II SA/Rz 280/23

WyrokWSA w Rzeszowie2023-05-23

Skład orzekający: Jarosław Szaro, Małgorzata Niedobylska, Grzegorz Panek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej na podmiot odbierający za nieuzupełnienie zgłoszeń w systemie SENT było prawidłowe, a decyzja o odstąpieniu od nałożenia kary za niektóre naruszenia mieściła się w granicach uznania administracyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że kara pieniężna nałożona na spółkę za nieuzupełnienie danych w zgłoszeniach SENT była zasadna, gdyż naruszenia miały istotny wpływ na skuteczność systemu monitorowania przewozu towarów wrażliwych. Odstąpienie od nałożenia kary za część naruszeń było decyzją uznaniową organu, mieszczącą się w granicach prawa, zważywszy na interes publiczny i ważny interes podmiotu. Przepis art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej nie miał zastosowania do wszczęcia postępowania w sprawie kary pieniężnej w ustawie SENT.
Stan faktyczny
L. spółka jawna prowadząca stację paliw nie uzupełniła w systemie SENT dodatkowych danych w 6 zgłoszeniach dotyczących przewozu gazu propan-butan. Kontrola wykazała rozbieżności między ilością towaru deklarowaną przez podmiot wysyłający a faktycznie odebraną. Nałożono na spółkę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za jedno naruszenie, a za pozostałe 5 odstąpiono od kary ze względu na ważny interes publiczny. Spółka podniosła zarzuty dotyczące m.in. terminu wszczęcia postępowania i zasadności nałożenia kary.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2023 r. sprawy ze skargi L. Sp.j. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 2022 r., nr 1801-IGC.48.91.2021 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę. L. spółka jawna z/s w W. (dalej: Skarżąca/Spółka/Podmiot Odbierający), poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 5 grudnia 2022 r. nr 1801-IGC.48.91.2021. Utrzymano nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z [...] września 2021 r. nr [...], którą: 1) stwierdzono niewykonanie przez Spółkę jako Podmiot Odbierający obowiązku określonego w art. 7c ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów orazbrotu paliwami opałowymi (dalej: ustawa SENT) poprzez nieuzupełnienie zgłoszeń przewozu towarów objętych 6 zgłoszeniami o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], o dodatkowe dane wynikające z § 3b rozporządzenia Ministra Finansów z 14 sierpnia 2018 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów (Dz. U. poz. 1873), 2) na podstawie art. 21 ust. 2d ustawy SENT nałożono na Spółkę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za niewykonanie ww. obowiązku odnośnie do zgłoszenia nr [...], 3) odstąpiono od nałożenia kary pieniężnej na naruszenie ww. obowiązków odnośnie do pozostałych 5 zgłoszeń. Z ustaleń organu I instancji wynikało, że od 7 do 19 października 2020 r. przeprowadzona została w Spółce kontrola celno-skarbowa w zakresie realizacji obowiązków wynikających z ww. rozporządzenia Ministra Finansów z 14 sierpnia 2018 r., w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Finansów z 17 września 2019 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów (Dz. U. poz. 1873), w odniesieniu do ww. 6 zgłoszeń celnych, dotyczących dostarczenia gazu propan-butan do prowadzonej przez Nią stacji paliw w T. przy [....]. Analiza danych wykazała, że Spółka nie uzupełniła tych zgłoszeń o wymagane dane dodatkowe. Nie wprowadzono do systemu SENT faktycznej ilość odebranego gazu LPG w litrach, nie podano stanu liczników dystrybutora oraz numeru fabrycznego dystrybutora gazu LPG, choć wymóg ten wynikał z ww. rozporządzenia Ministra Finansów z 14 sierpnia 2018 r., zmienionego ww. rozporządzeniem z 17 września 2019 r. Na tej podstawie postanowieniem z 5 maja 2021 r. wszczęto postępowanie w sprawie nałożenia na Spółkę kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów ustawy SENT. Zmiana przepisów, o których mowa, weszła w życie 1 lutego 2020 r. O zmianie stanu prawnego administracja skarbowa informowała na stronie internetowej "puesc.gov.pl". Spółka miała status podmiotu odbierającego w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy SENT. Przedmiotem dostawy był gaz płynny propan-butan o kodzie CN 2711, wymieniony w rozporządzeniu Ministra Finansów z 20 lipca 2018 r. Z mocy art. 7c ust. 1 ustawy SENT i § 3b pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 14 sierpnia 2018 r., na Spółce ciążył obowiązek uzupełnienia danych w zgłoszeniu SENT. Powyższe uchybienie wyczerpywało znamiona określone w art. 21 ust. 2d ustawy SENT, za co przewidziana została kara pieniężna w wysokości 10.000 zł. Ponieważ uchybienie stwierdzono odnośnie do 6 zgłoszeń kara pieniężna powinna wynieść 60.000 zł. Jednak z uwagi na ważny interes publiczny, o którym mowa w art. 21 ust. 3 ustawy SENT, postanowiono o wymierzeniu kary w wysokości 10.000 zł za uchybienie związane ze zgłoszeniem nr [...] i odstąpieniu od nałożenia kar za naruszenia dotyczące pozostałych zgłoszeń. Spółka zatrudnia 12 osób, a zysk netto wyniósł: w roku 2019 – 214.979,26 zł, w roku 2020 – 204.499,61 zł. Nie posiada zaległości w podatkach ani innych należnościach publicznoprawnych. Nie są prowadzone przeciwko niej postępowania egzekucyjne, nie była uczestnikiem postępowania upadłościowego. Obowiązki związane z ustawą SENT wykonywał wspólnik K. L., który z uwagi na swoją chorobę najpierw przebywał na zwolnieniu lekarskim, a później wykonywał pracę zdalnie. Był to także czas pandemii COVID-19, a naruszenia miały miejsce w krótkim czasie po wejściu przepisów w życie. Analiza późniejszych 27 zgłoszeń wykazała, że obowiązki z ustawy SENT były już realizowane. Nie stwierdzono natomiast ważnego interesu podmiotu odbierającego, o którym także mowa w ww. przepisie. Zapłata wymierzonej kary nie powinna zachwiać stabilnością działalności Spółki, która dysponuje znacznej wartości środkami trwałymi. Nałożenie kary za jedno przewinienie uznano za niezbędne do osiągnięcia celów ustawy SENT, w tym zapewnienie skutecznej kontroli przewozu tzw. "towarów wrażliwych" oraz dyscyplinowanie uczestników obrotu gospodarczego do przestrzegania przepisów ustawy SENT. Odnośnie do warunków określonych w art. 26 ust. 5 ustawy SENT podano, że rezygnacja z kary nie stanowi pomocy publicznej, ponieważ nie doszło do rezygnacji budżetu państwa z przysługujących należności, a wykazane w trakcie kontroli nieprawidłowości nie spowodowały w żaden sposób uszczuplenia w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza). W odwołaniu Spółka zarzucała, że: 1) nie zastosowano do niej odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT także odnośnie do zgłoszenia nr [...], choć popełnione uchybienie było znikome i nie miało wpływu na obowiązek podatkowy, 2) niedostatecznie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w tym nie rozpatrzono przedłożonych przez nią dokumentów i pisemnego wyjaśnienia przyczyn braku zgłoszenia dodatkowych danych, dokonano oceny dowodów w sposób wybiórczy i niebudzący zaufania do organów, a także nie wskazano wszystkich istotnych przesłanek, którymi kierowano się przy wydawaniu decyzji. Skarżąca podniosła, że stację paliw prowadzi na zasadzie franszyzy, a umowa w firmą C. (wcześniej S.) wyłączała możliwość posiadania dostępu do programów wykorzystywanych w działalności stacji paliw na komputerach znajdujących się poza siedzibą firmy, przez co w czasie epidemii Covid-19 nie było możliwości korzystania z systemu SENT poza siedzibą podmiotu. Dostęp do firmowej skrzynki e-mailowej, na który wysyłane są dane z systemu SENT, możliwy jest tylko z komputera znajdującego się na wyposażeniu stacji paliw. Złożono organowi wyjaśnienie co do przeszkody, która uniemożliwiła dokonanie uzupełnienia dodatkowych danych w systemie SENT, związane z COVID-19 i chorobą wspólnika Spółki, uprawnionego do dokonywania zgłoszeń w systemie SENT. Nieuzupełnienie zgłoszenia w dodatkowe dane nie miało żadnego wypływu na wysokość zobowiązań podatkowych. Ma to istotne znaczenie z tego względu, że ustawa SENT ma stanowić narzędzie walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu tzw. towarami wrażliwymi, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków. Wszystkie niezbędne dane dotyczące obrotu ww. towarem mogły zostać przez administrację skarbową pozyskane, ponieważ wszystkie urządzenia znajdujące się na stacji paliw są opomiarowane, obsługiwane systemami elektronicznymi i nie można takich danych zmienić. Opisaną na wstępie decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną. Organ odwoławczy nie uwzględnił argumentacji Spółki na temat znikomego charakteru uchybienia i możliwości ustalenia wszystkich niezbędnych informacji podczas kontroli. Podkreślił, że należyta realizacja obowiązków co do uzupełniania zgłoszenia SENT jest szczególnie istotna z uwagi na przedmiot ochrony i cel regulacji ustawowej. Jest nim zabezpieczenie sprawności i skuteczności systemu monitorowania obrotu "towarami wrażliwymi". Dlatego obowiązków wynikających z powołanych przepisów, chociaż mają one charakter formalny, nie można wartościować i uznawać, że niedopełnienie niektórych z nich jest na tyle mało istotne, że interes publiczny przemawiałby za odstąpieniem od wymierzenia kary. Stwierdzone uchybienia były istotne, ponieważ dotyczyły ilości towaru przekazanego przez podmiot wysyłający, za pośrednictwem przewoźnika, a odebranego przez podmiot odbierający. Nieuzupełnienie zgłoszenia o wymagane dane uniemożliwiło monitorowanie obrotu towarem, a podczas kontroli stwierdzono rozbieżności co do ilości towaru zadeklarowanego w zgłoszeniach SENT przez podmiot wysyłający i faktycznie odebranego przez Spółkę. W 4 zgłoszeniach SENT odebrano mniej towaru, niż wynikało z ilości wprowadzonej do rejestru SENT przez podmiot wysyłający. W 2 zgłoszeniach SENT ilość towaru odebranego była większa niż deklarowany w zgłoszeniach SENT przez podmiot wysyłający. W 5 zgłoszeniach różnica w ilości towaru wynosiła poniżej 10%, jednak w odniesieniu do zgłoszenia [...] różnica pomiędzy ilością towaru wskazanego w zgłoszeniu a ilością towaru odebranego wynosiła 23%. Kary, o których mowa w ustawie SENT, są nakładane niezależnie od winy podmiotu odpowiedzialnego. Organ zwrócił ponadto uwagę, że kontrolę w Spółce przeprowadzono na podstawie art. 54 ust. 2 pkt 13 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, przeto nie znajdowały w sprawie zastosowania regulacje z art. 30 ust. 1 i 4 ustawy SENT, które dotyczą kontroli prowadzonych na podstawie 54 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o KAS. Odnośnie do regulacji z art. 21 ust. 3 ustawy SENT podano, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej oparto na uznaniu administracyjnym. Organ nie jest zatem zobligowany do udzielenia takiej ulgi, choćby zaistniały określone w nim przesłanki. W zakresie kary za jedno z naruszeń nie było podstaw do odstąpienia od jej nałożenia. Przedstawiona argumentacja nie mogła stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia kary za wszystkie stwierdzone naruszenia. Spółka jest podmiotem profesjonalnie zajmującym się obrotem towarem, który podlega systemowi monitorowania. Od 1 marca 2020 r. jako podmiot odbierający występowała w 420 zgłoszeniach SENT. Powinna dołożyć należytej staranności w wywiązywaniu się z obowiązków określonych w tej ustawie, w tym zapewnić odpowiednią organizację pracy. Rozstrzygnięcie takie uznano za uwzględniające konstytucyjną zasadę proporcjonalności. Analiza przychodów, dochodów, środków w kasie, aktywów trwałych, wartości zobowiązań krótkoterminowych i długoterminowych, a także należności publicznoprawnych wykazała, że zaplata kary w wysokości 10.000 zł nie powinna zagrozić funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i spowodować utraty płynności finansowej. Podniesiono, że interes publiczny nie wymaga nakładania kary w stosunku do każdego naruszenia odrębnie. Miały one miejsce w krótkim czasie od wejścia w życie nowych przepisów oraz w czasie dotkniętym pandemią COVID-19, a w takim czasie kara w wysokości 60.000 zł miałaby istotny wpływ na wynik prowadzonej działalności. Natomiast brak uszczuplenia należności podatkowych nie może stanowić samoistnej podstawy do stwierdzenia ziszczenia się przesłanki "interesu publicznego". Końcowo organ podał, że w sprawie nie znajdował zastosowania art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej. W skardze zarzucono naruszenie przez organy: 1) art. 165b Ordynacji podatkowej w zw. z art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie, która była przedmiotem kontroli celno-skarbowej, po upływie 6 miesięcy od zakończenia kontroli w sytuacji, gdy kontrolę przeprowadzono w dniach 7-19 października 2020 r., zakończono protokołem z 19 października 2020 r., doręczonym Jej 21 października 2020 r., 2) art. 21 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w zakresie zgłoszenia nr [...], podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes podmiotu i interes publiczny, 3) art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy Spółka spełniała przesłanki do odstąpienia od nałożenia na Nią kary pieniężnej, w tym w szczególności mając na uwadze znikomy rozmiar uchybienia, który nie miał wpływu na leżący po jego stronie obowiązek podatkowy, 4) art. 122, 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, tj. z uwagi na przyjęcie przez organ odwoławczy ustaleń organu I Instancji, wbrew zebranemu w aktach sprawy materiałowi dowodowemu i uznaniu, że Spółka nie spełniała przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, w tym w szczególności nie wzięto pod uwagę znikomości rozmiaru uchybienia, które nie miało wpływu na leżący po Jej stronie obowiązek podatkowy, a w konsekwencji organ odwoławczy nie odstąpił od nałożenia kary pieniężnej w zakresie zgłoszenia nr [...], podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes podmiotu i interes publiczny, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji w części dotyczącej wymierzenia jej kary pieniężnej, a także orzeczenie o kosztach postępowania. W ocenie strony skarżącej, doszło do niedopuszczalnego wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego. Przed doręczeniem Jej postanowienia o wszczęciu postępowania upłynął termin do dokonania tej czynności. Kontrola zakończyła się 19 października 2020 r., a protokół ją kończący doręczono Jej 21 października 2020 r. Natomiast postępowanie wszczęto postanowieniem z 5 maja 2021 r., a więc po upływie terminu 6 miesięcy, o którym mowa w art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej. Niezależnie od tego wyjaśniono organom powody, które spowodowały, że zgłoszenia nie zostały uzupełnione. Uchybienie to nie miało jednak żadnego wpływu na wysokość obowiązku podatkowego. Wskazano, że z powodu choroby wspólnika Spółki i stanu pandemii nie było możliwe wprowadzenie danych do systemu SENT. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a zarzuty w niej sformułowane okazały się niezasadne. Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania względem zaskarżonej decyzji środków prawnych określonych w przepisach art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie stwierdził, aby przy wydawaniu decyzji organy naruszyły przepisy prawa materialnego albo przepisy postępowania, które miały lub mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim Sąd nie uwzględnił zarzutu wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej po upływie dopuszczalnego terminu. W ocenie Sądu, przepis art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej nie znajdował w tej sprawie zastosowania. Do przepisów Ordynacji podatkowej ustawa SENT odwołuje się poprzez dyspozycję art. 26 ust. 5, ale czyni to w zakresie w tej ustawie nieuregulowanym i tylko poprzez stosowanie "odpowiednie". To zaś może polegać na zastosowaniu danej regulacji bezpośrednio (wprost w danym brzmieniu), z pewnymi modyfikacjami uwzględniającymi specyfikę prowadzonego postępowania, albo na odstąpieniu od jego zastosowania, jeżeli jego treść normatywna nie przystaje do charakteru prowadzonego postępowania. Ten ostatni przypadek należało zaadoptować w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy SENT. Ustawa ta we własnym zakresie reguluje zasady prowadzenia kontroli (art. 13) oraz przedawnienia karania i wykonania obowiązku zapłaty (zob. art. 28, który przewiduje pięcioletni okres na nałożenie kary liczony od dnia niedopełnienia obowiązku oraz pięcioletni okres do zapłaty kary liczony od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin zapłaty). Nie określono w niej czasu, do jakiego może zostać wszczęte postępowanie o nałożenie kary pieniężnej, a wyłącznie najpóźniejszą datę dopuszczalności wydania decyzji o nałożeniu kary, przez co postępowanie może być wszczęte w całym tym okresie. Kontrola określona w ustawie SENT może być także prowadzona przez różne podmioty. Dotyczy ona "monitorowania drogowego przewozu towarów", a więc transportu drogowego, a nie prawidłowości wywiązywania się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego (por. m.in. art. 281 § 2, art. 282b § 1, art. 284 § 1, art. 290 § 1, art. 291 § 1, 2 i 4, art. 291b O.p., a także wyrok NSA o sygn. II GSK 1265/21). Ustawa SENT nie jest ustawą podatkową (por. wyrok NSA z 18 września 2019 r. II GSK 639/19). Normatywnej podstawy dla zastosowania art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej nie stanowi także art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Kontrola przewozu towarów wymienionych w ustawie SENT nie jest bowiem kontrolą celno-skarbową, o jakiej mowa w przepisach Działu V Rozdziału 1 ustawy o KAS, lecz kontrolą z zakresu transportu drogowego szczególnego rodzaju towarów, szczegółowo wymienionych w ustawie SENT. W ustawie tej zawarto wyczerpującą regulację normatywną podstaw kompetencyjnych i proceduralnych postępowania określonego w przepisach art. 13 ust. 1 i 2 ustawy SENT, w tym uzupełniania zgłoszenia (art. 13 ust. 1 pkt 1). Postępowanie w sprawie, wbrew zarzutowi skargi, nie zostało zatem wszczęte z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Z ustaleń organów wynikało, że Spółka, mająca w rozumieniu ustawy SENT status Podmiotu Odbierającego towar objęty systemem monitorowania, jako prowadząca stację paliw, nie uzupełniła 6 zgłoszeń SENT o wymagane dane dodatkowe. Przedmiotem nabycia (odbioru) był gaz LPG, podlegający klasyfikacji do kodu CN 2711. Dodatkowe dane należało zgłosić do rejestru SENT na mocy § 3b § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 14 sierpnia 2018 r., w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Finansów z 17 września 2019 r., obowiązującym od 1 lutego 2020 r. Nie zostały one przez Spółkę do rejestru zgłoszone. Organy uznały, że zachowanie to wyczerpało znamiona deliktu administracyjnego określonego w art. 21 ust. 2d ustawy SENT. Skarżąca nie kwestionowała stwierdzonych uchybień, ale uważała, że odstąpienie od nałożenia na nią kary powinno dotyczyć wszystkich zgłoszeń. Rozbieżność stanowisk stron w istocie sprowadzała się nie do oceny prawidłowości zastosowania art. 21 ust. 2d ustawy SENT, lecz rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT. Organy uznały bowiem, że interes publiczny przemawiał za nałożeniem na Spółkę kary za jedno naruszenie prawa i odstąpieniem od nałożenia tożsamych kar za pozostałe 5 naruszeń. W ocenie Sądu, zaprezentowane w decyzjach ustalenia faktyczne znajdują odzwierciedlenie w zebranym w aktach materiale dowodowym. Został on oceniony w granicach wynikających z art. 191 Ordynacji podatkowej. Okazał się wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i mógł stanowić dla Sądu podstawę wydania wyroku. Organy prawidłowo zinterpretowały i zastosowały odnośne przepisy ustawy SENT i rozporządzeń Ministra Finansów. Obiektywnie wykazano fakt nieuzupełnienia w 6 zgłoszeniach dodatkowych obligatoryjnych danych, co wyczerpywało znamiona określone w art. 21 ust. 2d ustawy SENT do nałożenia na podmiot odbierający kary pieniężnej za każde ze stwierdzonych uchybień. Rozstrzygnięcie organów w tym zakresie nie naruszało zatem prawa. Jeżeli chodzi natomiast o kontestowaną przez Spółkę część rozstrzygnięcia dotyczącego odstąpienia od nałożenia kary tylko za niektóre ze stwierdzonych naruszeń, to przypomnieć należy, że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem [...] podmiotu odbierającego [...] lub interesem publicznym, na wniosek [...] podmiotu odbierającego [...] lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Trafnie zauważyły organy, że decyzja podejmowana na tej podstawie prawnej ma charakter uznaniowy, pod warunkiem stwierdzenia występowania określonych w tym przepisie przesłanek "ważnego interesu podmiotu odbierającego" lub "interesu publicznego". Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że w razie stwierdzenia wystąpienia co najmniej jednej z wymienionych przesłanek organ nie jest zobowiązany do odstąpienia od nałożenia kary, lecz może o tym postanowić w granicach uznania administracyjnego. W kontrolowanej sprawie organy stwierdziły, że za odstąpieniem od nałożenia kary przemawia interes publiczny, ale z odstąpienia skorzystały odnośnie do 5 z 6 stwierdzonych naruszeń, uznając wymierzenie kary za jedno z naruszeń za konieczne do osiągnięcia celów ustawy SENT. Sąd stanowisko organów uznał za mieszczące się w graniach kompetencji, jakie wynikają z analizowanego przepisu. Kontrolowane decyzje zawierają bardzo obszerny wywód prawny odnoszący się do przesłanek warunkujących odstąpienie od nałożenia kary, któremu nie można zarzucić wadliwości. Jego ponowne przytaczanie na potrzeby uzasadnienia Sądu jest zbędne. Zostało przez Sąd podzielone w pełnym zakresie. Przede wszystkim Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że brak danych, takich jak ustalone podczas kontroli, oznaczał, że kontrola (monitoring) nie była możliwa do przeprowadzenia w sposób efektywny. Uchybienia te godziły w jeden z podstawowych środków tego systemu, związany z potwierdzeniem przez odbiorcę (podmiot odbierający) nie tylko faktu zrealizowania dostawy, ale zadeklarowaniem faktycznej ilości odebranego towaru względem danych zawartych w zgłoszeniu SENT zarejestrowanym przez inny podmiot. Co niezmiernie ważne, organ ten dodatkowo wskazał przecież na różnice, które wystąpiły w danych deklarowanych przez podmiot wysyłający i faktycznie odbieranych przez Spółkę. Uchybienia te niewątpliwie godziły w skuteczność (efektywność) systemu monitoringu. Należało je zakwalifikować jako poważne (istotne) z punktu widzenia prawidłowości funkcjonowania systemu monitoringu, która zależy od prawidłowego i bieżącego przekazywania aktualnych danych, aby monitoring taki był efektywny. Późniejsze dostarczenie organowi danych, o których mowa w ustawie SENT i powołanym rozporządzeniu, nie jest wystarczające do uznania, że wykonano wszystkie niezbędne obowiązki do zapewnienia prawidłowego działania systemu monitoringu. Niewątpliwie istotny z punktu widzenia "ważnego interesu publicznego" jest dyscyplinujący charakter przepisów o karach administracyjnych i cele ustawy SENT. Natomiast sam fakt, że w związku z daną dostawą nie doszło do uszczerbku należności budżetowych, nie świadczy o wyczerpaniu przesłanki "interesu publicznego". Głównym założeniem ustawy SENT jest bowiem monitorowanie przewozu tzw. "towarów wrażliwych", a nie ochrona wpływów budżetowych. Realizacja tego założenia ustawy wymaga dostarczenia właściwym organom aktualnych informacji o realizowanych przewozach takich towarów. Okoliczności sprawy wskazują zaś, że nadzór organów administracji skarbowej nad tym przewozem, do czasu kontroli stacjonarnej, był znacznie ograniczony, ponieważ nie zostały do rejestru zgłoszeń SENT przekazane dodatkowe dane, które w zgłoszeniu powinny były zostać zamieszczone przez podmiot odbierający. O wadliwości kontrolowanej decyzji nie mogło zatem świadczyć to, że organy postanowiły nałożyć na Spółkę karę za jedno ze stwierdzonych naruszeń, a odstąpić od nałożenia kary za pozostałe 5. Rozstrzygnięcie takie uwzględnia przesłanki interesu publicznego, jak i aktualną sytuację Spółki. Odstąpienie od nałożenia kary zostało przez ustawodawcę potraktowane jako odstępstwo od odpowiedzialności za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia obowiązku o administracyjnym charakterze. Za uwolnieniem danego podmiotu od odpowiedzialności muszą zatem przemawiać szczególne względy, których Spółka organom nie przedstawiła. Należało też podzielić stanowisko organu, że kwestia ewentualnej winy w popełnieniu naruszenia z punktu widzenia ustawy SENT nie ma znaczenia, ponieważ przewidziana w niej odpowiedzialność administracyjna oparta została na przesłance odpowiedzialności za obiektywny fakt naruszenia obowiązków ustawowych. Ponadto Stroną w sprawie była spółka prawa handlowego, podczas gdy o winie można rozprawiać wyłącznie odnośnie do osoby fizycznej. Spółka powinna natomiast tak zorganizować pracę, aby podczas nieobecności jednego z pracowników określone zadania mogła wykonać inna osoba. W przeciwnym razie obciążają ją skutki wynikające z takiego zaniedbania. Sąd nie podzielił wprawdzie części wywodu organu, że odstąpienie od nałożenia kar pieniężnych za niektóre ze stwierdzonych naruszeń stanowi realizację konstytucyjnej zasady proporcjonalności, ponieważ takie indywidualne rozstrzygnięcie nie odpowiada treści normatywnej tej zasady, ale nie miało to w sprawie istotnego znaczenia. Zasadzie proporcjonalności ma odpowiadać przyjęte rozwiązanie normatywne i określona dolegliwość sankcji administracyjnej, a nie rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie administracyjnej. Proporcjonalności nie powinno się bowiem odnosić do indywidualnego przypadku, ale do charakterystyki całej materii ustawy (celów, jakie ma osiągnąć) i oceny przydatności (niezbędności) danego rozwiązania prawnego do osiągnięcia zamierzonego przez ustawodawcę celu. Jak jednak wskazano już wyżej, możliwość odstąpienia od nałożenia kary oparta została przez ustawodawcę na uznaniu administracyjnym i Sąd tę część kontrolowanego rozstrzygnięcia ocenił pod takim kątem, a nie stopnia realizacji zasady proporcjonalności. Kara, o której mowa, została określone w stałej wysokości, a jej miarkowanie nie jest możliwe. Organ może jednak w pewnych przypadkach zrezygnować z jej nałożenia, stosując instrument prawny określony w art. 21 ust. 3 ustaw SENT, w razie stwierdzenia określonych w nim przesłanek. Jak trafnie zauważono w zaskarżonej decyzji, w okolicznościach sprawy, kiedy wszystkie naruszenia były jednego rodzaju i ujawniono je w czasie jednej kontroli, a dopuszczono się ich w nieodległym czasie od wejścia przepisów w życie, interes publiczny nie wymaga nakładania kary w stosunku do każdego naruszenia odrębnie, aby zapewnić osiągnięcie celów ustawy SENT. Całkowita rezygnacja z nałożenia kary w takich okolicznościach, jak ustalono, w interesie publicznym by nie leżała. Nałożona kara powinna w przekonaniu organu spełnić cel dyscyplinujący ustawy SENT. Taka argumentacja organu mieści się w granicach uznania administracyjnego. Z podanych względów skarga jako niezasadna została przez Sąd oddalona, stosownie do art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło