II SA/Rz 280/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Zbigniew Czarnik Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 2 września 2009 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w Z. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu inspektora pracy -skargę oddala- Przedmiotem skargi jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy [...] z dnia [...] stycznia 2009r. utrzymująca w mocy pkt 1-9 i 11-13 nakazu inspektora pracy [...] z dnia [...] grudnia 2008r. nakładającego obowiązek wykonania szczegółowo określonych w nim czynności oraz uchylająca pkt 10 tego nakazu i umarzająca w tym zakresie postępowanie w sprawie. W jej podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U, z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), określanej w dalszej części jako k.p.a. oraz art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589). Wskazanym wyżej rozstrzygnięciem z dnia [...] grudnia 2008r. inspektor pracy nakazał pracodawcy tj. A. sp. z o.o. z siedzibą w Z. opracowanie i udostępnienie do stałego korzystania instrukcji bezpiecznej i higienicznej pracy przy obsłudze pras hydraulicznych znajdujących się w hali produkcyjnej, poddanie aktualizacji dokumentacji techniczno-ruchowej dokładnie określonych pras hydraulicznych do produkcji oponek i kostki gumowej oraz opisanie elementów sterowniczych w języku polskim powyższych oraz innych wymienionych urządzeń. W odwołaniu od tego nakazu Spółka wniosła o jego uchylenie zarzucając naruszenie art. 31 ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez niezastosowanie, polegające na nierozpatrzeniu zgłoszonych przez nią w piśmie z dnia 10 grudnia 2008r. zastrzeżeń do protokołu kontroli z dnia 9 grudnia 2008r. Zarzuciła również błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niewłaściwym przyjęciu, iż: - bezpośrednią i wyłączną przyczyną wypadku pracownika Z. K. przy pracy było naruszenie przez pracodawcę zasad i przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, - pracodawca nie zorganizował pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, - stan techniczny urządzeń znajdujących się w zakładzie pracy nie odpowiadał wymogom stawianym przez przepisy prawa, - pracodawca nie opracował i nie udostępnił instrukcji bezpiecznej i higienicznej pracy przy obsłudze urządzeń znajdujących się na hali produkcyjnej, W odwołaniu zwrócono także uwagę na brak wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozpatrzenia sprawy i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w pełnym zakresie. Uchylając nakaz inspektora pracy z dnia [...] grudnia 2008r. w jego pkt 10 i umarzając w tym zakresie postępowanie organu I instancji, Okręgowy Inspektor Pracy zwrócił uwagę, że treść tego punktu jest tożsama z brzmieniem punktu wcześniejszego tj. 9 niniejszego nakazu, a w pozostałym zakresie utrzymał nakaz w mocy . W uzasadnieniu podniósł, że w dniach 13, 18 i 20 listopada oraz 9 grudnia 2008r. inspektor pracy przeprowadził kontrolę w spółce z o.o. A. w Z. w związku ze zgłoszeniem wypadku przy pracy, jakiemu w dniu 11 listopada 2008r. uległ pracownik Z. K. Kontrola ta wykazała, że pracodawca udostępnił pracownikom do korzystania instrukcję bhp przy obsłudze prasy, która nie była przystosowana do eksploatowanych pras - była to typowa instrukcja do pras hydraulicznych. Z kolei po zamontowaniu sterowania oburęcznego przy kilku prasach hydraulicznych nie dokonano aktualizacji dokumentacji technicznej. Ponadto na pulpitach sterowniczych wymienionych w nakazie pras brak było opisów w języku polskim. Przechodząc do merytorycznej oceny zaistniałego stanu faktycznego Okręgowy Inspektor Pracy wskazał na § 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.), według którego pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych. Nadto, pkt 2 cytowanego przepisu nakłada obowiązek udostępnienia pracownikom instrukcji dotyczących stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników. Organ zwrócił także uwagę na § 51 ust. 2 powyższego rozporządzenia, zgodnie z którym montaż, demontaż i eksploatacja maszyn, w tym ich obsługa powinny odbywać się przy zachowaniu wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii, uwzględniających instrukcje zawarte w dokumentacji techniczno-ruchowej. Tymczasem z protokołu kontroli przeprowadzonej w odwołującej się Spółce wynika jednoznacznie, iż po zamontowaniu urządzeń sterowania oburęcznego przy wymienionych w nakazie prasach hydraulicznych (pkt 2, 4 i 6 nakazu) nie dokonano aktualizacji dokumentacji technicznej tych maszyn, która uwzględniałaby dokonane zmiany konstrukcyjne w zakresie zastosowanych urządzeń ochronnych. Dokonanych zmian nie uwzględniono również w instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy, która powinna być opracowana na podstawie aktualnej dokumentacji technicznej maszyny. Organ odwoławczy podkreślił, iż składając zastrzeżenia do protokołu kontroli Spółka nie kwestionowała powyższych ustaleń, tylko wskazywała, iż przyciski na pulpitach maszyn oznakowane były stosownymi kolorami. Odnosząc się do tej uwagi, Okręgowy Inspektor Pracy powołał się na § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. Nr 191, poz. 1596), zgodnie z którym elementy sterownicze maszyn, które mają wpływ na bezpieczeństwo pracowników, powinny być widoczne i możliwe do zidentyfikowania oraz odpowiednio oznakowane. Zwyczajowe oznaczenie przycisków kolorami ,jest, zdaniem organu, jednym z elementów oznakowania. Jednakże celem prawidłowej identyfikacji przez pracownika funkcji poszczególnych przycisków zasadne jest także ich opisanie w języku zrozumiałym dla obsługującego maszynę. A. Sp. z o.o. w Z. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] stycznia 2009r. kwestionując ją w części utrzymującej w mocy nakaz inspektora pracy z dnia [...] grudnia 2008r. i wnosząc o uchylenie jej w zaskarżonej części, jak też o usunięcie z obrotu prawnego poprzedzającego ją nakazu. Skarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - § 41 ust. 1 pkt 2 oraz § 51 ust. 2 rozporządzenia z 1997r. poprzez przyjęcie, że pracodawca nie udostępnił pracownikom do stałego korzystania aktualnych instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczących obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych, - § 9 ust. 1 rozporządzenia z 2002r. przez przyjęcie, iż pracodawca nie oznaczył w sposób widoczny i możliwy do zidentyfikowania elementów sterowniczych maszyn, mających istotny wpływ na bezpieczeństwo pracowników, - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez nierozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem istnienia przesłanek uzasadniających treść zapadłego w sprawie nakazu. Składający skargę zwrócił uwagę na § 55 ust. 1 rozporządzenia z 1997r., który dopuszcza możliwość istnienia braku osłon lub innych skutecznych urządzeń ochronnych co do elementów ruchomych lub innych części maszyn stwarzających zagrożenie w przypadku, gdy spełnienie tychże wymagań nie jest możliwe. Przepis ten nie został zaś w ogóle wzięty pod uwagę w kontekście okoliczności niniejszej sprawy. Nadto strona skarżąca podkreśliła, iż po dokonaniu zmian polegających na zamontowaniu urządzeń sterowania oburęcznego przy prasach hydraulicznych wszyscy pracownicy zostali przeszkoleni w zakresie obsługi maszyn, ich pracy a także bezpieczeństwa i higieny pracy przy uwzględnieniu zmian konstrukcyjnych w zakresie zastosowanych urządzeń ochronnych poszczególnych maszyn. Odnosząc się do kwestii oznaczenia włączników i wyłączników sterujących pracą urządzenia, Spółka podniosła, że z § 9 rozporządzenia z 2002r. nie wynika konieczność umieszczania odpowiednich napisów w języku zrozumiałym dla obsługującego. Już w protokole kontroli strona skarżąca wskazała, iż w przedmiotowych maszynach zamontowano m. in. sterowniki umieszczone poza strefą zagrożenia oraz sygnalizację świetlną i zawory hydrauliczne, które stanowią wystarczające zabezpieczenie dla pracowników. Nadto pracodawca prowadził także systematyczne szkolenia załogi w zakresie obsługi, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz informował pracowników o potencjalnych zagrożeniach związanych z obsługą maszyn. Spółka podniosła iż bezpośrednią przyczyną wypadku przy pracy, jakiemu uległ jeden z pracowników był stan jego nietrzeźwości, nie zaś jak wskazano w protokole kontroli nieprzestrzeganie podstawowych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zwrócił uwagę, że powołany w skardze § 55 ust. 1 rozporządzenia z 1997r. nie mógł mieć w sprawie zastosowania, natomiast był on podstawą innego nakazu wydanego przez inspektora pracy w dniu [...] listopada 2008r. ([...]). Podkreślił, że przedmiotem postępowania kontrolnego inspektora pracy nie było ustalenie przyczyn wypadku przy pracy a kwestia przestrzegania przepisów bhp w zakładzie pracy oraz prawidłowość sporządzenia protokołu powypadkowego. Odpowiadając na zarzut nieodniesienia się do zarzutów zgłoszonych przez pracodawcę do protokołu kontroli, organ wskazał, iż zastrzeżenia te nie zostały wprawdzie uwzględnione, jednak nie jest to równoznaczne z ich nierozpatrzeniem. Z kolei faktu nietrzeźwości pracownika, który uległ wypadkowi nikt nie kwestionuje, jednakże nie ma on wpływu na odpowiedzialność pracodawcy za nieprzestrzeganie przepisów prawa pracy, w tym przepisów bhp. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kognicji sądowoadministracyjnej poddana została kontrola legalności działania organów administracji publicznej. W ramach tak określonej kognicji uchylenie zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny możliwe jest jedynie w sytuacji stwierdzenia, iż doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przy jego wydawaniu nastąpiło naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.) Sądowa kontrola objętej niniejszą skargą decyzji dokonana według wskazanego kryterium zgodności z przepisami prawa doprowadziła do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu, a tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotową decyzją Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy nakaz inspektora pracy z dnia [...] grudnia 2008r. nakładający obowiązek wykonania czynności w postaci: opracowania i udostępnienia do stałego korzystania instrukcji bezpiecznej i higienicznej pracy przy obsłudze pras hydraulicznych znajdujących się na hali produkcyjnej, poddania aktualizacji dokumentacji techniczno-ruchowej określonych pras hydraulicznych do produkcji szczegółowo wskazanych produktów oraz opisania elementów sterowniczych powyższych oraz innych urządzeń w języku polskim. Aktem tym organ odwoławczy uchylił natomiast wskazany wyżej nakaz w jego pkt 10 i umorzył w tym zakresie postępowanie pierwszej instancji w związku z tym, iż uchylony pkt (10) miał tożsamą treść z utrzymanym w mocy pkt 9. Mając na uwadze okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego, należy podzielić stanowisko Okręgowego Inspektora Pracy, iż pracodawca, u którego przeprowadzono kontrolę odnośnie przestrzegania przepisów bezpiecznych i higienicznych warunków pracy nie dochował ich w zakresie wskazanym w nakazie. Pierwszy z określonych wyżej obowiązków tj. dotyczący opracowania i udostępnienia instrukcji bezpiecznej i higienicznej pracy przy obsłudze pras hydraulicznych nałożony został w oparciu o § 41 ust. 1 pkt 2 wskazanego wyżej rozporządzenia z 1997r., wedle którego pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych. Z protokołu kontroli nr [...] wynika bowiem wyraźnie, iż instrukcja obsługi obowiązująca w przedmiotowym zakładzie pracy była niewłaściwie opracowana tj. była to typowa instrukcja do pras hydraulicznych, nie dostosowana do pracy znajdujących się na terenie zakładu konkretnego typu pras. Obowiązek poddania aktualizacji dokumentacji techniczno-ruchowej dokładnie wymienionych w nakazie pras w związku z zamontowaniem w nich sterowania oburęcznego oparto z kolei prawidłowo na § 51 ust. 2 rozporządzenia z 1997r. zgodnie z którym montaż, demontaż i eksploatacja maszyn, w tym ich obsługa winny odbywać się przy zachowaniu wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy, uwzględniających instrukcje zawarte w dokumentacji techniczno-ruchowej. Oczywistym jest więc, iż do spełnienia powyższych wymagań, tj. zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, niezbędne jest dostosowanie powołanej dokumentacji do zmian dokonanych w określonych urządzeniach. Nie może zmienić takiego stanu rzeczy przedstawiona w skardze okoliczność w postaci przeszkolenia pracowników w celu zapoznania ich ze zmianami wprowadzonymi w urządzeniach, skoro z jednoznacznej treści przepisu wynika konieczność dokonania stosownej aktualizacji. Z kolei ostatnia z czynności wskazanych w nakazie i koniecznych do podjęcia tj. opisanie w języku polskim elementów sterowniczych poszczególnych pras hydraulicznych znajduje uzasadnienie w brzmieniu § 9 ust. 1 rozporządzenia z 2002r. W świetle powołanego przepisu elementy takie powinny być widoczne i możliwe do zidentyfikowania, jak też odpowiednio oznakowane. Wprawdzie, co zauważyła strona skarżąca, ustawodawca nie określił w sposób precyzyjny jak należy znakować przedmiotowe elementy, jednakże nie może budzić wątpliwości, iż celem wskazanej regulacji było zapewnienie pracownikom bezpiecznych warunków pracy. Sąd podziela zatem stanowisko Inspektora Pracy, iż należyta realizacja tego celu może nastąpić poprzez oznaczenie przycisków maszyny nie tylko przez odpowiednie kolory ale także poprzez ich słowne opisanie. Jest to uzasadnione zwłaszcza w związku z możliwością występowania u świadczących pracę wady wzroku uniemożliwiającej odczytanie kolorów. Tylko zatem nakazane oznaczenie daje gwarancję właściwej identyfikacji funkcji danego przycisku. Organ odwoławczy zasadnie także, w ocenie Sądu, odniósł się do zarzutu składającej skargę, iż kwestia niezastosowania § 55 ust. 1 rozporządzenia z 1997r. nie może mieć w niniejszej sprawie żadnego znaczenia, bowiem przepis ten stanowił podstawę wcześniejszego nakazu inspektora pracy tj. z dnia [...] listopada 2008r. wydanego na podstawie ustaleń z tej samej kontroli, która skutkowała podjęciem nakazu w dniu [...] grudnia 2008r. Ponadto, ze znajdującego się w aktach sprawy pisma z dnia 21 listopada 2008r. skierowanego przez stronę skarżącą do inspektora pracy wynika, iż wspomniany nakaz z [...] listopada 2008r. został wykonany. Prawidłowo również, zdaniem Sądu, Okręgowy Inspektor Pracy stwierdził, iż fakt nietrzeźwości pracownika, który uległ wypadkowi w związku z którym przeprowadzono przedmiotowa kontrolę, nie budzi wątpliwości. Nie powoduje to jednak równocześnie zmiany zaistniałego stanu rzeczy w postaci nieprzestrzegania przez pracodawcę określonych przepisów prawa pracy. Nakaz usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych obiektywnie w trakcie kontroli jest bowiem niezależny od kwestii tego czy okoliczność ta stanowiła przyczynę wypadku przy pracy. Postępowanie kontrolne dotyczyło bowiem tego czy w objętym kontrolą zakładzie pracy przestrzegane są wszystkie przewidziane prawem warunki pracy. Organ odwoławczy zasadnie wyjaśnił także stronie skarżącej, iż fakt nieuwzględnienia przez inspektora pracy zastrzeżeń zgłoszonych do protokołu kontroli nie jest tożsamy z tym, iż nie zostały one rozpatrzone. Przeciwnie, wobec uznania ich za pozbawione podstaw, nie dokonano żadnych zmian czy tez uzupełnień protokołu, które by uwzględniały zgłoszone uwagi. Wynika to zresztą wprost z pisma inspektora pracy datowanego 31 grudnia 2008r. i skierowanego do A. Sp. z o.o., w którym podniesiono, że zawarte w powyższych zastrzeżeniach twierdzenia nie są zasadne, w związku czym nie zmieniają stanowiska zajętego w przedmiotowym protokole kontroli. Pozbawiony zasadności jest również, w ocenie Sądu, zarzut naruszenia w postępowaniu administracyjnym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem organ uwzględniając wszystkie istotne okoliczności sprawy właściwie ustalił stan faktyczny oraz dokonał prawidłowej subsumcji tak ustalonego stanu pod określone normy prawne. Natomiast okoliczność polegająca na podjęciu przez pracodawcę czynności mających na celu zwiększenia bezpieczeństwa w jego zakładzie pracy nie sanuje uchybień opisanych w protokole kontroli. Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, oddalił ją na podstawie art. 151 P.p.s.a.