II SA/Rz 271/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Ewa Wojtyna po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2007 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. K. i J. K. na postanowienie Wojewody z dnia [...] stycznia 2005r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego - postanawia - odmówić J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Występująca w sprawie, w charakterze strony skarżącej, J. K. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 marca 2006r. oddalające wniosek o wyłączenie wskazanych w nim sędziów, złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od tej opłaty. Ze względu na fakt, iż wniosek powyższy nie czynił zadość wymogowi z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. wezwano skarżącą do jego wniesienia na urzędowym formularzu "PPF". W odpowiedzi na wezwanie J. K. nadesłała - spełniający wskazany wyżej wymóg formalny - wniosek, w którym podała, iż jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku (na dowód czego przedłożyła zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w B. z dnia 14 listopada 2006r.) i nie posiada żadnych dochodów. W rubryce dotyczącej stanu majątkowego wskazała: dom ok. 90 m. kw. do remontu. Wszystkie pozostałe rubryki formularza zostały przez wyżej wymienioną zakreślone. W zaistniałej sytuacji skarżąca wezwana została do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o następujące informacje: - określenie średniej wysokości ponoszonych w ciągu miesiąca wydatków na utrzymanie siebie i domu oraz wskazanie źródeł ich pokrycia oraz wskazanie: - czy korzysta z pomocy innych osób lub ośrodka pomocy społecznej, a jeśli tak to w jakiej formie i wysokości, - czyją własność stanowi wskazane jako jej adres - mieszkanie położone w B. przy ul. [...] oraz lokalizacji podanego we wniosku domu o powierzchni ok. 90 m. kw., - czy posiada pojazdy mechaniczne (rok produkcji oraz marka), - czy są jakieś osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym oraz podanie ich sytuacji majątkowej – w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. We wskazanym siedmiodniowym terminie J. K. złożyła pismo, w którym oświadczyła, że "odpowiedź na wszystkie prawem wymagane pytania, zawarta jest w poszczególnych, wypełnionych przez nią, rubrykach urzędowego formularza wniosku o przyznanie pomocy prawnej". Wyjaśniła, iż wykreślenie przez nią określonych rubryk oznacza, że nie korzysta ze środków pomocy społecznej, nie posiada pojazdów mechanicznych, jest stanu wolnego, nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym w mieszkaniu położonym w B., które nie stanowi jej własności, natomiast wskazany we wniosku dom o powierzchni ok. 90 m. kw. stanowi współwłasność, położony jest w D. a mieszkają w nim jej rodzice. Zarządzeniem z dnia 15 grudnia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w osobie referendarza sądowego, pozostawił bez rozpoznania wniosek J. K. o przyznanie jej prawa pomocy, z uwagi na nie uzupełnienie przez skarżącą wskazanych w wezwaniu braków tego wniosku. W sprzeciwie od powyższego rozstrzygnięcia, J. K. wskazała, iż przepis art. 257 P.p.s.a. nie ma zastosowania w sytuacji, gdy strona złożyła wniosek o przyznanie pomocy prawnej na urzędowym formularzu, wypełniając wszystkie jego rubryki i dodatkowo odpowiadając na wezwanie Sądu w zakreślonym terminie. Podniosła, że Sąd nie ma prawa rozszerzać zakresu informacji określonych ustawą ani narzucać treści oświadczeń; skoro zatem złożony przez nią wniosek spełnia wszystkie wymogi formalne pisma określone w art. 46 P.p.s.a. "należało go rozpatrzyć i wydać stosowne postanowienie". Postanowieniem z dnia 20 lutego 2007r. tut. Sąd odmówił J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Powyższe postanowienie zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowieniem z dnia 18 września 2007r., sygn. akt II OZ 772/07). Sąd drugiej instancji przyjął, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało z naruszeniem art. 20 § 3 P.p.s.a., bowiem żądanie J. K. dotyczące przyznania prawa pomocy zostało rozpoznane przez sędziego, w stosunku do którego nie został rozstrzygnięty prawomocnie wniosek o wyłączenie od orzekania. Rozpoznając ponownie wniosek J. K. o przyznanie częściowego prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Konsekwencją skutecznego wniesienia sprzeciwu jest utrata mocy rozstrzygnięcia, od którego został on złożony, co wynika z art. 260 P.p.s.a. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu osobom, znajdującym się w ciężkich warunkach materialnych, a więc takim, które ze względu na brak środków finansowych nie są w stanie ponieść należnych kosztów sądowych. Zasadą obowiązującą na gruncie procedury sądowoadministracyjnej w zakresie kosztów sądowych jest jednakże obowiązek ich uiszczenia przez strony postępowania - art. 199 P.p.s.a. Udzielenie przez Państwo wsparcia może nastąpić zgodnie z art. 243 P.p.s.a. tylko i wyłącznie na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku i tylko wówczas, gdy wnioskodawca wykaże istnienie przesłanek warunkujących uwzględnienie takiego wniosku. W razie, gdy zawarte we wniosku oświadczenie strony jest niewystarczającym do prawidłowej oceny czy w konkretnym wypadku zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy bądź też oświadczenie to budzi wątpliwości, Sąd wzywa stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia oraz (lub) do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów czy stanu rodzinnego. Możliwość wezwania strony o uzupełnienie uprzednio podanych przez nią informacji przewiduje art. 255 P.p.s.a. Powyższe uwagi wskazują jednoznacznie na to, iż to osoba zainteresowana w pozytywnym rozpatrzeniu złożonego przez nią wniosku, ma obowiązek wyczerpującego przedstawienia Sądowi wszelkich okoliczności, które są niezbędne do przeprowadzenia w sposób prawidłowy oceny tego wniosku. W przeciwnym bowiem przypadku musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami swojego postępowania. Ze względu na fakt, że będący przedmiotem rozpoznania wniosek dotyczy prawa pomocy w zakresie częściowym, zadaniem skarżącej było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o czym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Tymczasem J. K. we wniesionym przez nią wniosku wskazała jedynie, iż jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnych dochodów, zaś w rubryce odnoszącej się do majątku wpisała: dom o powierzchni około 90 m. kw. do remontu. Natomiast pomimo wezwania, wnioskodawczyni nie wyjaśniła podstawowej kwestii tj. jakiej wysokości wydatki ponosi co miesiąc na utrzymanie swoje oraz miejsca, w którym mieszka, jak również jakie jest źródło ich finansowania. Nie podała również czyją własność stanowi mieszkanie w B. Kwestie te mają zaś niezwykle istotny charakter w kontekście merytorycznej oceny wniosku o prawo pomocy. Ich nie wyjaśnienie przez skarżącą powoduje tym samym uniemożliwienie przez nią należytej oceny złożonego przez nią wniosku. Nie sposób, z oczywistych względów, przyjąć iż stwierdzenie wnioskodawczyni - odnośnie nie posiadania przez nią żadnych dochodów - odpowiada prawdzie. Wyżej wymieniona musi bowiem posiadać jakieś źródło, z którego czerpie środki na zaspokojenie co najmniej swoich podstawowych potrzeb życiowych (przede wszystkim wyżywienie). Skoro zatem J. K. poprzez swoją postawę, polegającą na nie udzieleniu wszystkich żądanych przez Sąd informacji, nie pozwoliła na właściwą ocenę jej sytuacji materialno – bytowej, należało odmówić uwzględnienia jej wniosku. Wnioskodawczyni nie udowodniła bowiem okoliczności, których istnienie pozwalałoby na udzielenie jej zwolnienia od kosztów sądowych w żądanym przez nią zakresie. Tym samym nie można twierdzić o spełnieniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., co zobowiązuje Sąd do odmownego załatwienia przedmiotowego wniosku.