k.p.a w brzmieniu obowiązującym w 1968r. Bez znaczenia jest zarzut prowadzenia szczegółowej ewidencji meldunkowej ludności, bowiem osoba, która nie przebywała na terytorium Polski nie mogła zostać zameldowana i wprowadzona do ewidencji. Nieprawdziwy jest również zarzut skarżących, że w dacie wydania orzeczenia z 28 lutego 1968r. nie obowiązywały dekrety będące postawą prawną tego orzeczenia, gdyż utraciły moc prawną na podstawie art. II ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. przepisy wprowadzające kodeks cywilny. Wspomniane dekrety zostały uchylone ustawą z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250 ze zm.) i przestały obowiązywać z dniem 4 listopada 1971r. Z akt spawy wynika, że skarżący złożyli również wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] lutego 1968r., ale postępowanie zostało zakończone decyzją o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, dlatego też nie istniała przeszkoda do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie, bo nie zaistniała sytuacja określona w art. 56 p.p.s.a, tym bardziej, że przedmiotem skargi jest postanowienie o niedopuszczalności odwołania. Na okoliczność tę Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a dopuścił dowód z akt sprawy o sygn. II SA/Rz 633/06. Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.