II SA/Rz 270/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 2 grudnia 2022 r. nr SKO.4110.60.2022 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i domu" - skargę oddala – Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 2 grudnia 2022 r. nr SKO.4110.60.2022, wydana w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Wnioskiem z 2 sierpnia 2022 r. AR (dalej: "Skarżąca") zwróciła się o przyznanie pomocy w formie celowego na zakup leków, pokrycie kosztów rehabilitacji, zakup środków higieny i czystości. Decyzją z [...] września 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego zasiłku celowego. Organ I instancji podniósł, że Skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, osiągającą comiesięczny dochód w wysokości 1 250 zł. Oznacza to, że Skarżąca przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.) – dalej: "u.p.s.", na kwotę 776 zł. Skarżąca nie spełnia zatem podstawowej przesłanki do przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Ponadto organ I instancji podniósł, że w realiach opisywanej sprawy brak jest również podstaw do przyznania Skarżącej specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Zdaniem Prezydenta, w sprawie nie zachodzi bowiem szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu ww. regulacji, a sama Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających konieczność poniesienia wydatków określonych we wniosku. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z 2 grudnia 2022 r. nr SKO.4110.60.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji. Kolegium podniosło, że przyznanie zasiłku celowego zostało pozostawione uznaniu organu administracji, o czym świadczy treść art. 39 ust. 1 u.p.s. Skarżąca przekracza kryterium osoby samotnie gospodarującej warunkujące uzyskanie świadczeń pomocy społecznej, a nadto w sprawie nie zachodzą okoliczności przemawiające za przyznaniem specjalnego zasiłku celowego. Tym samym decyzję organu I instancji uznać należało za odpowiadająca prawu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, AR wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od dochodu. Choć w przeciwieństwie do zasiłku stałego i okresowego ustawodawca nie sformułował wyraźnie tego obowiązku w regulacji szczegółowej dotyczącej świadczenia, to wynika on z art. 8 ust. 1 u.p.s. Kryteria dochodowe są takie same, jak w przypadku pozostałych świadczeń – 776 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 600 zł dla osoby w rodzinie (zob. I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 39). W opisywanej sprawie organy ustaliły, że w czerwcu 2023 r. Skarżąca osiągnęła dochód w postaci alimentów w wysokości 1 250 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Jednocześnie w art. 8 ust. 4 u.p.s. określono zamknięty katalog przychodów, które nie podlegają wliczeniu do dochodu rodziny w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.p.s. W katalogu tym ustawodawca nie wskazał alimentów uiszczanych na rzecz osoby wnioskującej o przyznania świadczeń pomocy społecznej, wobec czego prawidłowo przyjęto, że alimenty otrzymane przez Skarżącą stanowią jej dochód. Powyższe przesądza, że Skarżąca przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, pokreślone art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. na kwotę 776 zł i w konsekwencji wyklucza prawną możliwość przyznania wnioskowanego zasiłku celowego. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko organów, że w realiach opisywanej sprawy brak jest również podstaw do przyznania Skarżącej specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Przyznanie tego zasiłku uzależniono od stwierdzenia "szczególnie uzasadnionego przypadku", a taka sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca nie udokumentowała bowiem w żaden sposób konieczności poniesienia wydatków związanych z zakupem leków i pokryciem kosztów rehabilitacji. Nie przedstawiła jakiejkolwiek dokumentacji medycznej związanej z rehabilitacją lub koniecznością zakupu leków. Uniemożliwiła tym samym weryfikację, czy względem niej zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 u.p.s. W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.