II SA/Rz 269/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 215 r., Nr [...] odmawiającą J. W. ( dalej: Skarżącej")przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków w wysokości 39,50 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 39 ust. 1, 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.; dalej: "u.p.s."). Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 3 grudnia 2015 r. Skarżąca zwróciła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego na zakup, w dniu 1 grudnia 2015 r., leków dla ratowania życia w kwocie 39,50 zł, na co przedłożyła fakturę z dnia 1 grudnia 2015 r. Odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy organ I instancji wskazał, że Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na zakup leku, który już wcześniej wykupiła, co oznacza, że dysponowała środkami finansowymi koniecznymi na sfinansowanie niezbędnego leku. Skarżąca nie zgodziła się z organem I instancji i wskazała, że kwotę niezbędną na zakup leku wydatkowała z zasiłku celowego przyznanego jej na zakup żywności. Odmowa przyznania zasiłku może być traktowana, jako naruszenie zdrowia a nawet życia. Powyższych zarzutów nie podzieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które wspomnianą na wstępie decyzją utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji słusznie odmówił przyznania wnioskowanej pomocy, gdyż Skarżąca z własnych środków zabezpieczyła pilną potrzebę zakupu leków ratujących jej życie. W skardze do Sądu Skarżąca domaga się uchylenia decyzji. Wskazuje, że została wprowadzona w błąd przez pracownika MOPS, i że zamiast starać się o wyrównanie do zasiłku okresowego na jedzenie zwróciła się o zasiłek celowy na zakup leków, wykupując leki zabrakło jej pieniędzy na żywność. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreśli, że Skarżąca przyjmuje wyjątkowo roszczeniową postawę wobec MOPS, nie współpracując z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia, czy faktycznie prowadzi odrębne gospodarstwo domowe wobec L. W., z którym wspólnie zamieszkuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne badają, czy kwestionowana decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponadto badają, czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu jest tzw. decyzja uznaniowa – odmowa przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów poniesionych na zakup leków na kwotę 39,50 zł Na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ( Dz.U. z 2015 r., poz.1058 ze zm.; dale: "u.p.s." ) stanowiącego materialną podstawę wydania zaskarżonej decyzji: w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. To właśnie użycie przez ustawodawcę zwrotu "może" świadczy o tzw. uznaniowym charakterze rozstrzygnięcia. Z woli ustawodawcy pewna sfera decyzyjności organów administracji publicznej została pozostawiona swobodzie rozstrzygania. Nie oznacza to jednak dowolności. Nie można zapominać o treści art. 7 K.p.a., zgodnie z którym: w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zatem uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organów od obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Rodzaj rozstrzygnięcia w tych sprawach pozostaje poza kontrolą Sądu o ile przeprowadzone postępowanie czyni zadość tym wymogom. W ocenie Sądu przeprowadzone przez organ postępowanie odpowiada obowiązującym zasadom. Podstawowym dowodem w tych sprawach jest wywiad środowiskowy – art. 106 ust. 4 u.p.s. W sprawie dowód ten został przeprowadzony i odpowiada wymogom przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. poz. 712), co w sprawie nie było kwestionowane. Na jego podstawie ustalono, że Skarżąca zamieszkuje w mieszkaniu L. W., z którym, według oświadczenia, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa. Opłaty związane z utrzymaniem mieszkania ponosi L.W., gdyż Skarżąca nie posiada środków na ich pokrycie. Na dzień złożenia wniosku Skarżąca utrzymywała się z zasiłku okresowego w wysokości 317 zł. Według oświadczenia pozostaje w stałym leczeniu, cierpi na nadciśnienia, stosuje leki. Równolegle Skarżąca domagała się przyznania zasiłku celowego na miesiąc grudzień 2015 r. na pokrycie kosztów związanych z opłatą za gaz, energię elektryczną, wywóz śmieci oraz drobnych remontów. W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ wywiązał się z obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a wyciągnięte wnioski usprawiedliwiają wydaną w ramach uznania administracyjnego odmowę przyznania wnioskowanej pomocy. Sąd podziela stanowisko organu co do tego, że Skarżąca z uzyskiwania pomocy społecznej uczyniła stałe źródło, wykazując się wyjątkowo roszczeniową postawą, która w ocenie Sądu może stanowić przesłankę do odmowy przyznania wnioskowanego. Zgodzić należy się z organem, że Skarżąca ma zaspokojone zarówno potrzeby mieszkaniowe jak również bytowe. Nie ponosi kosztów związanych z wyżywieniem, które zaspokaja wyłącznie ze środków uzyskanych z funduszu opieki społecznej. Tytułem przykładu Sąd wskaże niektóre tylko sprawy, w których rozpoznawano skargi J.W. na decyzje w przedmiocie pomocy społecznej ( sygn. akt: II SA/Rz 169/16, II SA/Rz 173/16, II SA/Rz 1355/14, II SA/Rz 1483/15, II SA/Rz 1355/14, II SA/Rz 1767/15, II SA/Rz 1482/15, II SA/Rz 1768/15, II SA/Rz 1552/15, II SA/Rz 1620/14, z których większość się uprawomocniła, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o sprawach cbois.nsa.gov.pl) Pomoc społeczna, co oczywiste, ma zmierzać do pomocy, a nie do całkowitego wyręczania osób w pozyskiwaniu środków na życie. Nie może również zmierzać do zaspokojenia wszelkich zgłaszanych żądań. Sprzeciwiałoby się to celom opieki społecznej, a co za tym idzie interesowi społecznemu. Celem opieki społecznej jest z jednej strony zaspokojenie niezbędnych potrzeb umożliwiających życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, z drugiej zaś przyczynienie się do usamodzielnienia osób i rodzin korzystających z tej pomocy oraz ich integrację ze środowiskiem – art. 3 u.p.s. Słusznie organ wywodzi, że roszczeniowa postawa Skarżącej przeczy osiągnięciu tych celów. Skarżąca bowiem od dłuższego czasu ogranicza się wyłącznie do składania wniosków o zaspokojenie kolejno zgłaszanych przez siebie żądań, równolegle do niniejszego wniosku został złożony wniosek o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie należności związanych z opłatami za mieszkanie. Świadczy to dobitnie o tym, że Skarżąca nastawiona jest wyłącznie na to by otrzymywać, nie podejmując żadnych kroków, które zmierzałyby do usamodzielnienia i odciążenia organu w finansowaniu jej utrzymania. Ponadto zgodzić należy się z organem, że wobec uregulowania należności za zakup leków, wydatki te pozbawione zostały cechy niezbędności, co również uzasadnia odmowną decyzję w tym przedmiocie Podsumowując stwierdzić należy, że przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe, usprawiedliwia wydaną przez organ decyzję, a jej uzasadnienie świadczy o tym, że nie jest ona dowolna lecz jest wyrazem wyważenia zarówno słusznego interesu obywateli jak też interesu publicznego. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.