II SA/Rz 268/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 12 grudnia 2024 r. nr GK-II.7221.168.2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - oddala skargę - W piśmie z 2 września 2024 r. skierowanym do Starosty [...], J.C. (dalej: "skarżąca") wniosła "zastrzeżenia co do granic i o wpis działek obcym osobom: działka nr [...] i działka nr [...] na Urząd Miasta i Gminy w [....], działka nr [...] - na p. K.M.". Starosta [...] pismem z 13 września 2024 r. wezwał skarżącą do sprecyzowania treści ww. żądania poprzez jednoznaczne określenie czy jest to wniosek o jakim mowa w art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm. – dalej: "Pgik") o aktualizacje informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie danych przedmiotowych i podmiotowych dotyczących działek [...], [...], [...] (podkreślono, że działki te jeszcze nie zafunkcjonowały w ewidencji gruntów), czy stanowi zastrzeżenie do postępowania administracyjnego nr AB.6740.7.4.2024 w sprawie wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, prowadzonego przez Wydział Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w [...].. Wskazano, że w razie braku odpowiedzi Starosta przyjmie, że jest to wniosek o aktualizację informacji zawartej w ewidencji gruntów i budynków. Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie. W tej sytuacji postanowieniem z 14 października 2024 r. nr GK.6620.54.2.2024 Starosta [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu K., gmina [...] w zakresie danych przedmiotowych i podmiotowych dotyczących działek [...], [...], [...], zgodnie z wnioskiem J.C.. Organ wyjaśnił, że w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] nie ma działek oznaczonych nr [...], [...], [...]. Wydział Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w [...] prowadził postępowanie, w którym wykorzystano dokumentację geodezyjną wpisaną do ewidencji materiałów zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 28 maja 2024 r. pod numerem [...]. Z ww. operatu wynika, że na skutek podziału działek nr [...], [...], [...] mają powstać m. in. działki nr [...], [...], [...]. Starosta zaznaczył, że pomimo, że w tej sprawie wydana została 10 września 2024 r. decyzja nr AB.6740.7.4.2024, to postępowanie nie zostało ostatecznie zakończone, nie upłynął termin przewidziany na wniesienie odwołania. Decyzja nie jest opatrzona klauzulą ostateczności. Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie, domagając się jego uchylenia i dokonania poprawek do działek nr [...], [...], [...], [...] i przekazania sprawy organowi I instancji. Wyjaśniła także, że nie otrzymała żadnego wezwania do sprecyzowania żądania. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie (dalej: "PWINGiK") postanowieniem z 12 grudnia 2024 r. nr GK-II.7221.168.2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 Pgik, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wyjaśnił, że zwrócił się do Starosty o przesłanie aktualnych wypisów z rejestru gruntów dla działek, których dotyczy zaskarżone postanowienie oraz o udzielenie informacji, czy decyzja z 20 września 2024 r. nr AB.6740.7.4.2024 stała się już ostateczna i czy wynikające z tej decyzji zmiany danych ewidencyjnych zostały wprowadzone do operatu ewidencyjnego. W odpowiedzi organ I instancji poinformował, że ww. decyzja nie jest jeszcze ostateczna. PWINGiK po analizie zgormadzonego materiału dowodowego uznał, że dokonane przez organ I instancji ustalenia są prawidłowe. Na dzień wydania kwestionowanego postanowienia działki nr [...], [...] i [...] nie istnieją w ewidencji gruntów i budynków. W ocenie organu odwoławczego Starosta prawidłowo wskazał, że skoro nie istnieje przedmiot sprawy - brak jest w ewidencji gruntów i budynków działek nr [...], [...], [...] a której aktualizacji domagała się strona - to postępowanie w tej sprawie nie mogło zostać wszczęte. Spełniona zatem została przesłanka odmowy wszczęcia postępowania określona w art. 61a § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, J.C. zwróciła się o uchylenie postanowień organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca wyjaśniła, że złożyła do organu zastrzeżenia co do przebiegu granic działek nr [...] i [...], [...] - wydzielonych z działek nr [...], [...], [...] należących do niej – i "wpisania tych działek obcym osobom". Podała, że działki nr [...] i [...] są wpisane na rzecz Urzędu Miasta i Gminy w [...], zaś działka nr [...] na rzecz K.M. Tymczasem działki te stanowią jej własność (odziedziczone w spadku). Zarzuciła, że organ odmawia wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...]. Jej zdaniem do sprostowania błędów nie jest wymagana decyzja Starosty (GK-II.7221.168.2024) GK.6620.54.2.2024. Starosta powinien wszcząć postępowanie i sprostować błędy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem wyłącznie wtedy, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd opisanych wyżej wad i naruszeń nie stwierdził. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. z uwagi na to, że jej przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego - wydane zostało w oparciu o przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775) – dalej: "k.p.a.". Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. przewiduje możliwość odmowy wszczęcia postępowania wyrażonej w formie postanowienia, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przepis ten dotyczy zatem etapu wstępnego (formalnego) postępowania administracyjnego, którego przejście umożliwia dopiero merytoryczne rozstrzyganie o żądaniu strony. W przepisie tym ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne od siebie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, których zaistnienie uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Są to: 1) wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną; 2) zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca nie konkretyzuje "uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania, które mogą być przyczyną odmowy wszczęcia z art. 61a § 1 k.p.a. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że jako takie "uzasadnione przyczyny" należy traktować sytuacje, które w sposób oczywisty, już na wstępnym etapie przesądzają, że postępowanie nie mogłoby zakończyć się wydaniem decyzji merytorycznej. Mogą one dotyczyć np. braku w przepisach prawa materialnego podstawy do rozstrzygnięcia o treści żądania w trybie postępowania administracyjnego, sytuacji gdy w danej sprawie toczy się już postępowanie lub zapadła już decyzja, czy braku przedmiotu postępowania. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo odczytały treść wniosku skarżącej jako żądanie weryfikacji (aktualizacji) danych ewidencyjnych działek nr [...], [...] i [...]. Ustaliły przy tym, że działki te powstały w wyniku podziału innych działek – odpowiednio [...], [...] i [...], będących własnością Gminy [...] oraz K.M. Ustaliły ponadto, że postepowanie w sprawie podziału ostatnio wymienionych działek nie zostało zakończone – decyzja organu I instancji nie jest ostateczna. Skoro zatem zaprojektowany podział działek nie został wpisany do ewidencji gruntów i budynków, organy uznały, że brak jest przedmiotu sprawy, to zaś stanowi uzasadnioną przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postepowania, o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a. W ocenie Sądu stanowisko organów dotyczące zaistnienia przesłanki odmowy wszczęcia postępowania z art. 61a § 1 k.p.a. jest zasadne. Sąd zwraca jednak uwagę na zaistnienie drugiej z przesłanek wskazanej w ww. przepisie. Zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm. – dalej: "Pgik") aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, a tego dotyczył wniosek skarżącej, dokonywana jest z urzędu lub na wniosek. Z treści w.w. przepisu wynika, że uprawnionymi do złożenia wniosku o aktualizację są właściciele nieruchomości lub władający gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Analiza akt sprawy wskazuje, że skarżącą nie jest właścicielką żadnej z działek nr [...], [...] i [...], jak też powstałych po podziale działek nr [...], [...] i [...] czy też władającą tymi nieruchomościami na zasadach samoistnego posiadania. Powyższe wskazuje, że skarżąca nie ma w rozpoznawanej sprawie legitymacji do skutecznego wniesienia żądania aktualizacji stanu ewidencyjnego ww. nieruchomości – nie przysługuje jej przymiot strony, a zatem zachodzi pierwsza z sytuacji wskazanych w art. 61 a § 1 k.p.a. Z tych przyczyn Sąd uznał, że stanowisko organów, choć wymagające pewnego uzupełnienia, co do zasady jest słuszne, a wydane rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu wskazanym w art. 145 P.p.s.a. i w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.