II SA/Rz 269/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. B. G. dołączyła do skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczyła, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Z wniosku wynika, że skarżąca wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem oraz dwójką studiujących dzieci z pierwszego małżeństwa. Dochody rodziny to wynagrodzenie za pracę skarżącej – 1096 zł netto, pobierane przez dzieci alimenty w łącznej kwocie 950 zł oraz wynagrodzenie za pracę męża wnioskodawczyni – 5 800 zł netto. Rodzina mieszka w domu o powierzchni 100 m. kw. Majątek osobisty męża skarżącej stanowi mieszkanie – 48 m.kw. oraz nieruchomość rolna – 1 ha. Do wspólnego majątku małżonków należy natomiast lokal użytkowy, 20 000 zł oszczędności oraz samochód osobowy z 2009 r. Jako comiesięczne wydatki rodziny podane zostały: 1250 zł – utrzymanie domu (w tym ogrzewanie, woda, energia elektryczna, wywóz nieczystości, ubezpieczenie, podatek telewizja, Internet), 707 zł - utrzymanie i eksploatacja samochodów, 3 300 zł -utrzymanie studiujących dzieci. Pozostała kwota tj. ok. 2 500 zł przeznaczana jest – zgodnie z wnioskiem – na własne utrzymanie małżonków. Skarżąca zaznaczyła, że jej obecny mąż nie jest obowiązany do partycypowania w kosztach utrzymania jej dzieci z pierwszego małżeństwa. Celem dokładnego wyjaśnienia sytuacji B. G. skierowano do niej wezwanie dotyczące uzupełnienia podanych w jej wniosku danych. Wezwanie dotyczyło mianowicie podania sposobu wykorzystania pozostającej po pokryciu wskazanych przez stronę wydatków kwoty 2 500 zł, wyszczególnienie kwot składających się na wydatki związane z utrzymaniem domu i studiujących dzieci, podanie wszystkich posiadanych przez rodzinę pojazdów mechanicznych, sposobu wykorzystania mieszkania należącego do męża wnioskodawczyni, lokalu użytkowego, nieruchomości rolnej (pod kątem otrzymywania dodatkowych źródeł dochodu). Nadto wnioskodawczyni wezwana została także do podania źródła pokrycia wydatku na ustanowienie pełnomocnika w sprawie, wyjaśnienia, z jakich przyczyn na opłacenie kosztów sądowych nie mogą być przeznaczone środki z posiadanych oszczędności oraz do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych wszystkich domowników i dowodów potwierdzających wysokość dochodów z działalności gospodarczej (jeśli nadal jest prowadzona). Na powyższe nie udzielono żadnej odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Żądanie B. G. nie może podlegać uwzględnieniu. Nie wykazała ona bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co stanowi przesłankę przyznania częściowego prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten wyraźnie nakłada ciężar dowodu odnośnie do okoliczności uzasadniających wsparcie na składającego wniosek. To zatem wnioskodawca winien złożyć oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 P.p.s.a. obejmujące dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Od tego, jak szczegółowe będą przedstawione we wniosku informacje zależy de facto rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. Kiedy zaś podane we wniosku dane są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony lub budzą wątpliwości, ustawodawca przewidział w art. 255 P.p.s.a. możliwość wezwania wnioskującego o pomoc o przedstawienie dodatkowych danych i (lub) przedłożenie dodatkowych dokumentów. Strona, działając więc we własnym "interesie", winna podjąć należytą z Sądem współpracę, odpowiadając w sposób wyczerpujący na kierowane do niej w powyższym trybie wezwanie. Tymczasem B. G. wezwana do podania szeregu szczegółowych, a wymienionych wyżej kwestii oraz do nadesłania określonych dokumentów nie udzieliła jakiejkolwiek odpowiedzi. W takiej sytuacji, nie jest możliwa rzetelna analiza okoliczności decydujących o przyznaniu prawa pomocy. Dotychczas przedstawione przez stronę dane przemawiają zaś za niemożnością uwzględnienia jej żądania. Wskazuje na to obiektywnie wysoki dochód rodziny – 7846 zł netto, fakt zaspokajania z niego nie tylko podstawowych potrzeb człowieka (tj. w zakresie wyżywienia, mieszkania), ale także tych dodatkowych, które nie przesądzają o jego egzystencji (dot. korzystania z telewizji, Internetu, z kilku samochodów), oszczędności w wysokości 20 000 zł oraz fakt posiadania oprócz domu mieszkania, nieruchomości rolnej i lokalu użytkowego. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że argument wnioskodawczyni, że jej obecny mąż nie jest obowiązany do partycypowania w kosztach utrzymania jej dzieci z pierwszego małżeństwa nie może skłaniać ku pozytywnemu rozpatrzeniu żądania strony w sytuacji, gdy wymienione osoby tworzą wspólne gospodarstwo domowe. Uznając zatem, że informacje, które przedstawiła skarżąca w swoim wniosku świadczą o jej dobrej sytuacji finansowej, a dodatkowo nie wyjaśniła ona wielu istotnych dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy kwestii, odmówiono zwolnienia jej od kosztów sądowych. Prawo pomocy to bowiem instytucja stanowiąca wyjątek od zasady ponoszenia przez strony postępowania jego kosztów, która może zostać zastosowana tylko w sytuacjach wskazujących na ubóstwo strony wnioskującej o wsparcie. B. G. nie wykazała, by do grona takich osób się zaliczała. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.