II SA/Rz 264/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. M. M. zakwestionowała w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W sprawie tej wymieniona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że mieszka w domu o pow. 120 m.kw. Posiada nieruchomość rolną o pow. 4,8 ha, samochód osobowy o wartości 12 000 zł oraz ciągnik rolniczy o wartości 5 000 zł. Jej emerytura wynosi 2006 zł. Wnioskodawczyni podała, że koszty utrzymania domu wynoszą 900 zł na miesiąc, leczenie i rehabilitacja to 300 zł na miesiąc, zaś ubezpieczenia 1300 zł rocznie. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek, złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków i jest to wówczas częściowe prawo pomocy, o czym stanowi art. 245 § 3 P.p.s.a. Przesłankę przyznania takiego wsparcia ustanawia z kolei art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym jest nią niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. A zatem o odstąpieniu od obowiązującej w postępowaniu sądowym zasady ponoszenia przez strony związanych z nim kosztów (art. 199 P.p.s.a.) decydują przesłanki o charakterze ekonomicznym. Tylko więc zła sytuacja finansowa strony przesądza o konieczności uwzględnienia jej wniosku. Prawo pomocy, będąc finansowane ze środków publicznych, jest bowiem skierowane do osób ubogich, które z uwagi na brak dostatecznej ilości środków pieniężnych nie mogłyby realizować swoich praw na drodze sądowej. Uiszczenie przez nich łączących się z danym postępowaniem kosztów zachwiałoby bowiem ich sytuacją materialną i bytową. Zgodnie z powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., to wnioskodawca winien wykazać, że dotyczące go okoliczności, a odnoszące się do jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i do dochodów wskazują na zasadność przyznania prawa pomocy. Złożone przez niego na potrzeby prawa pomocy oświadczenie powinno być więc dostatecznie szczegółowe, by można było na jego podstawie ocenić rzeczywiste możliwości płatnicze strony. Winno ono przede wszystkim zawierać informacje odnośnie do uzyskiwanych dochodów i ponoszonych stale wydatków na cele, które mogą być uznane za konieczne w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Analiza wniosku M. M. doprowadziła do konkluzji o braku podstaw do jego uwzględniania. Wynika bowiem z niego dobra sytuacja finansowa wymienionej. Przede wszystkim, prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe. Uzyskuje stały dochód, którego wielkość jest z pewnością wystarczająca do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych w sytuacji, gdy strona nie ma jakichkolwiek osób na utrzymaniu. Ponadto, skarżąca jest właścicielką nieruchomości rolnej o dużej powierzchni tj. 4,8 ha i posiada ciągnik rolniczy. Wskazuje to na prawdopodobieństwo, że uzyskuje ona z powyższego jakieś dochody albo plony, które mogą zmniejszać jej wydatki na wyżywienie. Należy jeszcze mieć na uwadze, że na obecnym etapie postępowania na stronie ciąży obowiązek uiszczenia tylko wpisu od skargi, którego wielkość – 100 zł z pewnością pozostaje w granicach możliwości finansowych skarżącej. Dalsze zaś koszty sądowe, które mogą się pojawić na kolejnych etapach postępowania będą miały taką samą wysokość. Chodzić tutaj może o opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w razie oddalenia skargi (100 zł) oraz wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej (100 zł). Skoro więc prawo pomocy ma wspierać osoby rzeczywiście ubogie, które samodzielnie nie mogłyby udźwignąć ciężaru poniesienia kosztów sądowych w danej sprawie, to nie jest możliwe zwolnienie od tych kosztów skarżącej. Trudno ją bowiem zaliczyć do tego grona osób w sytuacji, gdy posiada stały dochód, duże gospodarstwo rolne i samochód, którego koszt utrzymania nie jest zwykle zaliczany do wydatków koniecznych, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z tych względów orzeczono o odmowie zwolnienia M. M. od kosztów sądowych, czego podstawę stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.