II SA/Rz 268/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dot. legalności posadowienia słupa postanawia I. Zwolnić skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi w 3/5 części, tj. w kwocie 300 zł., II. W pozostałej części odmówić przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. W. S. wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...], w terminie do jego opłacenia wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF zwrócił się o przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazał na argumenty przemawiające w jego ocenie za zasadnością wniesionej skargi oraz powołał się na już poniesione przez siebie a związane z toczącymi się postępowaniami wydatki. Z zawartego we wniosku i złożonego w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia skarżącego oraz dołączonych do niego załączników wynika, że: - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwojgiem synów (40 i 46 lat), - posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 110 m² (kryty eternitem, nieocieplony, częściowo ogrzewany), nieruchomości rolne o pow. 0,52 i 0,27 ha, a z pojazdów mechanicznych samochód osobowy Volkswagen Golf (rok prod. 1994), - źródła dochodów stanowi emerytura jego i żony w wysokości odpowiednio 1797 i 913 zł. brutto (1751 i 839 zł. netto); ich synowie nie osiągają żadnych dochodów (starszy jest bezrobotny bez prawa do zasiłku, młodszy objęty jest ubezpieczeniem KRUS), - skarżący legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, związanym z koniecznością stałej opieki innych osób, - średnie miesięczne wydatki obejmują zakup żywności – 1188 zł., koszty leczenia – 198 zł., opłaty za energię elektryczną – 100 zł., gaz – 37 zł., wodę i kanalizację – 122 zł., telefon stacjonarny i komórkowy – 88 zł., podatki od nieruchomości i ubezpieczenie KRUS - 165 zł., wywóz śmieci – 11 zł., utrzymanie i eksploatacja auta – 281 zł., zakup opału – 379 zł., - stan rachunku bankowego skarżącego na dzień 13 kwietnia 2012 r. wynosił 85 zł., posiada on też lokatę terminową na kwotę 3900 zł. (założoną 3 lutego 2012 r. na okres 6 m-cy) z której środki wg zapewnienia przeznaczone są na zakup opału i "bieżące podtrzymanie możliwości użytkowania budynku", Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 211 i 212 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., k _oszty sądowe obejmują opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków._@POCZ@__@KO _@POCZ@__@KZwolnienie od tych kosztów (zarówno w całości, jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które stosownie do art. 245 § 4 ustawy może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Warunkiem przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oceniając możliwość poniesienia przez W. S. związanych ze skargą kosztów sądowych stwierdzono, że aczkolwiek aktualna sytuacja materialno – finansowa jego i członków rodziny nie kwalifikuje go do przyznania pełnego zwolnienia od nich, to jednak wymaga udzielenia mu częściowego wsparcia w odniesieniu do wpisu sądowego, którego opłacenie lub zwolnienie od niego warunkuje merytoryczne rozpoznanie skargi (w sprawie oprócz wpisu od skargi w kwocie 500 zł. do najbardziej prawdopodobnych kosztów mogących wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł. oraz wpis od skargi kasacyjnej w wysokości połowy wpisu od skargi). Podyktowane jest to znacznymi obciążeniami finansowymi obejmującymi związane z bieżącym utrzymaniem wydatki, przeznaczane przede wszystkim na zakup żywności, opłaty za tzw. media oraz leczenie. Suma wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę wydatków rozliczona w okresach miesięcznych daje kwotę 2572 zł., a więc kwotę wyczerpująca praktycznie w całości dochody jego i żony (2590 zł.). Sytuacja taka sama w sobie w kontekście wskazanej powyżej przesłanki przyznawania częściowego prawa pomocy uzasadniałaby uwzględnienie złożonego wniosku w całości, niemniej jednak wymaga ona odniesienia do istoty tego prawa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym (m. in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r. sygn. akt OZ 862/04), wynikający z art. 199 P.p.s.a. obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie generalnie dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody. Istotne jest tutaj zwłaszcza systematyczne osiąganie tych dochodów i posiadanie zabezpieczonych potrzeb mieszkaniowych, które to warunki w przypadku skarżącego i zamieszkujących z nim osób są spełnione (stosownie do postanowienia WSA we Wrocławiu z dnia 7 stycznia 2009 r. II SAB/Wr 32/08, przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie jest on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych). Nie można też pominąć posiadania oszczędności, gdyż nawet ich zdeponowanie w formie lokaty terminowej nie wyłącza możliwości dysponowania nimi. Na przeszkodzie ku temu nie stoi również zamierzony sposób ich wykorzystania z przeznaczeniem na zakup opału i bieżące utrzymanie budynku, gdyż przyjmując taki tok myślenia, zawsze będą występowały potrzeby, którym osoba wnioskująca będzie skłonna przyznać priorytet względem kosztów sądowych. Nie bez znaczenia jest także to, że oceniając możliwość poniesienia tych kosztów pod uwagę brane są nie wszystkie wykazywane przez osobę wnioskującą wydatki, lecz tylko te, które służą zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych i to wyłącznie w niezbędnym zakresie; co do zasady nie są do nich zaliczane m.in. wydatki na utrzymanie pojazdów mechanicznych i usługi telefoniczne. Oceniając czy skarżący dysponuje środkami pieniężnymi na pokrycie kosztów sądowych należy wziąć pod uwagę również możliwości zarobkowe członków rodziny, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 26 maja 2008 r. I FZ 210/08). Pozostawanie na utrzymaniu skarżącego i jego żony dwóch niepracujących synów nie może przesądzać o uprawnieniu do skorzystania z prawa pomocy w sytuacji, gdy mimo wieku i stanu zdrowia są oni zdolni do podjęcia pracy zarobkowej (w przypadku syna zarejestrowanego jako osoba bezrobotna nie można pominąć blisko 16-miesięcznego okresu pozostawania bez pracy i związanych z tym wątpliwości co do faktycznych przyczyn stojących na przeszkodzie do podjęcia w tym okresie jakiejkolwiek zatrudnienia, dotyczy to także drugiego z synów w przypadku którego uwagę dodatkowo zwraca opłacanie składek na KRUS celem objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników bez faktycznego prowadzenia gospodarstwa i pracy na nim). Uwzględniając wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, za adekwatne uznano przyznanie W. S. zwolnienia od wpisu od skargi w 3/5 części. Wygospodarowanie środków finansowych na jego opłacenie w pełnej wysokości w krótkim okresie mogłoby rzeczywiście wiązać się dla niego z pewnymi trudnościami, które nie wystąpią przy kwocie 200 zł. Pośrednio uwzględnia to wskazaną przez skarżącego konieczność przeznaczenia zgromadzonych na lokacie terminowej środków finansowych na zakup opału (jako związaną z zaspokajaniem uzasadnionych potrzeb bytowych), gdyż opłacenie tytułem wpisu od skargi kwoty 200 zł. (zamiast pierwotnej 500 zł.) daje mu realną możliwość wygospodarowania tych środków z bieżących dochodów, bez naruszania lokaty. Dotyczy to także wskazanych powyżej pozostałych kosztów sądowych, jako rozłożonych w czasie i uzależnionych od konkretnego etapu postępowania sądowego. Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawcy na treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w sytuacji uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje mu od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.